Araç içi emniyet sistemi (SRS) fonksiyonu

Genel

Araç içi emniyet sistemi (SRS) yolcuların korunmasına yöneliktir. Tespit edilen çarpışmanın boyutuna göre ilgili hava yastığı üniteleri bir kaza esnasında açılır, ön kemer gerdiricleri ve arka kemer gerdiricileri de tetiklenir. Ayrıca hava yastığı açıldığında otomatik olarak acil bir çağrı yapılır.

Fonksiyon ön koşulları

 Güvenlik emniyet sistemi (SRS) araca programlı olmalıdır (soldan veya sağdan direksiyon, donanım programlaması ve yapılandırma parametreleri)

 Uç 15R açık

 Uç 30 AÇIK

-----------------------------------------------------------------------------------------

Fonksiyon

SRS aşağıdaki kaza türlerini tespit eder ve ayrıştırır:

 Önden çarpma

 Arkadan çarpma

 Yandan çarpma

 Araç boyuna aks etrafında takla

 Araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu (N2/7) entegre sensörlere sahiptir. Bu nedenle gerilim beslemesi etkin konumdayken sökülmemelidir, aksi halde geri tutma araçları devreye girebilir. Araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusunda ya da ile sadece akü (G1) kutup başları söküldükten ve
t  60 sn. bekleme süresinden sonra çalışılabilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Aşağıdaki geri bildirimler kaza türüne bağlı olarak devreye alınabilirler:

 Sürücü hava yastığı (iki kademeli)

 Yolcu hava yastığı (iki kademeli)

 Sürücü/ön yolcu yan hava yastığı

 Sol/sağ arka yan hava yastığı (Code
(293) sol ve sağ arka bölümdeki yan hava yastığı olduğunda)

 Sol/Sağ cam hava yastığı

 Sürücü/Yolcu kemer gerdirici

 Sürücü/ön yolcu kemeri kemer gücü sınırlayıcısı

 2. sol/sağ koltuk sırası kemer gerdirici ateşleme fitili

 Ön NECK-PRO koltuk başlıkları (Code (438) NECK-PRO'da)

Çarpışma tespiti ve ateşleme zamanının belirlenmesi

Araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu kendi entegre sensörleriyle ve aşağıda sıralanan harici sensörlerle hızlanmayı tespit eder:

 Sürücü tarafı ön hızlanma sensörü (B48/1)

 Yolcu tarafı ön hızlanma sensörü (B48/2)

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Sürücü yan hava yastığı sensörü (A53)

 Yolcu yan hava yastığı sensörü (A54)

Ayrıca aşağıdaki bileşenlerin bilgileri de değerlendirilir:

 Sürücü kapısı basınç sensörü (B48/7)

 Ön yolcu kapısı basınç sensörü (B48/8)

 Sürücü tarafı arka kapı basınç sensörü (B48/9)
(Code (293) sol ve sağ arka taraftaki yan hava yastığında)

 Ön yolcu tarafı arka kapı basınç sensörü (B48/10)
(Code (293) sol ve sağ arka taraftaki yan hava yastığında)

 Sürücü kemer kilidi ve kemer uyarısı şalteri (S68/1)

 Ön yolcu kemer kilidi ve kemer uyarısı şalteri (S68/2)

 WSS kumanda kutusu (Ağırlık algılama sistemi) (N2/13)

 WSS kumanda kutusu yolcu koltuğunun dolu olup olmadığını tespit eder. Düşük bir ağırlık (çocuk koltuğu) tespit edilirse, yolcu hava yastığı bloke edilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Bir eşik değeri aşıldığında, ilgili geri tutma araçlarına ait ateşleme kademeleri kumanda edilir. Kumanda işlemi en az 2 ms sürer. Bu sayede, ilgili geri tutma aracı güvenli şekilde tetiklenmesi sağlanır.

