Supplemental Restraint Sistemi'nin tetiklenmesi fonksiyonu

Fonksiyon şartına genel bakış

 Klemens 15R AÇIK olmalı

 Elektronik kontak kilidi kumanda cihazı (N73) Klemens 15'in klemens durumunu yürür aksam-CAN (CAN E) (29.02.2016'ya kadar) üzerinden veya yürür aksam-CAN 1 (CAN E1) (01.03.2016'dan itibaren) üzerinden araç içi emniyet sistemi (Supplemental Restraint System) kumanda cihazına (N2/10) gönderir.

Supplemental Restraint System'inin tetiklenmesine genel bir bakış

Supplemental Restraint Sistemi sürekli yolcu koltuğunun doluluk durumunu, ön emniyet kemerlerinin durumunu kontrol eder (takılmış veya takılmamış) ve bu bilgiler doğrultusunda devreye girme tutumunu ayarlar.

Supplemental Restraint System'inin tetiklenmesi fonksiyonu aşağıda sıralanan kısmi fonksiyonları içerir:

 Sistem denetimi fonksiyon akışı

 Ön yolcu koltuğu doluluk durumunun değerlendirmesi fonksiyon akışı

 Emniyet kemerleri durumunun algılanması fonksiyon akışı

 Çarpışmanın algılanması fonksiyon akışı

 Önden çarpmada devreye girme tutumu fonksiyon akışı

 Yandan çarpmada devreye girme tutumu fonksiyon akışı

 Arkadan çarpmada devreye girme tutumu fonksiyon akışı

 Takla atma sürecinde devreye girme tutumu fonksiyon akışı

 Çarpışma durumunda ilave fonksiyonlar fonksiyon akışı

Sistem denetimi fonksiyon akışı

Klemens 15R açılırken aşağıdaki kontrol lambaları kumanda edilir:

 Kombine göstergedeki (A1e15) Supplemental Restraint System kontrol lambası (A1)

 Çocuk koltuğu algılaması hava yastığı Off (devre dışı) kontrol lambası (N72/1e1) Çocuk koltuğu algılaması hava yastığı On (devrede) kontrol lambası(N72/1e4) üst kumanda alanı kumanda cihazında (N72/1)

Başarıyla gerçekleşen oto kontrolden sonra (t = 4 s) Supplemental Restraint System kontrol lambası kapatılır. Çocuk koltuğu algılaması sistemi hava yastığı Off kontrol lambası üzerinden veya otomatik çocuk koltuğu algılaması sistemi hava yastığı On-kontrol lambası üzerinden ön yolcu koltuğunun ilgili doluluk durumu gösterilir.

Supplemental Restraint System (araç içi emniyet sistemi kumanda cihazı, 29.02.2016'ya kadar olan araçlarda ve 01.03.2016'dan itibaren olan araçlarda Supplemental Restraint System kontrol lambasının etkinleştirilmesi için gerekli talebi yürür aksam-CAN 1, ön sigorta ve röle modülü SAM kumanda cihazı (N10/1) ve yürür aksam-CAN 2 (CAN E2) üzerinden kombine göstergeye gönderir. Çocuk koltuğu algılamasının ilgili kontrol lambasının açılması talebini Supplemental Restraint Sistemi kumanda cihazı yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren), ön SAM kumanda cihazı ve gösterge tablosu-LIN (LIN 1) üzerinden, çocuk koltuğu algılaması ilgili kontrol lambasını doğrudan kumanda eden üst kumanda alanı kumanda cihazına gönderir.

Supplemental Restraint Sistemi kumanda cihazı, sürüş halinde, sürekli olarak Supplemental Restraint Sistemini denetler ve hataları kombine göstergedeki çok fonksiyonlu ekran (A1p13) ve Supplemental Restraint Sistemi kontrol lambası üzerinden sürücüye gönderir. Supplemental Restraint System kumanda cihazı ilgili mesajın gösterilmesi için gerekli olan talebi, 29.02.2016'ya kadar olan araçlarda yürür aksam-CAN üzerinden ve 01.03.2016'danitibaren olan araçlarda yürür aksam-CAN 1, ön SAM kumanda cihazı ve yürür aksam-CAN 2 üzerinden kombine göstergeye gönderir. Hatalar Supplemental Restraint System kumanda cihazının geçici olmayan hafızasında kaydedilir.

