Pozisyon belirleme ve hedef kılavuzu

P82.61-3381-01

P82.61-3382-01

P82.61-3383-01

Standart pozisyon belirleme

Küresel konum belirleme sistemi (GPS)-uydu-pozisyon belirleme

Harita destekli pozisyon belirleme

"Sürekli pozisyon belirleme" fonksiyonu

Sürekli pozisyon belirleme, aracın güncel pozisyonunun hesaplanmasıdır. Kontak açıkken (uç 15R AÇIK) etkindir ve navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından gerçekleştirilmektedir. Çalıştırma aşaması (yazılım yükleniyor) esnasında sadece standart pozisyon belirleme mevcuttur. Kontak kapatıldıktan
(uç 15 KAPALI) sonra tüm önemli yer tayini parametreleri ilave çalışma süresi (yakl. 30 dak.) boyunca kaydedilir. İlave çalışma süresi bittikten sonra, COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi (A40/3) komple kapanır.

 Hedef kılavuzundaki son uygulamadan sonra
(hedefe ulaşıldı) pozisyon haritası tekrar açılır.

Sürekli pozisyon belirleme, birbirini tamamlayan ve bu nedenle çok hassas ve güvenilir pozisyon belirleme sağlayan 3 yöntem kullanır. Bunlar:

 Standart pozisyon belirleme (hesapla mevki tayini)

 GPS-pozisyon belirleme

 Harita destekli pozisyon belirleme

Aracın bulunduğu pozisyonun manüel girilmesi

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminde (A40/3) "Navigation" (navigasyon) menüsünde aracın bulunduğu pozisyonu manüel olarak girme imkanı vardır. Bu aşağıdaki durumlarda faydalı olabilir:

 Aracın taşınmasından sonra (örneğin feribot veya tren)

 Sürüşe başlamada henüz GPS alımı oluşmadıysa

P82.61-3381-01

Standart pozisyon belirleme işlemi

"Standart pozisyon belirleme" fonksiyonu

Standart pozisyon belirleme (hesapla mevki tayini) sürekli pozisyon belirlemenin ana fonksiyonudur. Navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından kontak açıkken sürekli gerçekleştirilir ve Digital Versatile Disk (DVD) haritasından bağımsızdır. Kontağı kapattıktan sonra güncel pozisyon kaydedilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Standart pozisyon belirleme işlemi (hesapla mevki tayini) yardımı ile aşağıdaki bilgiler hesaplanır:

 Kat edilen (geride bırakılan) yol

 Seyir yönü (ileri veya geri)

 Araç yönü

 Standart pozisyon belirleme işlemi (hesapla mevki tayini) yakl. 1/s gerçekleştirilmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kat edilen (geride bırakılan) yol

Navigasyon bilgisayarı (N41/1) ESP kumanda kutusundan (N47-5) Control Area Network veri yolu sınıf C (motor bölümü) (CAN-C) üzerinden tekerlek devir sayılarının sinyallerini alır. Tekerlek devir sayısı sinyallerinin değerlendirmesi kat edilen yolu verir.

Seyir yönü

ESP kumanda kutusu (N47-5) tarafından gönderilen ve merkezi arabirim kumanda kutusu (N93) tarafından Control Area Network veri yolu sınıf B'ye (iç mekan) (CAN-B) aktarılan tekerlek dönme yönü sinyali ile navigasyon bilgisayarı (N41/1) seyir yönünü (ileri veya geri) tespit eder.

Araç yönü

Dönme oranı sensörünün (cayro sensörü) verilerinden ve GPS ile hesaplanmış olan pozisyonların sıralamasından navigasyon bilgisayarı (N41/1) aracın yönünü hesaplar.

-----------------------------------------------------------------------------------------

2 dönme noktası arasında hesaplanan ve gerçekten kat edilen yol arasındaki fark, lastik çevresinin otomatik olarak sonradan kalibrasyonu için kullanılır (lastik aşınması nedeniyle gerekli).

Standart pozisyon belirleme işleminde (hesapla mevki tayini) yer tayini hataları

Geri vites takılı olmadan geriye doğru hareket ileri doğru hareket olarak değerlendirilir ve pozisyon belirleme işleminde geçici bir hatanın oluşmasına neden olabilir. Kontak kapalı durumdayken aracın hareket etmesi veya aracın taşınması da pozisyon belirleme işleminde hata oluşmasına yol açar.

