Γενικά
Τα λιπαντικά γράσα είναι κολλοειδή εναιωρήματα, τα οποία αποτελούνται από ένα πυκνωτικό μέσο σε ένα υγρό λιπαντικό (ορυκτέλαια, συνθετικά λάδια). Για τη βελτίωση συγκεκριμένων ιδιοτήτων, τα λιπαντικά γράσα αναμειγνύονται με πρόσθετα διαφόρων ειδών. Σε αυτά περιλαμβάνονται:
Αναστολείς οξείδωσης και διάβρωσης, βελτιωτικά πρόσφυσης, πρόσθετα για προστασία από τη φθορά και την υψηλή πίεση (πρόσθετα EP), μετατροπείς τιμών τριβής (γραφίτης, διθειούχο μολυβδένιο, κ.λπ.).
Ο σωστός συνδυασμός βασικών λαδιών, πυκνωτικών μέσων και είδους πρόσθετου με στόχο συγκεκριμένες ιδιότητες του λιπαντικού γράσου απαιτεί πολλές εργασίες.
Τα λιπαντικά γράσα πρέπει να μειώνουν την τριβή και τη φθορά, να εμποδίζουν τη διάβρωση, να στεγανοποιούν τα σημεία λίπανσης και να είναι ανθεκτικά στις θερμοκρασίες λειτουργίας που προκύπτουν. Κατά την επιλογή των κατάλληλων λιπαντικών γράσων πρέπει, εκτός από τις συνθήκες λειτουργίας, τις περιβαλλοντικές επιδράσεις, τα διαστήματα μεταξύ των λιπάνσεων, κ .λπ. να λαμβάνονται υπόψη και οι ιδιότητες χρήσης των γράσων.
Για τη σύνθεση και τις δυνατότητες χρήσης των λιπαντικών γράσων παρέχουν πληροφορίες οι χημικές-φυσικές τιμές ανάλυσης. Οι σημαντικότερες χαρακτηριστικές τιμές είναι:
Συνεκτικότητα (ικανότητα διάπλασης των λιπαντικών), αντοχή στην τριβή, θερμική αντοχή στην καταπόνηση, σημείο στάλαξης, θερμοκρασιακές περιοχές χρήσης (μέγιστη και ελάχιστη επιτρεπόμενη θερμοκρασία), ιδιότητες αντιδιαβρωτικής προστασίας, αντοχή στην οξείδωση και την παλαίωση, ικανότητα απορρόφησης πίεσης, ιδιότητες προστασίας από τη φθορά, αντοχή στο νερό, αναμιξιμότητα, συμβατότητα με υλικά στεγανοποίησης
Οι κατασκευαστές και οι καταναλωτές χαρακτηρίζουν τα λιπαντικά γράσα από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Έτσι αποτελεί συνηθισμένο φαινόμενο, τα γράσα να ταξινομούνται και να ονομάζονται από τους καταναλωτές ανάλογα με τη χρήση τους στην πράξη, όπως π.χ. γράσα για κυλινδρικά ρουλεμάν, λιπαντικά γράσα, γράσα για αντλίες νερού, κ.λπ.
Από την πλευρά των κατασκευαστών, τα λιπαντικά γράσα κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το χρησιμοποιούμενο πυκνωτικό μέσο. Αυτές οι ονομασίες προϊόντων, όπως π.χ. γράσα σαπώνων ασβεστίου, σαπώνων νατρίου, σαπώνων λιθίου, έχουν το πλεονέκτημα, ότι είναι αναγνωρίσιμο το είδος του χρησιμοποιούμενου σαπουνιού, το οποίο κατά βάση καθορίζει το χαρακτήρα του γράσου και τα όρια χρήσης του.
Τα λιπαντικά γράσα χωρίζονται ανάλογα με τη διεισδυτικότητά τους σε κατηγορίες συνεκτικότητας NLGl (βαθμίδες διείσδυσης).
Η διεισδυτικότητα μετριέται βάσει μιας ακριβούς διαδικασίες επεξεργασίας (καταπόνηση διάτμησης). Όσο υψηλότερη είναι η τιμή διεισδυτικότητας, τόσο χαμηλότερος είναι ο αριθμός συνεκτικότητας NLGI, και τόσο ηπιότερο είναι το γράσο.
Η σχέση μεταξύ συνεκτικότητας και διείσδυσης προκύπτει και από τον παρακάτω πίνακα.
Σχέση μεταξύ συνεκτικότητας και διείσδυσης | |
Κατηγορία NLGl | Διεισδυτικότητα (0,1 mm) |
000 | 445–475 |
00 | 400–430 |
0 | 355–385 |
1 | 310–340 |
2 | 265–295 |
3 | 220–250 |
4 | 175–205 |
5 | 130–160 |
6 | 85–115 |
Για τη χρήση στα οχήματα Mercedes-Benz, εγκρίνονται τα παρακάτω λιπαντικά γράσα:
1 Ρευστά γράσα, φύλλο 264.0 (λίθιο-12 υδροξύ στεατικά γράσα), κατηγορία NLGl 00/000
Τα ρευστά γράσα για τα συστήματα κεντρικής λίπανσης είναι ημίρρευστα λιπαντικά γράσα με καλές ιδιότητες προστασίας από τη διάβρωση.
