Elektronik Retarder fonksiyonu

D43.40-0035-06

Fonksiyon şeması

1 Fren pedalı üzerinden kumanda mümkünmü (evet veya hayır)?

2 Gerilim beslemesi

3 Retarder 1. kademe

4 Retarder 2. kademe

5 Retarder 3. kademesi

6 Fren lambası şalteri (S9/1) durumu

7 Fren basınç sensörü değerleri

8 Devreye alma sinyali

9 Retarder kumandası

10 Retarder durumu

11 ESP kumanda kutusundan (N30/4) Retarder "KAPALI"

12 ESP kumanda kutusundan hata uyarısı

13 Durum "Uç 15 AÇIK"

RTR Telma-Retarder röle kutusu

TR Telma-Retarder

E16/11 Retarder kontrol lambası

F70 Retarder sigortası (100 A)

N26/15 PSM kumanda cihazı

N30/4 ESP kumanda cihazı

N73 EZS kumanda cihazı

S191 Retarder şalteri

S191/1 Otomatik vites kolu retarder şalteri

Fonksiyon ön koşulu

 Arıza teşhis sistemi (DAS) üzerinden Telma-Retarder "Retarder mevcut" durumuna kodlanmıştır

 Durum "Uç 15 AÇIK"

 Araç hızı >5 km/h

 Düşük gerilim olmamalı

 Elektronik stabilite programı (Electronic-Stability-Program) (ESP) ayarlamıyor

 Telma-Retarder araç hızı < 3 km/saat'ten itibaren kapatılır (Retarder kontrol lambası aracın durmasından hemen sonra söner (araç hızı = 0 km/saat) ve araç hızı > 5 km/saat'ten itibaren tekrar etkinleştirilir).

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Bir gerilim düşüklüğü tespit edildiğinde Telma-Retarderin 3 kademesi kapatılır ve aşağıdaki manyetik gecikme ile aşağıdaki 3 seviyeye göre tekrar etkinleştirilir:

- 3. kademe kapatılması, akü gerilimi < 12 V

- 3. kademe tekrar etkinleştirilmesi, akü gerilimi > 12,3 V

- 2. kademe kapatılması, akü gerilimi < 11,5 V

- 2. kademe tekrar etkinleştirilmesi, akü gerilimi > 11,8 V

- 1. kademe kapatılması, akü gerilimi < 11,0 V

- 1. kademe tekrar etkinleştirilmesi, akü gerilimi > 11,3 V

-----------------------------------------------------------------------------------------

Genel

Retarder fren tertibatından ve el freni sisteminden bağımsız çalışan aşınmayan bir ilave frendir. Bir Retarderin kullanımı örnek olarak aşağıdaki avantajları getirir:

- Fren gücü uzun yokuş aşağı inişlerde korunur.

- Normal sürüş işletiminde fren balatalarının korunması.

 Aracın belirli kullanım durumlarında bir Retarderin takılması ön görülmüştür (örn. Avusturya'da).

Retarder aracın kardan miline (2 kısaltılmış kardan mili) takılı olan ve aracın arka tekerleklerine hemen etki eden bir elektromanyetik frendir. Kardan millerinin fren etkisi Retarderin indüksiyon bobinlerindeki gerilim akışı ile kumanda edilir. Aracın fren enerjisi bu sayede ısı enerjisine dönüştürülür ve Retarderi ısıtır. Retarderin soğutma ızgarası ve soğutma kanatçıkları üzerinden ısı çevre havasına aktarılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Retarderin fonksiyon açıklaması aşağıdaki kısmi fonksiyonlardan oluşur:

 Kullanım hatırlatması

 Otomatik vites kolu retarder şalterinin kumanda edilmesi fonksiyon akışı

 Fren pedalına basılması fonksiyon akışı

 Retarder'in kumanda edilmesi fonksiyon akışı

 Retarderin kumanda edilmesinin optik gösterge fonksiyon akışı

Kullanım hatırlatması

Retarderi aşağıdaki iki imkan ile kumanda edilebilir:

- Otomatik vites kolu retarder şalterinin kumanda edilmesi

- Fren pedalına basılması

 Retarder şalteri ile fren pedalına basılmasıyla Retarder etkinleştirilmesi açılabilir veya kapatılabilir (örn. işletme freni kontrolü için kapatma).

-----------------------------------------------------------------------------------------

Retarderin fren gücü aşağıdaki 3 kademede etkinleştirilebilir:

- 1. kademe = düşük fren gücü

- 2. kademe = orta fren gücü

- 3. kademe = büyük fren gücü

Otomatik vites kolu retarder şalterinin kumanda edilmesi fonksiyon akışı

Otomatik vites kolu retarder şalteri PSM kumanda kutusu tarafından direkt bir hat üzerinden gerilim ile beslenir.