 Tip 172.4 01.12.2013' dan itibaren
kod 494 ile (ABD modeli)
Supplemental Restraint System kumanda cihazına, bir kaza öncesinde, sırasında ve sonrasında önemli verileri kaydeden bir kaza veri hafızası entegre edilmiştir. Kaydedilmiş olan verilerden yola çıkılarak kaza süreci tekrar canlandırılabilir.

Ön yolcu koltuğu doluluk durumunun değerlendirmesi fonksiyon akışı

Supplemental Restraint System (araç içi emniyet sistemi) kumanda cihazı, ön yolcu tarafındaki araç içi emniyet sistemi araçlarının tetiklenmesi (devreye girmesi) tutumunu ön yolcu koltuğunun doluluk durumuna uyarlar.

Emniyet kemerleri durumunun algılanması fonksiyon akışı

Supplemental Restraint System (araç içi emniyet sistemi) kumanda cihazı, araç içi emniyet sistemi araçlarının tetiklenmesi (devreye girmesi) tutumunu emniyet kemerinin durumuna (takılı veya takılı değil) uyarlar. İlgili emniyet kemerlerinin durumu ilgili şalter üzerinden tanımlanır:

 Araç içi emniyet sistemi sürücü kemer kilidi şalteri (S68/3)

 Araç içi emniyet sistemi ön yolcu kemer kilidi şalteri (S68/4)

Supplemental Restraint System kumanda cihazı kemer kilidi emniyet sistemi şalterinin durumunu doğrudan okur.

Çarpışmanın algılanması fonksiyon akışı

Supplemental Restraint System kumanda cihazı aşağıdaki ayırımları yapar

 Önden çarpma

 Yandan çarpma

 Arkadan çarpma

 Takla atma süreci (aracın boyuna ekseni etrafında)

Aynı şekilde aşağıdaki sensörlerin sinyalleri değerlendirilir:

 entegre sensörler

 Sol yan hava yastığı sensörü (A53)

 Sağ yan hava yastığı sensörü (A54)

 Sol ön hızlanma sensörü (B48/1)

 Sağ ön hızlanma sensörü (B48/2)

 Sol kapı basınç sensörü (B48/7)

 Sağ kapı basınç sensörü (B48/8)

Sensör sinyalleri Supplemental Restraint System kumanda cihazı tarafından doğrudan okunur.

Önden çarpmada devreye girme tutumu fonksiyon akışı

Araç içi emniyet sistemi araçlarının devreye girmesi, darbenin ağırlığına, ön yolcu koltuğunun doluluk durumuna ve emniyet kemerlerinin durumuna bağlı olarak gerçekleşir.

Aşağıda yer alan ateşleme kapsülleri ateşlenebilir (azami):

 Sürücü diz hava yastığı ateşleme kapsülü (R12/1) (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Ön yolcu diz hava yastığı ateşleme kapsülü (R12/2) (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Ön yolcu hava yastığı ateşleme kapsülü 1 (R12/4)

 Ön yolcu hava yastığı ateşleme kapsülü 2 (R12/5)

 Sürücü hava yastığı ateşleme kapsülü 1 (R12/13)

 Sürücü hava yastığı ateşleme kapsülü 2 (R12/14)

 Ön yolcu diz hava yastığı ateşleme fitili (R12/24) (Code 294 (diz hava yastığı) ile)

 Ön yolcu diz hava yastığı ateşleme fitili (R12/25) (Code 294 (diz hava yastığı) ile)

 Sürücü kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü (R46)

 Ön yolcu kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü (R46/1)

Supplemental Restraint System kumanda cihazı ateşleme kapsüllerini doğrudan kumanda eder.

Aşağıdaki durumlar dikkate alınır:

 Ön yolcu koltuğunun doluluk durumu:

Supplemental Restraint System kumanda cihazı güncel doluluğa göre ön yolcu hava yastığı ünitesinin bastırılmasına veya 1-kademeli veya 2-kademeli devreye alınmasına karar verir.

 Sürücü kemer kilidinin durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse kemer gerdiricisinin (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisinin yerine sürücü hava yastığı öne alınmış bir ateşleme zamanıyla tetiklenir.

 Ön yolcu kemer kilidinin durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse kemer gerdiricisinin (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisinin yerine ön yolcu hava yastığı öne alınmış bir ateşleme zamanıyla tetiklenir. Bu durum sadece, dolu bir ön yolcu koltuğunun tespit edilmesi halinde geçerlidir. Dolu ve takılı değilse kemer gerdiricisi ön yolcu bölümünde emniyet araçları açılmaz.

