İklimlendirme fonksiyonunun ayarlanması

S83.40-4582-79

Fonksiyonun gerçekleşmesi için gerekli genel ön koşullar

 Klemens 15 Açık

Soğutma işletimi için:

 Motor çalışır durumda olması

 Manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) devreye alınmış

 Elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73) Klemens 15'in klemens durumunu araç içi­CAN (CAN B) üzerinden klima kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir. CDI kumanda cihazı (N3/33) veya CDI kumanda cihazı (N3/36) veya ME kumanda cihazı (N3/34) (Motor 274 ile) "Tahrik aksamı çalışmaya hazır" sinyalini yürüyüş takımı­CAN (CAN E), elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73) ve araç içi-CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir.

Klima sistemi ayarı ile ilgili genel bilgiler

Klimatizasyon işlemi, klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından algılanan sinyaller (örn. araç içi sıcaklığı, dış hava sıcaklığı, soğutma maddesi sıcaklığı, araç hızı) üzerinden ve klima sistemi kumanda ve kullanım cihazında (KLA-V&KLA-H) (S98) seçilen ayarlara bağlı olarak gerçekleşir.

Klima sistemi ayar fonksiyonu aşağıdaki kısmi fonksiyonları içermektedir:

 Sinyallerin algılanması ve değerlendirilmesi fonksiyon akışı

 Klima bileşenlerinin kumanda işlemi fonksiyon akışı

 Buz çözme fonksiyonu fonksiyon akışı

 Evaporatör kurutması fonksiyon akışı

 Artık ısı kullanımı fonksiyon akışı (CODE HH4 (THERMOTRONIC klima otomatiği) ile)

 Bir kaza sonrası klima sisteminin veya klimatizasyon işleminin kapatılması fonksiyon akışı (çarpışma sinyali gönderilmiş)

Sinyallerin algılanması ve değerlendirilmesi fonksiyon akışı

Aşağıdaki sinyaller algılanır ve değerlendirilir:

 Dış sıcaklık

 Araç içi sıcaklığı

 Sol ve sağ ayak bölümü hava çıkışlarındaki sıcaklık (CODE HH4 (THERMOTRONIC klima otomatiği) ile)

 Ön camda sıcaklık ve nemlilik

 Soğutma maddesi sıcaklığı

 Evaporatör sıcaklığı

 Klima gazı basıncı

 Güneş ışığı

 Araç hızı

 Motor devir sayısı

 Kapı durumu

 Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazındaki (KLA-V&KLA-H) (S98) ayarlar (Code HH4 (Klima otomatiğ THERMOTRONIC) ile)

Dış sıcaklık

Sinyal algılama ve kumanda modülü (SAM) kumanda cihazı (N10/1) dış sıcaklık sensörünün (B14) sinyalini doğrudan okur, dış sıcaklığı hesaplar ve bunu araç içi-CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir. Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98), hava karışımı kapaklarının uygun şekilde ayarlanması sayesinde istenilen araç içi sıcaklığına ulaşması için bu değere ihtiyaç duyar.

 Araç dururken ölçülen sıcaklık dış hava sıcaklığından önemli derecede sapabilir. Bu nedenle dış hava sıcaklığı sadece araç hızı en az 30 saniyelik bir süre için 30 km/h eşit büyüklükte ise regülasyona dahil edilmektedir. v < 30 km/h'den daha küçük hızlarda ve ayrıca kontak kapatıldığında ve açıldığında en son ölçülen sıcaklık değeri kullanılır.

Araç içi sıcaklığı

Araç içi sıcaklığı, fanın araç içi hava sıcaklığı algılayıcısından (sensöründen) (M9b1) araç içi hava sıcaklığı algılayıcısı (sensörü) (M9) ile algılanır. Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98), klima kumandası-LIN1 (LIN B8-1) üzerinden bir talebi araç içi sıcaklık algılayıcılı (sensörlü) fana (M9) gönderir. Bunun üzerine fan (M9m1) kumanda edilir. Fan (M9m1) sıcaklığı ölçmek için havayı aracın iç mekanından emer. Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) araç içi sıcaklığının değerini doğrudan okur.

