Retarder elektryczny, działanie

D43.40-0035-06

Schemat działania

1 Uruchamianie poprzez pedał hamulca możliwe (tak lub nie)?

2 Zasilanie

3 Stopień 1 pracy retardera

4 Stopień 2 pracy retardera

5 Stopień 3 pracy retardera

6 Status przełącznika świateł stop (S9/1)

7 Wartości z czujnika ciśnienia hamowania

8 Sygnał włączający

9 Zasterowanie retardera

10 Status retardera

11 Retarder "WYŁ" z modułu sterującego ESP (N30/4)

12 Komunikat o usterce z modułu sterującego ESP

13 Status "zacisk 15 WŁ"

RTR Skrzynka przekaźników retardera Telma

TR Retarder Telma

E16/11 Lampka kontrolna retardera

F70 Bezpiecznik (100 A) retardera

N26/15 Moduł sterujący PSM

N30/4 Moduł sterujący ESP

N73 Moduł sterujący EZS

S191 Przełącznik retardera

S191/1 Dźwignia retardera

Warunki działania

 retarder Telma zakodowany poprzez System Wspomagania Diagnostyki (DAS) jako "zamontowany"

 status "zacisk 15 WŁ"

 prędkość pojazdu >5 km/h

 brak spadku napięcia

 brak ingerencji ESP (Electronic-Stability-Program)

 Retarder Telma jest wyłączany przy prędkości < 3 km/h (lampka kontrolna retardera gaśnie bezpośrednio po zatrzymaniu pojazdu (prędkość = 0 km/h). Ponowne włączenie następuje przy prędkości > 5 km/h.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Przy rozpoznaniu spadku napięcie 3 stopnie pracy retardera Telma są wyłączane i ponownie włączane według następujących wartości, z histerezą:

- wyłączenie stopnia 3, gdy napięcie akumulatora < 12 V

- ponowne włączenie stopnia 3, gdy napięcie akumulatora > 12,3 V

- wyłączenie stopnia 2, gdy napięcie akumulatora < 11,5 V

- ponowne włączenie stopnia 2, gdy napięcie akumulatora > 11,8 V

- wyłączenie stopnia 1, gdy napięcie akumulatora < 11,0 V

- ponowne włączenie stopnia 1, gdy napięcie akumulatora > 11,3 V

-----------------------------------------------------------------------------------------

Informacje ogólne

Retarder jest dodatkowym hamulcem, działającym niezależnie od zasadniczego i pomocniczego układu hamucowego. Stosowanie retardera przynosi np. następujące korzyści:

- zachowanie skuteczności hamowania na długich zjazdach

- ograniczenie zużycia okladzin hamulcowych podczas normalnej jazdy

 Przy określonych profilach eksploatacji montaż retardera jest wymagany przez przepisy (np. w Austrii).

Retarder jest hamulcem elektromagnetycznym (wiroprądowym), zamontowanym w zespole wałów napędowych (między dwoma skróconymi wałami) i oddziałującym na tylne koła pojazdu. Hamowanie wałów napędowych następuje na skutek przepływu prądu w cewkach indukcyjnych retardera. Energia hamowania przekształcana jest na ciepło, ktore rozgrzewa retarder. Następnie ciepło oddawane jest do otoczenia poprzez żebra i łopatki chłodzące retardera.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Opis działania retardera obejmuje następujące funkcje częściowe:

 Wskazówka dotycząca obsługi

 Uruchamianie dźwigni retardera

 Uruchamianie pedału hamulca

 Zasterowanie retardera

 Optyczna sygnalizacja działania retardera

Wskazówka dotycząca obsługi

Do dyspozycji są dwie możliwości obsługiwania funkcji retardera:

- uruchamianie dźwigni retardera

- uruchamianie pedału hamulca

 Za pomocą przełącznika retardera można włączać i wyłączać (np. przed testem hamulców) funkcję sterowania pracą retardera poprzez pedał hamulca.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Można włączać 3 następujące stopnie pracy retardera:

- stopień 1 = niska moc hamowania

- stopień 2 = średnia moc hamowania

- stopień 3 = duża moc hamowania

Uruchamianie dźwigni retardera

Dźwignia retardera jest zasilana napięciem poprzez bezpośredni przewód z modułu sterującego PSM.