Yandan çarpmada devreye girme tutumu fonksiyon akışı

Araç içi emniyet sistemi araçlarının devreye girmesi, darbenin ağırlığına, ön yolcu koltuğunun doluluk durumuna ve emniyet kemerlerinin durumuna bağlı olarak gerçekleşir.

Aşağıda yer alan ateşleme kapsülleri ateşlenebilir (azami):

 Sürücü kemer gerdiricisi ateşleme kapsülü (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Ön yolcu kemer gerdiricisi ateşleme kapsülü (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Sürücü yan hava yastığı ateşleme kapsülü (R12/9)

 Ön yolcu yan hava yastığı ateşleme kapsülü (R12/10)

 Sol baş hava yastığı ateşleme kapsülü (R12/39)

 Sağ baş hava yastığı ateşleme kapsülü (R12/40)

 Sürücü kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü

 Ön yolcu kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü

Supplemental Restraint System kumanda cihazı ateşleme kapsüllerini doğrudan kumanda eder.

Aşağıdaki durumlar dikkate alınır:

 Ön yolcu koltuğunun doluluk durumu:

Supplemental Restraint Sistemi kumanda cihazı, ön yolcu koltuğunun güncel doluluğuna göre ön yolcu tarafındaki yan hava yastığın ve baş hava yastığın devreye alınmasına karar verir.

 Sürücü kemer kilidinin durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse, sürücü tarafındaki kemer gerdiricisi (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisi tetiklenmez.

 Ön yolcu kemer kilidi durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse, ön yolcu tarafındaki kemer gerdiricisi (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisi tetiklenmez.

Arkadan çarpmada devreye girme tutumu fonksiyon akışı

Araç içi emniyet sistemi araçlarının devreye girmesi, darbenin ağırlığına ve ön emniyet kemerlerinin durumuna bağlı olarak gerçekleşir.

Aşağıda yer alan ateşleme kapsülleri ateşlenebilir (azami):

 Sürücü kemer gerdiricisi ateşleme kapsülü (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Ön yolcu kemer gerdiricisi ateşleme kapsülü (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Sürücü kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü

 Ön yolcu kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü

İlave olarak aşağıdaki yapı parçaları kumanda edilebilir:

 Sürücü koltuğu NECK-PRO koltuk başlığı manyetik bobini (Y24/12)

 Ön yolcu koltuğu NECK-PRO koltuk başlığı manyetik bobini (Y24/13)

Supplemental Restraint Sistem kumanda cihazı ateşleme kapsüllerini ve NECK-PRO koltuk başlığı manyetik bobinlerini doğrudan kumanda eder.

Aşağıdaki durumlar dikkate alınır:

 Sürücü kemer kilidinin durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse, sürücü tarafındaki kemer gerdiricisi (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisi tetiklenmez.

 Ön yolcu kemer kilidi durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse, ön yolcu tarafındaki kemer gerdiricisi (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisi tetiklenmez.

Takla atma sürecinde devreye girme tutumu fonksiyon akışı

Araç içi emniyet sistemi araçlarının devreye girmesi ön yolcu koltuğunun doluluğu ve ön emniyet kemerlerinin durumuna bağlı olarak gerçekleşir.

Aşağıda yer alan ateşleme kapsülleri ateşlenebilir (azami):

 Sürücü kemer gerdiricisi ateşleme kapsülü (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Ön yolcu kemer gerdiricisi ateşleme kapsülü (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile)

 Sürücü yan hava yastığı ateşleme kapsülü

 Ön yolcu yan hava yastığı ateşleme kapsülü

 Sol baş hava yastığı ateşleme kapsülü

 Sağ baş hava yastığı ateşleme kapsülü

 Sürücü kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü

 Ön yolcu kemer kilidi gerdiricisi ateşleme kapsülü

Supplemental Restraint System kumanda cihazı ateşleme kapsüllerini doğrudan kumanda eder.

Aşağıdaki durumlar dikkate alınır:

 Ön yolcu koltuğunun doluluk durumu:

Supplemental Restraint Sistemi kumanda cihazı, ön yolcu koltuğunun güncel doluluğuna göre ön yolcu tarafındaki yan hava yastığın ve baş hava yastığın devreye alınmasına karar verir.

 Sürücü kemer kilidinin durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse, sürücü tarafındaki kemer gerdiricisi (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisi tetiklenmez.