Sol ve sağ ayak bölümü hava çıkışlarındaki sıcaklık (CODE HH4 (THERMOTRONIC klima otomatiği) ile)

Araçtaki ayak bölümü hava çıkışlarındaki sıcaklıklar ayak bölümü hava çıkış sıcaklık sensörleri tarafından tespit edilir. Sıcaklık sensörlerinin sinyalleri, klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından doğrudan okunur. Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) ilgili hava çıkışlarındaki hava çıkış sıcaklığını ayarlar.

Ön camda sıcaklık ve nemlilik

Ön camın iç tarafındaki sıcaklık ve relatif hava nemi (yoğuşma noktası sıcaklığı) nem sensörü/ışık sensörü/yağmur sensörü/güneş sensörü (B38/3) veya nem sensörü/ışık sensörü/yağmur sensörü (B38/2) tarafından algılanır.

Nem sensörü/ışık sensörü/yağmur sensörü/güneş sensörü (B38/3) veya nem sensörü/ışık sensörü/yağmur sensörü (B38/2) "Yoğuşma noktası sensörünün" (nem sensörünün) sinyalini tavan-LIN (LIN B13) üzerinden sinyal algılama ve kumanda modülü (SAM) kumanda cihazına (N10/1) gönderir. Sinyal algılama ve kumanda modülü (SAM) kumanda cihazı (N10/1) yoğuşma noktası sıcaklığını hesaplar ve sinyali araç içi-CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir. Yoğuşma noktası sıcaklığından klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) relatif hava nemini ve ön camın iç tarafındaki sıcaklığı hesaplar.

Ön canım buğulanması bu şekilde algılanabilir veya ön camın tehdit edici buğulanması durumunda örn.  manyetik kavramalı klima gazı kompresörünün (A9/10) devreye alınması gibi uygun karşı önlemler alınır.

Soğutma maddesi sıcaklığı

Soğutma maddesinin sıcaklığı soğutma maddesi sıcaklık sensörü (B11/17) tarafından, Tip 448.7'de soğutma maddesi sıcaklık sensörü (B11/21) tarafından tespit edilir. "Soğutma maddesi sıcaklık sensörünün" sinyali doğrudan CDI kumanda cihazı (N3/33) veya CDI kumanda cihazı (N3/36) veya ME kumanda cihazı (N3/34) tarafından okunur ve değerlendirilir. CDI kumanda cihazı (N3/33) veya CDI kumanda cihazı (N3/36) veya ME kumanda cihazı (N3/34) "Soğutma maddesi sıcaklığı" sinyalini yürüyüş takımı­CAN (CAN E), elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73) ve araç içi-CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir. Bu değer, karışım havası kapaklarının ve kalorifer soğutma maddesi devir daim pompasının (M13/3) kumanda edilmesinde kullanılır.

Evaporatör sıcaklığı

Evaporatörün buzlanmasını önlemek için evaporatör sıcaklığı, evaporatör sıcaklık sensörü (B10/5) tarafından algılanır. Evaporatör sıcaklık sensörünün sinyalleri, klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından doğrudan okunur. Evaporatör sıcaklığı yakl. 2 °C'ye düşerse, manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) kapatılır.

Klima gazı basıncı

Klima gazı basıncı klima gazı basınç sensörü (B12) tarafından tespit edilir. Klima gazı basınç sensörünün (B12) sinyali, klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından doğrudan okunur. Basınç kaydedilen bir sıcaklık-basınç-eğrisi ile karşılaştırılır. Klima gazı basıncının 0,8 bar'dan daha küçük veya 30 bar'dan daha büyük olması durumunda, manyetik kavralı klima gazı kompresörü (A9/10) kapatılır veya devreye alınmaz.

Klima gazı basıncının 0,8 bar'dan daha büyük ve 30 bar'dan daha küçük olması durumunda manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) tekrar açılır veya devreye alınır.

Güneş ışığı

Güneş ışığının araca geliş açısı ve yoğunluğu nem sensörü/ışık sensörü/yağmur sensörü/güneş sensöründeki (B38/3) güneş sensörü tarafından algılanır. Sinyal algılama ve kumanda modülü (SAM) kumanda cihazı (N10/1) "Güneş sensörünün" sinyalini tavan-LIN (LIN B13) üzerinden okur, bunu değerlendirir ve "Güneş ışını" sinyalini araç içi­CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir. Güneş ışınları tek tarafa geldiğinde sol ve sağ ayar-nominal değer sıcaklığı arasında uygun bir sıcaklık farkı ayarlanır.