Sapma navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından GPS verileri alınırken her iki durumda da otomatik olarak düzeltilir.

 Seyir yönü sinyali (ileri veya geri) tekerlek devir sayısı sensörleri tarafından oluşturulur, bu sayede yol mesafesi tam olarak tespit edilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kalibrasyon

Lastik değişiminden sonra bir tekerlek kalibrasyonu gereklidir. Bunun için lastik ebadının ve yeni lastiklerin
(profil derinliği yakl. 5 - 10 mm) veya kullanılmış lastiklerin
(profil derinliği yakl. 3 - 5 mm) takılmasıyla ilgili kodlamanın girilmesi gerekir.

Giriş STAR DIAGNOSIS üzerinden veya doğrudan COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminde (A40/3) gerçekleşir. Özel bir kalibrasyon sürüşü gerekli değildir.

P82.61-3383-01

GPS-pozisyon belirleme işlemi

"GPS üzerinden pozisyon belirleme" fonksiyonu

GPS, Amerikan Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilmiş olan uydu destekli bir yer tayini sistemidir. Bu hizmet vergiden muaftır ve dünya çapında hizmete açıktır. Çeşitli GPS-uyduları sürekli olarak zaman ve konum verileri göndermektedir. İlk konum hesaplaması için 4 tane uydu gereklidir, daha sonra 3 uydu da yeterlidir.

GPS-yer tayini, özellikle dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki seyirlerde ve aracın taşınmasından sonra (örn. tren, feribot ve çekici taşımaları) vazgeçilmezdir. Yeni bir GPS yer tayini işlemi (uydu bağlantısının kesintiye uğramasından sonra) birkaç dakika sürebilir (ilk kez çalıştırıldığında 20 dakikaya kadar).

 Her dakika pozisyon için yakl. 50 yeni GPS hesaplaması gerçekleşir.

Navigasyon bilgisayarı (N41/1) GPS anteninden (A2/49a2) alınan ve güçlendirilen uydu sinyallerinden araç pozisyonunu ve yer tayini hassasiyetini hesaplar.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Asıl hesaplama, farklı uydular tarafından eş zamanlı olarak gönderilen sinyallerin geçiş süresi ölçümüne dayanmaktadır. Önemli bir ön koşul uydulardaki ve alıcıdaki saatlerin senkron olmasıdır. Bunun için alıcı yine uydu sinyallerinin yardımıyla mümkün olan otomatik bir zaman düzeltmesine sahiptir. Navigasyon bilgisayarı (N41/1), standart pozisyon belirleme işleminin GPS pozisyon belirleme işleminden daha düşük bir kesinlik gösterdiğini belirlediğinde, güncel olarak hesaplanmış olan pozisyon, GPS verileri yardımıyla düzeltilir. Bunun haricinde, GPS ile hesaplanmış olan pozisyonların sıralamasından aracın sürüş seyri belirlenir.

GPS sinyallerini alırken olası hatalar

GPS, gigahertz (GHz)-alanında (mikro dalgalar) çalıştığı ve sinyaller zayıf olduğu için, aşağıda yer alan olaylar nedeniyle alım parazitleri meydana gelebilir:

 Atmosferden kaynaklanan arızalar,

Örneğin kötü hava, su buharı, sis

 Sinyallerin yansımasından dolayı çoklu alım,

Örneğin bina duvarlarında

-------------------------------------------------------------------------------------------

 Sinyallerin engellenmesi,

Örneğin üstü kapalı bölgelerde ve tünellerde, yüksek binalar nedeniyle, ağaçlar nedeniyle

GPS alımı için gökyüzüne açık görüş olmalıdır. Yer tayini hassasiyeti yakl. 100 m'dedir.

P82.61-3382-01

Harita destekli pozisyon belirleme

"Harita destekli pozisyon belirleme" fonksiyonu

Aracın pozisyonu navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından DVD haritasında sürekli takip edilir. Sürüş esnasındaki hesaplanmış olan yoldan sapmalarda standart pozisyon belirleme
(hesapla mevki tayini) pozisyon koordinatları düzeltilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Harita destekli pozisyon belirleme sadece dijital ortama aktarılmış DVD harita alanında mevcuttur. DVD haritasıyla aracın hesaplanmış olan konumu karşılaştırıldığında sapma tespit edilebilir ve otomatik olarak düzeltilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

"Rota hesaplaması" fonksiyonu

Rota, COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimine (A40/3) hedef girildikten sonra navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından hesaplanır ve sürekli güncellenir. Rota sadece dijital ortama aktarılmış harita alanları içinde hesaplanabilir. Hesaplanmış olan rota hedef kılavuzunun ön koşuludur.