 Ön yolcu kemer kilidi durumu:

Emniyet kemeri takılı değilse, ön yolcu tarafındaki kemer gerdiricisi (Tip 172.466/475 Code 494 (ABD modeli) veya Code 460 (Kanada modeli) ile) ve kemer kilidi gerdiricisi tetiklenmez.

Çarpışma durumunda ilave fonksiyonlar fonksiyon akışı

Çarpışma durumundaki ilave fonksiyonlar, aşağıdaki kısmi fonksiyonları içerir:

 Dörtlü ikaz fonksiyonunun etkinleştirilmesi fonksiyon akışı

 İç aydınlatmanın devreye alınması fonksiyon akışı

 Merkezi kilidin açılması fonksiyon akışı

 Yan camların açılması fonksiyon akışı

 Motorun durdurulması fonksiyon akışı

 Piro sigortanın devreye girmesi fonksiyon akışı

 Klima sisteminin kapatılması fonksiyon akışı (01.06.2013'den itibaren)

 Otomatik acil çağrı fonksiyon akışı (29.02.2016'ya kadar Code 347 (Mercedes-Benz acil çağrı sistemi), Code 348 (Acil çağrı/asistan sistemi) veya Code 359 (TELE AID acil çağrı sistemi) ile, 01.03.2016'dan itibaren Code 350 (Ecall Avrupa acil çağrı sistemi) veya Code 494 (ABD modeli) ile)

 Aktif kaza direksiyon kolonu ayarlamasının etkinleştirilmesi fonksiyon akışı (Code 275 (Hafıza paketi) ile)

Dörtlü ikaz fonksiyonunun etkinleştirilmesi fonksiyon akışı

Bir kaza sonrasında diğer trafik katılımcılarını uyarmak için dörtlü ikaz sistemi fonksiyonunu etkinleştirilir. Supplemental Restraint System kumanda cihazı çarpışma sinyalini yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren) üzerinden ön SAM kumanda cihazına gönderir. Ön SAM kumanda cihazı bunun üzerine dörtlü ikaz sistemi fonksiyonunu etkinleştirir.

İç aydınlatmanın devreye alınması fonksiyon akışı

Aracın içinde bulunanların veya yardım eden kişilerin bir kazadan sonra karanlıkta yön bulmalarını kolaylaştırmak için, araç içi aydınlatması devreye alınır. Supplemental Restraint System kumanda cihazı çarpışma sinyalini yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren) üzerinden ön SAM kumanda cihazına gönderir. Ön SAM kumanda cihazı bunun üzerine araç içi aydınlatmasını etkinleştirir.

Merkezi kilidin açılması fonksiyon akışı

Bir kazadan sonra otomatik olarak kapıların, bagaj kapağının ve depo kapağının kilitleri merkezi kilit sistemi üzerinden açılır. Kapıların kilidinin açılması sayesinde yardım eden kişiler olası yaralanan araç yolcularına ulaşabilir. Bagaj kapağı kilidinin açılması, tehlike ikaz üçgeninin ve ilkyardım çantası gibi yardım malzemelerinin girişini sağlar. Depo kapağının açılması sayesinde yardım ekipleri depo kapağındaki QR koduna ulaşarak aracı sorgulamak için yardım kartına ulaşırlar.

Supplemental Restraint System (araç içi emniyet sistemi) kumanda cihazı çarpışma sinyalini yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren), ön SAM kumanda cihazı ve araç içi CAN (CAN B) üzerinden aşağıdaki kumanda cihazlarına gönderir:

 Arka sigorta ve röle modüllü SAM kumanda cihazı (N10/2)

 Sol kapı kumanda cihazı (N69/1)

 Sağ kapı kumanda cihazı (N69/2)

Merkezi kilit t = 8 saniyeden 11 saniyeye kadar olan bir bekleme süresinden sonra açılır.

Yan camların indirilmesi (açılması) ilave fınksiyon ön koşulları

 Elektrikli cam krikosunun normlanmış olması

 Yan camlar "çarpışma konumu" olarak kapalı kalmaya devam eder

Yan camların açılması fonksiyon akışı

Bir kazadan sonra ön yan camlar tanımlanmış bir konuma kadar açılır. Bu sayede piroteknik araç içi emniyet mekanizmaları vasıtasıyla oluşan duman partikülleri Vario tavan kapalı durumdayken hızla dışarı emilerek atılabilir. Supplemental Restraint System kumanda cihazı çarpışma sinyalini yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren), ön SAM kumanda cihazı ve araç içi-CAN üzerinden sol kapı kumanda cihazına ve sağ kapı kumanda cihazına gönderir. Bu kumanda cihazları bunun üzerine yan camların indirilmesini (açılmasını) gerçekleştirirler.