Araç hızı

Araç hızı elektronik stabilite programı (ESP) kumanda cihazı (N30/4) tarafından yürür aksam-CAN (CAN E), elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73) ve araç içi-CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderilir. Araç hızı dış hava sıcaklığının, örn. rölanti işletiminde, dahili olarak hesaplanarak ayaralanmasına yarar.

Kapı durumu

İlgili kapının durumu aşağıdaki kumanda kutuları tarafından tespit edilir:

 Sol ön kapı kumanda cihazı (N69/3)

 Sağ ön kapı kumanda cihazı (N69/4)

Bunun üzerine ilgili kumanda cihazı "kapı döner kilit şalterinin" durumunu araç içi-CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir. Araç içi havası ve dış hava arasında büyük sıcaklık farkları olduğunda gereksiz sonradan ayarlama işlemini önlemek için, klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98), kapı açıkken güncel fan gücünü sabit tutar.

Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazındaki (KLA-V&KLA-H) (S98) ayarlar (Code HH4 (Klima otomatiğ THERMOTRONIC) ile)

Sürücü ve ön yolcu bölümünün klimatizasyon ayarları, klima sistemi kumanda ve kullanım cihazındaki (KLA-V&KLA-H) (S98) aşağıdaki tuşlar ve seçim düğmeleri (donanıma bağlı) üzerinden ayarlanabilir:

 Sol sıcaklık seçim düğmesi (S98s1)

 "AUTO" tuşu (S98s2)

 Artık ısı "REST" tuşu (S98s3)

 Buz çözme tuşu (S98s4)

 Hava miktarını arttırma tuşu (S98s5)

 "MODE" yukarı tuşu (S98s6)

 Dahili hava sirkülasyonu işletim tuşu (S98s7)

 Sağ sıcaklık seçim düğmesi (S98s8)

 "REAR" tuşu (S98s9)

 "SYNC" tuşu (S98s10)

 "A/C" tuşu (S98s11)

 "MODE" aşağı tuşu (S98s12)

 Hava miktarını azaltma tuşu (S98s13)

 Arka cam ısıtıcısı tuşu (S98s14)

Ayarlar klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından işlenir ve bu sayede hava miktarı, hava dağılımı ve sıcaklık ayarlanır. Seçilen ayarların gösterilmesi LED'ler üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazında (KLA-V&KLA-H) (S98) veya klima kumanda cihazı ekranında (S98p1) gerçekleşir.

Klima bileşenlerinin kumanda işlemi fonksiyon akışı

Klima elemanlarının kumanda işlemi fonksiyon akışı aşağıdaki alt fonksiyonları kapsar:

 Fan motoru (M2) kumandası fonksiyon akışı

 Hava yönlendirme kapakları kumandası fonksiyon akışı

 Manyetik kavramalı klima gazı kompresörünün (A9/10) kumanda edilmesi fonksiyonu akışı

 Elektrikli fanının (M91) kumanda edilmesi fonksiyon akışı

 PTC-ilave ısıtıcısı kumanda cihazının (N33/4) kumanda edilmesi fonksiyon akışı (Code HZ0 (Elektrikli ilave ısıtıcı) ile)

 Kalorifer soğutma maddesi devir daim pompasının (M13/3) kumanda edilmesi fonksiyon akışı

Fan motoru (M2) kumandası fonksiyon akışı

Havalandırma işlemine fan motoru (M2) vasıtasıyla ulaşılır. Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) talebi klima kumandası-LIN 1 (LIN B8-1) üzerinden fan regülatörüne iletir, fan regülatörü de bunun üzerine fan motorunun (M2) kumandasını gerçekleştirir.

 Fan motoru (M2) bir kaza sırasında devre dışı bırakılır.

Hava yönlendirme kapakları kumandası fonksiyon akışı

Klima kasasındaki hava yönlendirme kapaklarının ayarlanmasıyla araç içindeki hava dağılımı kumanda edilmektedir.

Manyetik kavramalı klima gazı kompresörünün (A9/10) kumanda edilmesi fonksiyonu akışı

Manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) klima gazının emilmesinden ve sıkıştırılmasından (yoğunlaştırılmasından) sorumludur. Klima gazı kompresörü manyetik kavraması (A9/10s1) üzerinden manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10)kayış tahrikinin kuvvet akışından tamamen ayrılabilir. Bu işlem ilave yakıt tasarrufu sağlar.

Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) manyetik kavramalı klima gazı kompresörünü (A9/10) doğrudan kumanda eder. Manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) bunun üzerine klima gazı kompresörü ayar valfini (A9/10y1) ve klima gazı kompresörü manyetik kavramasını (A9/10s1) doğrudan kumanda eder. Manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) kademesiz olarak % 100'e kadar klima gazı kompresörü manyetik valfi (A9/10y1) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından güç yönünden ayarlanır.

İlave olarak klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98), rölanti devir sayısının yükseltilmesi talebini araç içi-CAN (CAN B), elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73) ve yürüyüş takımı­CAN (CAN E) üzerinden CDI kumanda cihazına (N3/33) veya CD kumanda cihazına (N3/36) veya ME kumanda cihazına (N334) gönderir. Bu kumanda cihazı rölanti devir sayısını, manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) devreye alınırken ilave olarak oluşan yük ölçüsünde yükseltir.

 Manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10), klima gazı kompresörü manyetik kavraması (A9/10s1) üzerinden bir kaza sırasında devreden çıkarılır.

Elektrikli fanının (M91) kumanda edilmesi fonksiyon akışı

Elektrikli fan (M91) soğutma maddesinin ve klima gazının soğutulmasına yarar. Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) fan nominal devir sayısını klima gazı basıncına bağlı olarak hesaplar ve bir talebi araç içi-CAN (CAN B), elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73) ve yürüyüş takımı­CAN (CAN E) üzerinden CDI kumanda cihazına (N3/33) veya CD kumanda cihazına (N3/36) veya ME kumanda cihazına (N3/34) gönderir.

CDI kumanda cihazı (N3/33) veya CDI kumanda cihazı (N336) veya ME kumanda cihazı (N3/34) bunun ardından fan nominal devir sayısını motor sıcaklığına bağlı olarak hesaplar ve elektrikli fanı (M91) uygun şekilde doğrudan kumanda eder.

PTC-ilave ısıtıcısı kumanda cihazının (N33/4) kumanda edilmesi fonksiyon akışı (Code HZ0 (Elektrikli ilave ısıtıcı) ile)

PTC-ilave ısıtıcısı kumanda cihazı (N33/4) ihtiyaç olduğunda klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından klima kumandası­LIN 1 (LIN B8-1) üzerinden devreye alınır.

 PTC ilave ısıtıcısı kumanda cihazı (N33/4) bir kaza sırasında devre dışı bırakılır.

Kalorifer soğutma maddesi devir daim pompasının (M13/3) kumanda edilmesi fonksiyon akışı

Soğutma maddesi, soğutma maddesi pompası tarafından tahrik edilerek motor soğutma devrinde dolaşır.

Soğutma maddesi bu esnada motor ısısını alır. Isıtılmış soğutma maddesi, ısıyı yandan geçen havaya aktaran kalorifer ısı değiştiricisinden geçirilir.

Yanından geçen havanın ısıtılması için gerekli olan akış miktarının yeterli olmasını sağlamak üzere, düşük motor devir sayısında kalorifer soğutma maddesi devir daim pompası (M13/3) ilave olarak kumanda edilmektedir. Kalorifer soğutma maddesi devir daim pompası (M13/3) klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) tarafından doğrudan kumanda edilir.

Buz çözme fonksiyonu fonksiyon akışı

Buz çözme tuşuna (S98s4) basılarak, buz çözme kapakları ile temiz hava/devirdaim havası kapağı hariç, tüm hava kapakları kapatılır. Bunlar tam olarak açılır. Buz çözme kapakları, azami hava akımı ön cam ve öndeki yan camlara gelecek şekilde ayarlanmaktadır. Karışım havası kapakları, tam sıcak hava girişine ayarlanır.

Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) klima kumandası-LIN 1 (LIN B8-1) üzerinden fan regülatörünü ve bu regülatör de fan motorunu (M2), çıkış havası sıcaklığına bağlı ideal bir buz çözme işletimi sağlanacak şekilde kumanda eder.

Manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10), çıkış havasının kurumasını sağlamak için devreye alınır. Hava kurutulur ve daha sonra maksimum düzeyde ısıtılır.