Τα ρευστά γράσα πρέπει να έχουν καλή συμπεριφορά τροφοδοσίας και διαστολής και να επιδεικνύουν καλά ρεολογικά χαρακτηριστικά στις θερμοκρασίες χρήσης. Εύρος εφαρμογής περ. -30 °C έως +120 °C.
2 Γράσα υψηλής θερμοκρασίας κυλινδρικών ρουλεμάν , φύλλο 265.1, (γράσο με σύμπλοκα λιθίου), κατηγορία NLGI 2
Αυτά τα γράσα που προορίζονται ειδικά για τις αυξημένες απαιτήσεις των μπροστινών ρουλεμάν τροχών στα επιβατικά οχήματα έχουν υψηλό σημείο στάλαξης και εξαιρετική σταθερότητα. Είναι κατάλληλα για συνεχή χρήση σε θερμοκρασίες από -30 °C έως +170 °C και ενδείκνυνται για μόνιμη λίπανση των μπροστινών ρουλεμάν τροχών στα επιβατικά οχήματα μετά από μακροχρόνιες δοκιμές στην πράξη.
3 Λιπαντικά γράσα, φύλλο 266.0 (γράσα σαπώνων ασβεστίου), κατηγορία NLGI 1
Τα γράσα αυτά είναι ανθεκτικά στο νερό και υδρόφοβα. Τα λιπαντικά γράσα μπορούν να λιπάνουν ικανοποιητικά τα εξαρτήματα των αμαξωμάτων επαγγελματικών οχημάτων σε θερμοκρασίες από περ. -30 °C έως +70 °C. Στη διάρκεια χρήσης, δεν επιτρέπεται η οξείδωση των γράσων ή η μη επιτρεπόμενη αλλοίωση της συνεκτικότητας.
4 Λιπαντικά γράσα μακράς διαρκείας , φύλλο 266.2, κατηγορία NLGI 2
Λιπαντικά γράσα με βάση σαπώνων λιθίου και προσθήκη διθειούχου μολυβδενίου (MoS2). Εύρος εφαρμογής περ. -25 °C έως +110 °C, για σύντομο χρονικό διάστημα έως +130 °C.
Για σημεία λίπανσης, τα οποία λόγω κατασκευής και λειτουργίας, έχουν αυξημένες απαιτήσεις σε ό,τι αφορά στα χαρακτηριστικά λίπανσης υψηλής πίεσης και μακροχρόνιας λίπανσης.
5 Γράσα πολλαπλών χρήσεων, φύλλο 267.0 (γράσα σαπώνων λιθίου), κατηγορία NLGl 2
Τα γράσα πολλαπλών χρήσεων πρέπει να χρησιμοποιούνται σε όλα τα σημεία λίπανσης, για τα οποία δεν ορίζονται συγκεκριμένα ειδικά γράσα. Εύρος εφαρμογής περ. -30 °C έως + 130 °C. Τα γράσα σαπώνων λιθίου συνδυάζουν τα πλεονεκτήματα των γράσων σαπώνων λιθίου ασβεστίου και νατρίου. Έχουν καλές συνολικές ιδιότητες, υψηλότερο σημείο στάλαξης, καλή αντοχή στο νερό και την οξείδωση, επαρκείς ιδιότητες προστασίας από τη διάβρωση, υψηλή σταθερότητα και για το λόγο αυτό ενδείκνυνται για μεγαλύτερη διάρκεια χρήσης.
6 Γράσα ρουλεμάν τροχών, φύλλο 267.1, κατηγορία NGLI 2 για την ειδική περίπτωση χρήσης σε ρουλεμάν τροχών στα πλαίσια του Service
7 Γράσο αρθρωτού άξονα, φύλο 267.2, Nfz
8 Σύνθετα γράσα, φύλλο 269.1 (σύνθετο γράσο με ασβέστιο), κατηγορία NLGI 2
Το σύνθετο γράσο που ενδείκνυται για τη μεσαία έδραση στη βάση ελατηρίων των μηχανικών συγκροτημάτων διπλού άξονα με άξονες γραναζιών χαρακτηρίζεται από υψηλή σταθερότητα, καλή αντοχή στο νερό και ικανότητα απορρόφησης πίεσης, καθώς και από καλές αντιδιαβρωτικές ιδιότητες. Εύρος εφαρμογής περ. -10 °C έως +90 °C.
9 Αντικολλητική πάστα, φύλλο 269.2
Για τη λίπανση των σιαγόνων ολίσθησης στη συρόμενη οροφή