Dedaylı bilgi aşağıdaki münferit kısmi fonksiyonlarda anlatılmaktadır:

 Önden çarpışma fonksiyonu

 Arkadan çarpışma fonksiyonu

 Yandan çarpışma fonksiyonu

Aracın boyuna ekseni etrafında takla

Bir taklanın tespiti ise araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu tarafından kendine ait entegre bir takla sensörüyle yapılır. Ayrıca ön hızlanma sensörlerinin ve yan hava yastığı sensörlerinin verileri değerlendirilmek üzere hesaplanır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Uygun şekilde aşağıdaki geri tutma araçları devreye alınırlar:

 Cam hava yastığı

 Ön kemer kilidi gerdiricisi

 2. koltuk sırası kemer gerdiricisi

 3. koltuk sırası kemer gerdiricisi

 2. ve 3. koltuk sırası için kemer kilidi sorgusu yoktur.
2. ve 3. koltuk sırasının kemer gerdiricisi kilit dili takılı olmadığında da tetiklenir.

Sistem denetimi

Sistem kendi kendini sürekli denetler ve kombine ekrandaki (A1) çok fonksiyonlu gösterge (A1p13) üzerinden sürücüye hataları derhal bildirir. İlaveten kombine göstergede hava yastığı kontrol ve ikaz lambası (A1e15) etkinleştirilir. Hatalar, araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusunu geçici olmayan belleğine kaydedilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Hava yastığı kontrol ve ikaz lambası

Hava yastığı kontrol ve ikaz lambası hatalardan dolayı aşağıdaki durumlarda geriye döndürülemez şekilde araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu tarafından kumanda edilir:

 Doğrudan 5. çarpışma telegramının kaydedilmesinden sonra

 Araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusunda, harici ateşleme devrelerinde veya güvenli bir yerde tutulan sensörlerde tespit edilen bir hata nedeniyle (örn. önden savrulma sensörü)

 Kombine gösterge tarafından araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusuna yönelik veri kopukluğu tepit edildiğinde, kombine göstergenin hava yastığı kontrol ve ikaz lambası kendiliğinden etkinleşir ve belleğe bir hata kaydedilir. Böyle bir durumda araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusuna hata girişi yapılmaz.

 SRS, araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusunda bir enerji rezervine sahiptir. Akü ayrıldıktan sonra sistem en az 300 ms'liğine gerilimle beslenir. Çevresel savrulma algılayıcıları (örn. önden savrulma sensörü) asgari 30 ms için gerilimle beslenir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Ön yolcu koltuğunun dolu olup olmadığının tespit edilmesi

Koltuk doluluk ve çocuk koltuğu algılaması ağırlık tespit sistemi üzerinden yapılır. Aşağıdaki sensörlerle ön yolcu koltuğu üzerindeki ağırlık tespit edilir:

 Sol ön WSS (ağırlık algılama sistemi) sensörü (B48/11)

 Sağ ön WSS (ağırlık algılama sistemi) sensörü (B48/12)

 Sol arka WSS (ağırlık algılama sistemi) sensörü (B48/13)

 Sağ arka WSS (ağırlık algılama sistemi) sensörü (B48/14)

WSS kumanda kutusu ağırlık sınıflandırılmasını yapar ve B sınıfı Control Area Network-Bus (iç mekan) (CAN-B) üzerinden merkezi ağ geçidi kumanda kutusuna (N93) aktarır. Bu ise bilgiyi C sınıfı Control Area Network-Bus (motor bölümü) (CAN-C) üzerinden araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusuna aktarır.

Burası ise ağırlık sınıfına dayanarak, kısıtlama üzerinden yolcu hava yastığının 1. veya 2. kademeye göre mi açılacağına karar verir. Ayrıca ağırlık sınıfına ait bir CAN-B sinyali çok fonksiyonlu göstergede gösterilmek üzere kombine göstergeye gönderilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Yolcu koltuğunun dolu (kişi/çocuk koltuğu) olduğu tespit edilmezse, kombine gekrandaki çok fonksiyonlu gösterge ilave olarak üst kumanda alanı kumanda kutusu (N72/1) üzerinden çocuk koltuğu algılaması (N71/1e1) hava yastığı OFF kontrol lambası, koltuğa kimsenin oturmadığı tespit edilmediği müddetçe etkinleşir ve yolcu koltuğu hava yastığı araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu tarafından devreden çıkarılır.

Ağırlığın düşük tespit edilmesi çocuk koltuğundan kaynaklanmakyadır. Çocuk koltuğu algılaması hava yastığı OFF kontrol lambası etkinleşir ve yolcu hava yastığı devreden çıkarılır.