Navigasyon bilgisayarı (N41/1) DVD harita verileri, girilen hedef ve güncel pozisyon yardımıyla seyir rotasını hesaplar. Navigasyon bilgisayarı, hesaplama sırasında DVD haritası tarafından okunan yolları ve tek yönlü yollar, dönüş yasakları, yol sınıfları vs. gibi uzantılarını (mevcut ise) dikkate alır. Bu esnada kullanıcı, aşağıda belirtilen türler doğrultusunda rotanın hesaplanması belirleyebilir:

 En hızlı rota

 En kısa rota

 Dinamik rota

 Özel seçim

-----------------------------------------------------------------------------------------

"Dinamik rota" seçiminde navigasyon bilgisayarına (N41/1) entegre edilen bir trafik veri hafızası yardımıyla telsiz üzerinden (ultra kısa dalgalar (UKW) veya şebeke işleticisi) alınan trafik bildirimleri kaydedilir ve rota hesaplamasında otomatik olarak dikkate alınır. Rota daha sonra, "en hızlı rota" seçeneğine benzer şekilde, zaman kazancı sağlayacak şekilde hesaplanır. Rotanın trafik bildirimleri dikkate alınarak yeniden hesaplandığı bir mesaj olarak bildirir.

"Özel seçim" altında aşağıda yer alan yol bölümleri rota hesaplamasından çıkarılabilir:

 Otoban

 Feribot

 Paralı yol

 Tünel

 Ücretli yollar harita üzerinde renkli olarak işaretlenmiştir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Navigasyon bilgisayarı (N41/1) rota hesaplamasından sonra, kullanılacak yolların ve uzantıların bir listesini oluşturur. Bu rota listesi, hedef kılavuzu için kullanılır. Rota listesi "Info" (bilgi) menüsü üzerinden çağrılarak gösterilebilir.

Rota güncellemesi

Sürücü hesaplanan rotadan saparsa, navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından yeni bir rota listesi hesaplanır.Bu sırada güncel pozisyon ve seyir yönü dikkate alınır. COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi (A40/3) ekranında "New Route" (yeni rota) bildirimi ve kombine göstergede (A1) "NEW RTE" görüntülenir.

Dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki seyirler

Araç dijital ortama aktarılmış DVD harita alanından
(örneğin kapalı garajda seyirde) çıkarsa, rota hesaplanamaz veya güncellenemez. COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin (A40/3) ekranında "OFF ROAD" görüntülenir. Harita sınırından (örneğin yurt dışı) çıkıldığında "OFF MAP" gösterilir.

Dijital ortama aktarılmış harita alanının dışında kalan hedefler rota hesaplanmasında dikkate alınamaz.

"Sapma yol" fonksiyonu üzerinden trafik tıkanıklığının etrafında dolaşılması

Trafik bilgi kanalı üzerinden trafik tıkanıklığı bildirimini aldıktan sonra, ilgili güzergah kesitine ulaşmadan önce, trafik tıkanıklığının çevresinden dolaşan bir rota hesaplaması gerçekleştirilebilir. Bunun için "Umweg" (sapma yol) tuşuna basılmalı ve aşağıdaki veriler girilmelidir:

 Trafik tıkanıklığının uzunluğu ve trafik tıkanıklığının başlangıcına olan mesafe.

 Detaylı rota listesi içinde ilgili güzergah kesiti çıkarılmalıdır.

P82.61-2888-11

Dijital ortama aktarılmış DVD harita alanı

1 Dijital ortama aktarılmış DVD harita alanı içerisinde araç pozisyonu

Dijital ortama aktarılmamış DVD harita alanları

2 DVD harita sınırları içinde olan, ama dijital ortama aktarılmış harita alanının dışında kalan araç konumu

("OFF ROAD", şirket arazisi, arazi yolu)

3 DVD harita sınırları dışında kalan araç konumu ("OFF MAP")

"Hedef kılavuzu" fonksiyonu

Hedef kılavuzu sürücüyü istenilen hedefe ulaştırabilmek için sürüş tavsiyeleri oluşturulmasını ve verilmesini sağlar. Hedef kılavuzu için olan ön koşullar:

 Sürekli pozisyon belirleme devrede
(otomatik olarak gerçekleşir).

