Informacje ogólne
Smary to zawiesiny koloidalne, które składają się z zagęszczacza w płynnym środku smarowym (oleje mineralne, oleje syntetyczne). W celu poprawy określonych właściwości dodawane są do smarów różnego rodzaju dodatki (dodatki modyfikujące). Do tych substancji biologicznie aktywnych należą:
przeciwutleniacze i inhibitory korozji, środki ulepszające przyczepność, dodatki chroniące przed zużyciem i wysokim ciśnieniem (dodatki typu EP), środki polepszające współczynnik przyczepności (grafit, siarczek molibdenu etc.).
Prawidłowe połączenie olejów podstawowych, zagęszczaczy i dodatków modyfikujących w celu uzyskania określonych właściwości smarów wymaga obszernych prac rozwojowych.
Smary powinny zmniejszać tarcie i zużycie, zapobiegać korozji, uszczelniać punkty smarowania i być odporne na występujące temperatury eksploatacji. Wybierając odpowiednie smary, należy uwzględnić oprócz warunków eksploatacji wpływ otoczenia, odstępy między smarowaniami etc., w szczególności również właściwości użytkowe smarów.
O składzie i możliwościach stosowania smarów informują wartości analiz chemiczno-fizycznych. Najważniejszymi parametrami są:
konsystencja (odkształcalność smarów), penetracja po ugniataniu, obciążalność cieplna, punkt kroplenia, temperaturowy zakres stosowania (najwyższa i najniższa dopuszczalna temperatura podczas stosowania), właściwości antykorozyjne, odporność na utlenianie i starzenie, zdolność do absorpcji ciśnienia, właściwości chroniące przed zużyciem, odporność na działanie wody, zdolność mieszania się, mieszalność z materiałem uszczelniającym.
Producenci i użytkownicy nazywają smary z różnych punktów widzenia. I tak przyjęte jest, że smary są klasyfikowane i nazywane przez użytkowników według praktycznego zastosowania, np. smary do łożysk tocznych, smary stałe, smary do pomp wodnych etc.
Z kolei przez producentów smary dzielone są według zastosowanego zagęszczacza. Te nazwy produktów, np. smary z mydłem wapniowym, smary z mydłem sodowym, smary z mydłem litowym, mają tę zaletę, że widoczny jest rodzaj zastosowanego mydła, które w zasadzie określa charakter smaru i granice stosowania.
Smary są dzielone według ich penetracji po ugniataniu na klasy konsystencji NLGl (klasy penetracji).
W przypadku penetracji po ugniataniu penetracja mierzona jest po przeprowadzeniu dokładnie zdefiniowanego procesu ugniatania (naprężenie ścinające). Im wyższa jest wartość penetracji po ugniataniu, tym niższy jest numer klasy konsystencji NLGI i tym bardziej miękki jest smar.
Związek pomiędzy konsystencją a penetracją przedstawia również poniższa tabela.
Związek pomiędzy konsystencją a penetracją | |
Klasa NLGl | Penetracja po ugniataniu (0,1 mm) |
000 | 445–475 |
00 | 400–430 |
0 | 355–385 |
1 | 310–340 |
2 | 265–295 |
3 | 220–250 |
4 | 175–205 |
5 | 130–160 |
6 | 85–115 |
Do stosowania w pojazdach Mercedes Benz dopuszczone są następujące smary:
1 Smary ciekłe, arkusz 264.0 (kwasy litowo-12-OH-stearynowe), klasa NLGl 00/000
Smary ciekłe do układów centralnego smarowania to smary półpłynne o dobrych właściwościach antykorozyjnych.
Smary półpłynne muszą mieć dobrą zdolność tłoczenia i rozprężania się oraz posiadać dobre właściwości przepływowe w zakresie stosowania. Zakres zastosowania ok. -30 °C do +120 °C.
2 Wysokotemperaturowe smary do łożysk walcowych, arkusz 265.1, (smary kompleksowe z mydłem litowym), klasa NLGI 2
Smary te, które są specjalnie przeznaczone do wymagających łożysk kół przednich w samochodach osobowych, mają wysoki punkt kroplenia i posiadają doskonałą stabilność penetracji po ugniataniu. W związku z tym nadają się do ciągłego stosowania w temperaturze od -30 °C do +170 °C i sprawdziły się podczas wieloletnich testów praktycznych do smarowania łożysk kół przednich w samochodach osobowych na cały okres eksploatacji.
3 Smary stałe, arkusz 266.0 (smary z mydłem wapniowym), klasa NLGI 1
Smary te są wodoodporne i hydrofobowe. Smary stałe mogą zadowalająco smarować elementy podwozi pojazdów użytkowych w temperaturze od ok. -30 °C do +70 °C. Podczas okresu stosowania smary nie mogą się utleniać ani zmieniać konsystencji w sposób niedopuszczalny.
4 Smary długookresowe, arkusz 266.2, klasa NLGI 2
Smary na bazie mydła litowego z dodatkiem siarczku molibdenu (MoS2). Zakres zastosowania ok. -25 °C do +110 °C, chwilowo do +130 °C.
Do punktów smarowania, które ze względu na warunki konstrukcyjne i warunki eksploatacji mają większe wymagania w stosunku do odporności smarów na wysokie ciśnienie i możliwości smarowania przez długi czas.
5 Smary uniwersalne, arkusz 267.0 (smary z mydłem litowym), klasa NLGl 2
Smary uniwersalne należy stosować we wszystkich punktach smarowania, w których nie są zalecane określone smary specjalne. Zakres zastosowania ok. -30 °C do + 130 °C. Smary z mydłem litowym łączą w sobie zalety smarów z mydłem wapniowym i sodowym. Posiadają one dobre właściwości ogólne, wysoki punkt kroplenia, dobrą odporność na działanie wody i odporność na utlenianie, dostateczne właściwości antykorozyjne oraz dużą stabilność penetracji po ugniataniu, dlatego nadają się idealnie do stosowania przez dłuższy okres.
6 Smary do łożysk kół, arkusz 267.1, klasa NGLI 2 do specjalnego zastosowania w łożyskach kół (serwis)
7 Smar do wału napędowego, arkusz 267.2, Nfz
8 Smary kompleksowe, arkusz 269.1 (smary z kompleksami wapń-kwasy mydlane), klasa NLGI 2
Zalecany w przypadku łożyskowania środkowego przy siodle sprężynowym zespołu osi podwójnych z osiami zębnikowymi smar kompleksowy cechuje się dużą stabilnością penetracji po ugniataniu, dobrą odpornością na działanie wody, zdolnością do pochłaniania ciśnienia oraz odpowiednimi właściwościami antykorozyjnymi. Zakres zastosowania ok. -10 °C do +90 °C.
9 Pasta poślizgowa, arkusz 269.2
Do smarowania prowadników okna dachowego