Hava yastığı kontrol ve ikaz lambası ve hava yastığı çocuk

koltuğu algılaması Off kontrol lambası aynı anda yanarsa, ağırlık tespit sisteminde bir hata söz konusudur.

Emniyet kemeri ikaz lambası (A1e9)

Kemer kilidi şalteri ve kemer ikazı araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu tarafından okunur ve emniyet kemeri ikaz lambası üzerinden kombine göstergede gösterilir. Denetim koşulları yerine gelmediğinde emniyet kemeri ikaz lambası söner.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Çarpışmadaki özellik

Araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusunda bunun için öngörülen belleğe çarpışma telegramları bir çarpışma eşiğinin aşılması halinde kaydedilir. Ulaşılan çarpışma eşikleri diğer kumanda kutularına iletilir (örn. tahrik motorunun devreden çıkarılması için).

Araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusunun ayrı, dijital bir çarpışma çıkışı üzerinden otomatik bir acil çağrı yapılması için acil çağrı sistemi kumanda kutusuna (N123/4) bir ileti verilir.

 CAN-C'ın (örn. çarpışmada oluşan kısa devreyle) devre dışı kalmasında da ME kumanda cihazına (N3/10) veya arka SAM kumanda cihazına (N10/8) bir çarpışma sinyali gönderebilmek için, 1.6.07'den sonra araçlardaki araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu bu kumanda kutularına ilave olarak ayrı bir hat üzerinden bağlıdır (redundant çarpışma sinyali).

-----------------------------------------------------------------------------------------

Dörtlü ikaz sinyali

Dörtlü ikaz sistemi bir çarpışma durumunda otomatik olarak etkinleşir. Çarpışma sinyali araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu tarafından oluşturulur ve CAN-C üzerinden merkezi ağ geçidi kumanda kutusu vasıtasıyla sinyal master olarak vazife gören arka SAM kumanda kutusuna hazır tutulur. Uyarı flaşörü her an için flaşör sistemi şalteri (N72/1s5) üzerinden devre dışı bırakılabilir.

Merkezi kilidin (ZV) otomatik olarak açılması

Araç yakl. olarak toprak hızından 6 kat fazla negatif hızlandırılırsa, araç içi emniyet sistemlerinin kumanda kutusu tarafından "Acil olarak açma" fonksiyonu tetiklenir.

Sinyal CAN-C üzerinden merkezi ağ geçidi kumanda kutusuna ve buradan CAN-B üzerinden aşağıdaki kumanda cihazlarına aktarılırlar:

 Arka SAM kumanda kutusu

 Ön SAM kumanda kutusu (N10)

 Sol ön kapı kumanda kutusu (N69/1)

 Sağ ön kapı kumanda kutusu (N69/2)

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Bununla ilgili ayrıntılar ayrı ZV fonksiyon açıklamasında açıklanmıştır.

Çarpışma havalandırması

Çarpışmadan sonra, piroteknik geri tutma araçlarının oluşan duman partikülerinin havalandırılmasını sağlamak için gerekirse araç içi emniyet sistemleri kumanda kutusu tarafından yan camların ve sürgülü kalkan tavanın (Code (414) elektrikli sürgülü kalkan cam tavanda) ya da panorama sürgülü tavanın (Code (413) panorama sürgülü tavanda) yakl. 50 mm'lik bir aralık kadar açılması sağlanır. Sinyal CAN-C üzerinden merkezi ağ geçidi kumanda kutusuna ve buradan CAN-B üzerinden aşağıdaki kumanda cihazlarına aktarılırlar:

 Öndeki SAM kumanda kutusu

 Ön kapı kumanda kutusu

 Tavan kumanda birimi (N70)

 Bununla ilgili ayrıntılar ayrı elektrikli cam kaldırma mekanizmasının, sürgülü kalkar tavanın ve panorama sürgülü tavanın fonksiyon açıklamasında açıklanmıştır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Öngörüşlü kaza koruması (PRE-SAFE)
(Code (299) PRE-SAFE'te)

Geliştirildiği ölçüde SRS, aracın frenlemesi ve savrulması esnasında sürücünün ve yolcunun savrulmasını azaltır ve sürücü ve yolcuyu olası bir kazadan önce optimum bir oturma pozisyonuna getirir.