ME sürüş işletimi fonksiyonu

P07.61-3555-09

1 Sürüş pedalı durumu

2 Emiş borusu basıncı

3 Emiş havası sıcaklığı

4 Vuruntu sensörünün durumu

5 Soğutma maddesi sıcaklığı

6 Şarj basıncı (Motor 132.930'da)

7 Yağ basıncı

8 Motor devir sayısı ve 1. silindir ÜÖN

9 Eksantrik mili konumu

10 Egzoz gazında kalan oksijen oranı, katalizatör sonrası

11 Egzoz gazında kalan oksijen oranı, katalizatör öncesi

22 Vites değiştirme talebi

23 Takılı vites / vites değiştirme işlemi durumu

24 Çarpışma sinyali

25 ESP kumanda cihazı talebi

26 Soğutma maddesi kompresörü talebi
(Code (I01) Klima sistemi Plus'ta)

27 Soğutma maddesi kompresörü kumandası
(Code (I01) Klima sistemi Plus'ta)

28 Kontrol ve uyarı lambaları talebi

29 Yakıt deposu dolum seviyesi

12 O2 sondası ısıtması

13 Yakıt enjeksiyon valflarının kumanda edilmesi

14 Ateşleme bobinleri kumandası

15 Gaz kelebeği ayar elemanının kumanda edilmesi

16 Gaz kelebeği ayar elemanı pozisyon geri bildirimi

17 Depo hava tahliye valfi kumandası

18 Eksantrik mili kumandası ayar manyetiği kumandası

19 Fan motoru soğutma maddesi talebi

20 Soğutma maddesi fan motoru kumandası

21 Yakıt pompası kumandası

A1 Kombi gösterge

A9 Soğutma maddesi kompresörü
(Code (I01) Klima sistemi Plus'ta)

A16 Vuruntu sensörü

B5/1 Şarj basıncı vericisi
(Motor 132.930'da)

B6/1 Eksantrik mili hall vericisi

B11/4 Soğutma maddesi sıcaklık algılayıcısı

B28 Emme manifoldu basınç sensörü

B37 Gaz pedalı vericisi

G3/1 Katalizatör sonrası O2 sondası

G3/2 Katalizatör öncesi O2 sondası

L5 Krank mili konum vericisi

T1/1 Silindir 1 ateşleme bobini

T1/2 Silindir 2 ateşleme bobini

T1/3 Silindir 3 ateşleme bobini

Y49 Eksantrik mili kumandası ayar manyetiği

Y58 Yakıt deposu hava tahliye valfi

Y62/1 1. silindir yakıt enjektörü

Y62/2 2. silindir yakıt enjektörü

Y62/3 3. silindir yakıt enjektörü

CAN Control Area Network (veri yolu/CAN Bus) (CAN)

M3/3 Yakıt deposu şamandırası olan yakıt pompası

M3/3b1 Yakıt deposu şamandırası

M4/2 Soğutma maddesi fan motoru

M16/6 Gaz kelebeği ayar elemanı

N2/7 Araç içi emniyet sistemleri kumanda cihazı

N3/10 ME kumanda cihazı

N10/10 SAM kumanda cihazı

N15/6 Otomatikleştirilmiş düz mekanik şanzıman kumanda cihazı

N23 Kalorifer / Klima kullanım cihazı
(Code (I01) Klima sistemi Plus'ta)

N47-5 ESP kumanda cihazı

S41/1 Yağ basıncı şalteri

Sürüş işletimi aşağıdaki alt fonksiyonları içerir

 Rölanti kumandası:

ME kumanda cihazı tüm çalışma koşullarında stabil bir rölanti devir sayısı ayarlar.

 Isıtma kumandası:
Motor hızlı bir şekilde çalışma sıcaklığına getirilir.

 Hızlanmayı zenginleştirme:
Dinamik zenginleştirme sayesinde hızlanma esnasında sarsılma önlenir.

 Gaz kesme:
Gaz kesme işletiminde motorun frenlenme etkisi arttırılır ve yakıt tüketimi azaltılır.