 Seyir hedefi girilmiş.

 Rota hesaplaması gerçekleşti.

Navigasyon bilgisayarı (N41/1) sürekli olarak rota hesaplaması verilerini sürekli pozisyon belirleme verileri ile karşılaştırır. Bunun sonucunda daha sonraki hedef kılavuzu için önlemler türetilir. Aracın konumuna bağlı olarak hedef kılavuzu 2 işletim şekliyle ayırt edilir:

 Dijital ortama aktarılmış DVD harita alanı içindeki hedef kılavuzu

 Dijital ortama aktarılmamış DVD harita alanı içindeki hedef kılavuzu

-------------------------------------------------------------------------------------------

"Dijital ortama aktarılmış harita alanındaki hedef kılavuzu" fonksiyonu

Dijital ortama aktarılmış harita alanı içindeki seyirlerde kullanıcıya, navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından hesaplanmış olan aşağıdaki bilgiler sunulur:

 Dijital ülke haritası üzerinde aracın güncel konumu ve rotası

 Rota listesi

 Hedefe olan mesafe ve varışa kadar olan muhtemel sürüş süresi

 Seyir yönü tavsiyesi

 Sürüş yönü oku

 Şu anda kullanılan yolun adı

 Dönülecek olan yolun adı

 Bir dahaki dönüş noktasına olan mesafe
(bilgiler uzunluk birimleri veya çubuk diyagramı olarak)

Hedef kılavuzu için 3 gösterim şekli mümkündür:

 Harita ile

 Harita ve dönme noktası öncesi sembol gösterimi ile

 Sembol gösterimi ile (yol gösterici semboller)

-------------------------------------------------------------------------------------------

Harita ölçeği kademe kademe değiştirilebilir (ekranda 50 m/cm - 500 km/cm). Ayrıca haritanın seyir yönünde (ileri) veya kuzey yönde (kuzeye doğru) gösterilmesi seçilebilir.

Blaupunkt Travelpilot DX navigasyon DVD

Bu DVD ile ayrı yön şeritleri (hassas geometri) otomatik olarak gösterilir.

 DVD tipi (en güncel hassas geometri ile) otomatik olarak tespit edilir ve grafik, optimize edilmiş 2. çizgi kalınlığı grubu halinde gösterilir. Asıl hedef kılavuzu ses çıkışı ile desteklenmektedir.

"Dijital ortama aktarılmamış harita alanında hedef kılavuzu" fonksiyonu

Dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki (örneğin şirket alanı vs.), ama hâlâ DVD harita sınırları içerisindeki seyirlerde, navigasyon bilgisayarı (N41/1) "Zielführung im nicht digitalisierten Kartenbereich" (dijital ortama aktarılmamış harita alanında hedef kılavuzu) konumuna geçiş yapar.

-------------------------------------------------------------------------------------------

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin (A40/3) ekranında şu mesaj görüntülenir:

 "OFF ROAD"

Araç bunun haricinde DVD harita sınırları dışında bulunuyorsa (ülke dışında), şu mesaj görüntülenir.

 "OFF MAP"

 OFF-ROAD moduna girildiğinde COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminde (A40/3) yol haritası ve bir rota bilgisi gösterilir.

Her iki durumda sadece standart pozisyon belirleme işlemi (hesapla mevki tayini), GPS-verileri üzerinden düzeltme ile gerçekleşir.

Sınırlandırılmış hedef kılavuzu artık sadece aşağıdaki bilgiler aracılığıyla gerçekleşir:

 Hedefe olan hava hattı mesafesi

 Hedefe olan yön (ok olarak)

-------------------------------------------------------------------------------------------

Dijital ortama aktarılmış harita alanına yeniden girildiğinde "Zielführung im digitalisierten Kartenbereich" (dijital ortama aktarılmış harita alanında hedef kılavuzu) ile otomatik olarak devam edilir. GPS pozisyonu yardımıyla aracın bulunabileceği olası yollar belirlenir. Fakat bu sırada hedef kılavuzunda geçici olarak aksaklıklar meydana gelebilir.

 "OFF MAP" mesajı görüntülendiğinde ilgili yurtdışı-DVD'sini yerleştirdikten sonra bütün hedef kılavuzu devam ettirilebilir.