Ustawienie dźwigni retardera w położenie jednego z trzech stopni pracy jest rozpoznawane przez moduł sterujący PSM poprzez 3 bezpośrednie przewody. Moduł sterujący PSM przekazuje odpowiedni postulat poprzez 3 bezpośrednie przewody do skrzynki przekaźników retardera Telma.

Uruchamianie pedału hamulca

Krótkie naciśnięcie pedału hamulca (uruchomienie przełącznika świateł stop) powoduje włączenie 1. stopnia pracy retardera. Dalsze wciskanie pedału hamulca (wzrost ciśnienia hamowania) powoduje uruchomienie 2. lub 3. stopnia pracy.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Moduł sterujący PSM otrzymuje informację CAN "przełącznik świateł stop uruchomiony", wzgl. "wartości z czujnika ciśnienia hamowania" z przełącznika, wzgl. czujnika następującą drogą:

- moduł sterujący ESP

- szyna Control Area Network Class C (komory silnika)
(CAN-C)

– moduł sterujący EZS

- szyna Control Area Network Class B (wnętrza) (CAN-B)

Moduł sterujący PSM przekazuje odpowiedni postulat poprzez 3 bezpośrednie przewody do skrzynki przekaźników retardera Telma.

 Progi włączania 2. lub 3. stopnia pracy można parametryzować za pomocą DAS (stopień 2 przy momencie hamowania ok. 390 Nm i stopień 3 przy ok. 780 Nm). Progi włączania muszą być ustawione bardzo nisko, w celu wykorzystywania pełnej skuteczności retardera przed osiągnięciem wysokiego ciśnienia w układzie hamulcowym, gdyż inaczej nie osiąga się zakładanego ograniczenia zużycia elementów hamulca zasadniczego.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Zasterowanie retardera

Moduł sterujący PSM (N26/15) poprzez bezpośredni przewód zasterowuje jeden z wbudowanych w skrzynkę przekaźników retardera Telma przekaźników:

- przekaźnik stopnia 1

- przekaźnik stopnia 2

- przekaźnik stopnia 3

Zasterowany przekaźnik poprzez bezpośredni przewód podaje napięcie na cewki indukcyjne w retarderze.

Cewki indukcyjne retardera generują pole magnetyczne, które hamuje ruch obrotowy obu wałów napędowych. Retarder oddziałuje bezpośrednio na tylne koła pojazdu, toteż włączenie wysokiego stopnia pracy na nawierzchni o słabej przyczepności (np. oblodzonej lub mokrej) może doprowadzić do ich zablokowania.

W takiej sytuacji retarder jest wyłączany przez moduł sterujący ESP, w celu utrzymania stabilnego toru jazdy.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Moduł sterujący PSM otrzymuje informację CAN "retarder WYŁ" z modułu sterującego ESP taką samą drogą, jak informacje CAN "przełącznik świateł stop uruchomiony", wzgl. "wartości z czujnika ciśnienia hamowania".

Ponadto analogiczną drogą moduł sterujący PSM wysyła informację o aktualnym statusie retardera (informacja CAN "status retardera").

Uruchamianie retardera za pomocą pedału hamulca nie jest możliwe, gdy moduł sterujący ESP rozpozna usterkę uniemożliwiającą skuteczną ingerencję ESP. Retarder można wtedy obsługiwać wyłącznie poprzez dźwignię retardera. Moduł sterujący PSM otrzymuje informację o usterce z modułu sterującego ESP taką samą drogą, jak informacje CAN "przełącznik świateł stop uruchomiony", wzgl. "wartości z czujnika ciśnienia hamowania".

-----------------------------------------------------------------------------------------

 W pojazdach z kodem (MS1) tempomat w chwili uruchomienia retardera następuje wyłączenie tempomatu, który wymaga następnie ponownego włączenia i ustawienia. Informacja CAN "retarder uruchomiony" jest wysyłana równolegle i tą samą drogą, jak informacja CAN "status retardera".

Optyczna sygnalizacja działania retardera

W chwili uruchomienia retardera skrzynka przekaźników retardera poprzez bezpośredni przewód zasterowuje lampkę kontrolną retardera na tablicy rozdzielczej z lewej strony poniżej dźwigni retardera (do 31.08.2010), wzgl. z lewej strony powyżej dźwigni retardera (od 01.09.2010).