Motorun durdurulması fonksiyon akışı

Bir kaza sonrasında yangın tehlikesini en aza indirmek için motor otomatik olarak durdurulur ve yakıt beslemesi kapatılır. Supplemental Restraint System kumanda cihazı çarpışma sinyalini yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren) üzerinden CDI kumanda cihazına (N3/9) (Dizel motor) veya ME kumanda cihazına (N3/10) (Benzinli motor) gönderilir. Bu da, motorun durdurulmasını ve yakıt beslemesinin kapatılmasını sağlar.

Çarpışma sinyali ayrıca bir direkt hat üzerinden Supplemental Restraint System kumanda cihazı tarafından CDI kumanda cihazına veya ME kumanda cihazına aktarılır.

Piro sigortanın devreye girmesi fonksiyon akışı

Bir kaza sonrasında olası bir yangın tehlikesini en aza indirgemek için piro sigorta 88 (F32/5f88) (Code B03 (ECO Start-Stop fonksiyonu) hariç) veya piro sigorta (F63) (Code B03 (ECO Start-Stop fonksiyonu) ile) tetiklenir.

 Piro sigortanın tetiklenmesiyle marş motoru (M1) ve alternatör (G2) araç şebekesinden ayrılır.

P91.60-3611-71

Ana kablo, ilgili piro sigortanın gövdesi içerisinde nominal kırılma noktalı kablo kızağı (3) olarak tasarlanmıştır. Çarpışma olayı gerçekleştikten sonra Supplemental Restraint System (araç içi emniyet sistemi) kumanda cihazı ilgili Piro sigortayı doğrudan kumanda eder. Tetiklenmeyle beraber terminalde (1) bir basınç meydana gelir. Piston (2) bunun üzerine kırılma noktasına doğru gider ve hat kızağını böylelikle ayırır.

Zaman süreci:

t = 300 μs sonra piston hareketi başlar.

t = 450 μs sonra hat kızağının ayrılması işlemi sona erer.

Klima sisteminin kapatılması fonksiyon akışı (01.06.2013'den itibaren)

Bir kazadan sonra aracın iç mekanına zararlı gazların nüfuz edebilmesini engellemek için, klima sistemi devreden çıkarılır ve dahili hava sirkülasyon kapağı kapatılır. Supplemental Restraint System (araç içi emniyet sistemi) kumanda cihazı çarpışma sinyalini yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren), ön SAM kumanda cihazı ve araç içi-CAN üzerinden klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına (N22/7) gönderir.

Otomatik acil çağrı fonksiyon akışı (29.02.2016'ya kadar Code 347 (Mercedes-Benz acil çağrı sistemi), Code 348 (Acil çağrı/asistan sistemi) veya Code 359 (TELE AID acil çağrı sistemi) ile, 01.03.2016'dan itibaren Code 350 (Ecall Avrupa acil çağrı sistemi) veya Code 494 (ABD modeli) ile)

Bir kazadan sonra otomatik bir acil çağrı verilir.

Aktarım türüne göre öncelikle aşağıdaki veriler Mercedes-Benz acil çağrı merkezine aktarılır:

 Aracın GPS konum verileri

 Seyir yönü

 Araç tanım (şasi) numarası

 Mercedes-Benz Contact (temas) kodlaması

 Otomatik veya manüel tetikleme için indikatör

 Zaman bilgisi

Aktif kaza direksiyon kolonu ayarlamasının etkinleştirilmesi fonksiyon akışı (Code 275 (Hafıza paketi) ile)

Bir kazadan sonra sürücüye araçtan inmeyi veya ilk yardımcılara sürücüyü araçtan çıkarmayı kolaylaştırmak için direksiyon kolonu yukarıya doğru hareket ettirilir. Fonksiyon aşağıdaki aksiyonlar esnasında tetiklenir:

 Sürücü kapısı açık

 Klemens 15C Açık klemens durumunun klemens 15C Kapalı durumuna değişmesi

Supplemental Restraint System kumanda cihazı çarpışma sinyalini yürür aksam-CAN (29.02.2016'ya kadar) veya yürür aksam-CAN 1 (01.03.2016'dan itibaren), ön SAM kumanda cihazı ve araç içi CAN üzerinden, aktif kaza iniş yardımı fonksiyonunu kumanda eden sürücü koltuğu kumanda cihazına (N32/1) gönderir.