Turbo şarj fonksiyonu

P09.00-2104-76

Turbo şarjın yapısı

12 Emme manifoldu

50 Egzoz turbo şarjı

50/1 Turboşarj basıncı ayar klapesi

50/2 Turboşarj basıncını ayarlama kapağı basınç haznesi

50/3 Susturucu

110/1 Hava filtresi gövdesi

110/2 Emiş borusu

110/3 Turbo şarj hava soğutucusuna giden turbo şarj hava hattı

110/4 Turbo şarj hava soğutucusu

110/5 Gaz kelebeği ayarlayıcısına giden turbo şarj hava hattı

B17/8 Turboşarj havası sıcaklık sensörü

B28/6 Gaz kelebeği öncesi basınç sensörü

B28/7 Gaz kelebeği sonrası basınç sensörü

B28/15 Turboşarj sıkıştırma bölümü çarkı öncesi basınç sensörü

M16/6 Gaz kelebeği ayarlayıcısı

Y31/5 Turboşarj basıncı ayarı basınç değiştiricisi

Y101 Gaz kesme esnası devirdaim havası kumanda değiştirme valfi

A Egzoz gazı

B Emiş havası

C Turboşarj havası (soğutulmamış)

D Turboşarj havası (soğutulmuş)

Turboşarj fonksiyon ön koşullarına ilişkin genel bilgiler

 Uç 87 M AÇIK (Motor kumandası AÇIK)

 Motor çalışır durumda olması

Turboşarja ilişkin genel bilgiler

Turbo şarj sayesinde silindir dolum derecesi iyileşir. Bu sayede motor torku ve gücü artar.

Artan hava kütlesine uygun yakıt miktarı ME kumanda cihazı (N3/10) tarafından hesaplanır.

Turboşarj esnasında egzoz gazlarının akım enerjisi turbonun tahrik edilmesi için kullanılır.

Egzoz gazı turboşarjı kompresör girişindeki hava filtresi üzerinden temiz havayı emer ve bu havayı kompresör çıkışı üzerinden turboşarj havası soğutucusu önündeki turboşarj hava borusuna iletir.

Kompresör çarkının yüksek devir sayısı ve bunun sonucunda oluşan yüksek debi vasıtasıyla hava turboşarj hava borusunda sıkıştırılır. Azami turbo şarj basıncı 0,7 bar'dır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kompresör çıkışındaki susturucu turbo şarj basınç dalgalanmalarını ve buna bağlı olarak hızlı devir sayısı değişikliklerinde oluşan akış seslerini sönümler.

Yoğunlaştırılmış olan turbo şarj havası turbo şarj hava borusu üzerinden turbo şarj hava soğutucusuna akar. Turbo şarj hava soğutucusu bunun ardından sıkıştırmadan dolayı ısınmış olan havayı soğutur ve havayı turbo şarj hava borusu üzerinden emme borusuna iletir.

Turbo şarj fonksiyon süreci

Fonksiyon akışı aşağıdaki kısmi fonksiyonlara ayrılmıştır:

 Turboşarj basınç regülasyonu fonksiyon süreci

 Gaz kesme esnası hava sirkülasyonu fonksiyon süreci

-----------------------------------------------------------------------------------------

Turboşarj basınç regülasyonu fonksiyon süreci

Turbo şarj basınç regülasyonu elektro pnömatik olarak turbo şarj basınç regülasyonu basınç konvertörü (Y31/5) üzerinden gerçekleşir.

Basınç konvertörü, turbo şarj basınç regülasyonu için gerekli olan ME kumanda cihazı tarafından tanıma alanına ve yük durumuna bağlı olarak kumanda edilir.

Bunun için ME kumanda cihazı motor kumandasının aşağıdaki sensörlerini ve fonksiyonlarını değerlendirir:

– Turboşarj havası sıcaklık sensörü (B17/8)

– Gaz kelebeği öncesi basınç sensörü (B28/6), turbo şarj basıncı

– Gaz kelebeği sonrası basınç sensörü (B28/7), emme borusu basıncı

– Sıkıştırma bölümü çarkı öncesi basınç sensörü (B28/15), emme basıncı

– Gaz pedalı sensörü (B37), sürücünün yük talebi

– Krank mil hall sensörü (B70), motor devir sayısı

– Vuruntu ayarı, şanzıman aşırı yük koruması, aşırı ısınma emniyeti

Tam yük işletiminde azami turbo şarj basıncı oluşturulur.

Turbo şarj basıncının azaltılması için turbo şarj türbini tahriki için olan egzoz gazı akımı, turbo şarj basıncı ayar kapaklarının açılmasıyla, Bypass (Wastegate) üzerinden yönlendirilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Turbo şarj regülasyonu basınç konvertörü bunun için turbo şarj basıncı ayar kapağı vakum haznesini turbo şarj hava hattından gelen turbo şarj basıncıyla kumanda eder. Bunun üzerine vakum haznesi bir çubuk üzerinden Bypass'ı kapatan turbo şarj basıncı ayar kapağını açar.

Turbo şarj basıncı ayar kapağı egzoz gazına türbin çarkının etrafından akma imkanını (Bypass) verir ve bu sayede turbo şarj basıncının ayarlanmasını ve türbin devir sayısının sınırlanmasını sağlar.

Bu şekilde azami 0,7 bar'lık turbo şarj basıncı motorun o anki yük talebine uyarlanabilir.

Güncel turbo şarj basıncının denetimi için gaz kelebeği öncesi basınç sensörü ME kumanda cihazına ilgili gerilim sinyalini iletir.

Egzoz turbo şarj öncesindeki emme hattında yer alan kompresör çarkı öncesi basınç sensörü ME kumanda cihazına turbo şarjı denetlemekte yardımcı olmaktadır.

Turbo şarj hava sıcaklığı emme borusunda turbo şarj hava sıcaklık sensörü tarafından tespit edilir ve ME kumanda cihazına bir gerilim sinyali şeklinde iletilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Gaz kesme esnası hava sirkülasyonu fonksiyon süreci

Egzoz turbo şarjı milin, kompresörün ve türbin çarkının kütle taşıma özelliği nedeniyle gaz kesme başlangıcından sonra bir miktar daha çevirir.

O nedenle gaz kelebeği ayarlayıcısı (M16/6) hızlı kapanırken bir turbo şarj mili egzoz turbo şarjına geri döner. Bu turbo şarj mili, kompresör çarkında düşük sevk hacimli ve yüksek basınç oranlı bir duruma yol açar, bu ise turbo şarj pompalamasına yol açar (kısa uğultu sesi ve mekanik zorlama). Gaz kesme esnası hava sirkülasyonu kumanda valfının açılması bunu, emme hattına hızlı bir basınç düşüşü gerçekleştirerek önler.

ME kumanda cihazı, yük işletiminden gaz kesme işletimine geçildiğini tespit ettiğinde, gaz kesme esnası hava sirkülasyonu kumanda valfı kumanda edilir.

Bunun üzerinde gaz kesme esnası hava sirkülasyonu kumanda valfı kompresör çarkının yanından geçen ve turbo şarj basıncını düşüren Bypass'ı açar.

Gaz kesme esnası hava sirkülasyonu kumanda valfı turbo şarj işletiminde entegre bir yay vasıtasıyla kapanır.