Evaporatör kurutması fonksiyon akışı

Evaporatör kurutması ilave fonksiyon ön koşulu:

 Klima sisteminin son ateşleme çevrimi sırasında en az bir defa etkin durumda olmuş olması

 Dış sıcaklık > 20 °C'den daha fazla

 Motor Kapalı

 Kapılar kapalı olmalıdır

 Kilometre durumu > 250 km'den daha fazla

Klima sisteminin veya klima otomatiğinin çalıştırılması sırasında iç mekanda evaporatör kokularını ve camların buğulanmasını önlemek için bir evaporatör kurutma işlemi yürütülür.

Motorun durdurulmasından sonra kombine gösterge (KI) kumanda cihazında (A1/1) bir zaman sayacı etkinleştirilir. "Motor çalışıyor" durumu CDI kumanda cihazı (N3/33) veya CDI kumanda cihazı (N336) veya ME kumanda cihazı (N3/34) tarafından yürüyüş takımı­CAN (CAN E) üzerinden kombine gösterge (KI) kumanda cihazına (A1/1) gönderilir.

Bir saatlik bir bekleme süresinden sonra kombine gösterge (KI) kumanda cihazı (A1/1) evaporatörün kurutulması ile ilgili talebi yürür aksam-CAN (CAN E), elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73), araç içi-CAN (CAN B) üzerinden,evaporatörünün kurutulması işlemini başlatacak olan klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir. Bunun için fan motoru (M2) 30 dakikalığına en küçük kademede kumada edilir.

Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) talebi klima kumandası-LIN 1 (LIN B8-1) üzerinden fan regülatörüne gönderir. Fan regülatörü fan motorunu (M2) en düşük kademede kumanda eder. Hava girişi ile evaporatördeki kalan nem düşer.

Artık ısı kullanımı fonksiyon akışı (CODE HH4 (THERMOTRONIC klima otomatiği) ile)

Artık ısı kullanımı fonksiyon akışı ilave fonksiyon ön koşulu:

 "Klemens 15 KAPALI"

Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazındaki (KLA-V&KLA-H) (S98) artık ısı "REST" tuşuna (S98s3) basılarak fonksiyon devreye alınır. Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98), kalorifer soğutma maddesi devir daim pompasını (M13/3) doğrudan kumanda eder. Kalorifer soğutma maddesi devir daim pompası (M13/3) henüz sıcak olan soğutma maddesini (artık ısı) kalorifer ısı değiştiricisinden geçirerek pompalar.

Klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) buna paralel olarak "Fan motoru" talebini klima kumandası-LIN 1 (LIN B8-1) üzerinden fan regülatörüne gönderir. Fan regulatörü bunun üzerine fan motorunun (M2) kumandasını çok düşük güç ile gerçekleştirir. Fan motoru (M2) tarafından emilen hava kalorifer ısı değiştiricisinin yanından yönlendirilir ve bu esnada ısıtılır. Fonksiyon 30 dakika sonra veya araç şebekesi gerilimi belli bir değerin altına düştüğünde sonlandırılır.

Bir kaza sonrası klima sisteminin veya klimatizasyon işleminin kapatılması fonksiyon akışı (çarpışma sinyali gönderilmiş)

Bir kazadan sonra zararlı gazların araç içine girmesini önlemek için klima sistemi kumanda ve kullanım cihazı (KLA-V&KLA-H) (S98) çarpışma sinyalinin alınmasından sonra aşağıdaki işlemleri başlatır:

 Fan motoru (M2) artık kumanda edilmez. Aracın içindeki hava devri daim edilmez.

 Temiz hava/devirdaim havası kapağı devirdaim havası konumuna getirilir. Dış hava artık aracın içine nüfuz edemez.

 Klima gazı kompresörü manyetik kavraması (A9/10s1) açılır. Manyetik kavramalı klima gazı kompresörü (A9/10) artık tahrik edilmez.

 PTC ilave ısıtıcısı kumanda cihazı (N33/4) devreden çıkarılır

SRS kumanda cihazı (N2/18) "Çarpışma" sinyalini yürür aksam­CAN (CAN E), elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73) ve araç içi­CAN (CAN B) üzerinden klima sistemi kumanda ve kullanım cihazına (KLA-V&KLA-H) (S98) gönderir.