Otomatik vites kolu retarder şalterinin 3 kademeden birinde kumanda edilmesi PSM kumanda kutusu hangi kademenin etkinleştirilmesi gerektiğini 3 ayrı hat üzerinden algılar. PSM kumanda kutusu bu kumanda talebini 3 ayrı hat üzerinden Telma-Retarder röle kutusuna iletir.

Fren pedalına basılması fonksiyon akışı

Fren pedalına dokunmayla (fren lambası şalteri kumanda edilmiş) Retarderin 1. kademesi etkinleştirilir. Fren pedalına bir kez daha basılmasıyla (fren basıncı yükseliyor) Raterderin 2. veya 3. kademesi etkinleştirilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

PSM kumanda cihazı Control Area Network (veri yolu/CAN Bus) (CAN) mesajı "Fren lambası şalteri basılı" veya "Fren basıncı sensörü değerleri" aşağıdaki yol üzerinden fren lambası şalterinden veya fren basıncı sensöründen alır:

- ESP kumanda kutusu

- Control Area Network veri hattı sınıf C (motor bölümü) (CAN-C)

- EZS kumanda cihazı

- Control Area Network Bus Sınıf B (araç içi) (CAN-B)

PSM kumanda kutusu bu kumanda talebini 3 ayrı hat üzerinden Telma-Retarder röle kutusuna iletir.

 Kademe 2 veya kademe 3'ün etkinleştirilmesi için olan eşikler DAS ile parametrelenebilir (2. kademe yakl. 390 Nm fren momentinde ve 3. kademe yakl. 780 Nm fren momentinde). İşletme freninde kuvvetli bir fren basıncı hakim olmadan önce Retarderin tam etkisi gösterebilmesi için çok düşük bulunmalıdırlar, aksi durumda işletme frenin hedeflenen koruması sağlanamaz.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Retarder'in kumanda edilmesi fonksiyon akışı

PSM kumanda cihazı (N26/15) Telma-Retarder röle kutusuna entegre aşağıdaki rölelerden birini bir direkt hat üzerinden kumanda eder:

- Röle 1.kademe

- Röle 2.kademe

- Röle 3.kademe

İlgili şekilde kumanda edilen röle direkt bir hat üzerinden retarderin endüksiyon bobinlerine akım verir.

Retarderin indüksiyon bobinleri, kardan millerinin dönme hareketleri frenlenen bir manyetik alan oluştururlar. Retarder hemen aracın arka tekerleklerine etki eder, bu sayede yolun düşük sürtünme değerlerinde (örn. kaygan veya ıslaklık) ve yüksek kullanılmış Retarder kademesinde arka tekerleklerin bloke olma imkanı bulunmaktadır.

Eğer bu gerçekleşir ise, aracın stabilitesini korumak için Retarder ESP kumanda kutusu tarafından kapatılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

PSM kumanda kutusu "Retarder KAPALI" CAN iletisini "fren lambası şalteri kumanda edilmiş" ya da "fren basınç sensörü değerleri" CAN iletilerini aldığı yol üzerinden ESP kumanda kutusundan alır.

Ayrıca PSM kumanda kutusu bu yol üzerinden Retarderin güncel durumunu yollar ("Retarder durumu" CAN iletisi).

ESP kumanda cihazının etki etmesini artık sağlamayacak ESP'de bir hata tespit edilirse Retarderin fren pedalı üzerinden kumanda edilmesi artık mümkün değildir. Retarder ancak otomatik vites kolu retarder şalteri üzerinden kumanda edilebilir. PSM kumanda kutusu hata iletisini "fren lambası şalteri kumanda edilmiş" ya da "fren basınç sensörü değerleri" CAN iletilerini aldığı yol üzerinden alır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Code (MS1) Tempomat'a sahip araçlarda Tempomat Retarder'in kumanda edilmesinde kapatılır ve ardından tekrar ayarlanmalıdır. "Retarder kumanda edilmiş" CAN iletisi "Retarder durumu" CAN iletisine paralel olarak aynı yolla iletilir.

Retarderin kumanda edilmesinin optik gösterge fonksiyon akışı

Retarder kumanda edildiğinde Telma-Retarder röle kutusu tarafından bir direkt hat vasıtasıyla otomatik vites kolu Retarder şalterinin (31.08.2010'a kadar) veya altındaki veya otomatik vites kolu Retarder şalterinin (01.09.2010'dan itibaren) üstündeki sol gösterge panelindeki Retarder kontrol lambasını kesintisiz şekilde kumanda eder.