 Anti vuruntu ayarı:
Değişik yakıt kalitelerinde ve tüm işletim koşullarında motorun vuruntusuz çalışmasını sağlar.

 Eksantrik mili ayarı:
Eksantrik mili ayarı ile emisyon değerleri azaltılır ve güç arttırılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Fan kumandası:
Soğutma maddesi sıcaklığının azaltılması için fan motoru kumanda edilir.

 Motor azami devir sayısı sınırlaması:
Motoru ve tahrik aksamını korumak için motor devir sayısı sınırlandırılır.

 Harici miktar müdahalesi:

Enjeksiyon miktarı farklı sürüş durumlarına uyarlanır.

 O2 sonda ısıtması:
O2 sonda ısıtması ile O2 sondaları hızlıca çalışma sıcaklığına getirilir.

 İkili sonda regülasyonu:
Katalizatör öncesi O2 sondasının ve katalizatör sonrası O2 sondasının sinyalleri ile katalizatör etkisi kontrol edilir.

 Yakıt rejenerasyonu:
Yakıt buharları motora gönderilir. Ayrıca yakıt buharlarının atmosfere karışması önlenir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Emniyetli yakıt kesme devresi:
Çarpışmalarda yakıt pompası devreden çıkartılır ve yakıt enjeksiyon valfları kısa süreli kumanda edilir.

 Katalizatör ısıtması:
Katalizatör hızlı bir şekilde çalışma sıcaklığına getirilir.

 Ateşleme sistemi:

Üç tekli kıvılcım ateşleme bobinli durağan yüksek gerilim dağılımı kullanılmaktadır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Rölanti regülasyonu

Gaz kelebeği ayar elemanı, gaz kelebeği pozisyonunu değiştirerek rölanti devir sayısını kumanda eder. Kumanda işlemi ME kumanda cihazı ile gerçekleşir.

Giriş sinyallerine uygun olarak ME kumanda cihazı, rölanti devir sayısını farklı motor yüklerinde (örn.soğutma maddesi kompresörü devrede) düzenler.

ME kumanda cihazı rölanti ayarının belirlenmesi için aşağıdaki yapı parçalarının sinyallerini değerlendirir:

 Eksantrik mili hall vericisi

 Soğutma maddesi sıcaklık algılayıcısı

 Emme manifoldu basınç sensörü

 Gaz pedalı vericisi

 Krank mili konum vericisi

 Gaz kelebeği ayar elemanı

-----------------------------------------------------------------------------------------

Isıtma kumandası

Çalıştırma işleminden sonra yakıt hava karışımı ısıtma kumandası üzerinden zenginleştirilir.

Motorun henüz soğuk olan iç duvarlarına düşen ve bu nedenle yanmada eksik kalan yakıt, ısıtma kumandası tarafından dengelenir.

Motora, karakteristiğe bağlı olarak ME kumanda cihazı tarafından ilave yakıt miktarı gönderilir. Yakıt enjeksiyon valflarının kumanda süresi uygun olarak uzatılır.

Isıtma kumandası aşağıdakilere bağlıdır:

 Soğutma maddesi sıcaklığı

 Motor devir sayısı

 Motor yükü

-----------------------------------------------------------------------------------------

Hızlanmayı zenginleştirme

Gaz kelebeğinin açılması gaz pedalı vericisine bağlı olarak gerçekleşir.

Gaz kelebeği hızlı açıldığında kısa süreliğine fakir karışım ayarlanır.

O nedenle ME kumanda cihazının motora ilave bir yakıt miktarı tayin ettiği kısa süreli karışım uyarlaması gerçekleşir.

Hızlanmada karışım zenginleştirme aşağıdakilere bağlıdır:

 Soğutma maddesi sıcaklığı

 Gaz pedalı konumu

 Motor devir sayısı

 Motor yükü

-----------------------------------------------------------------------------------------

Gaz kesilmesi

Gaz kesme ile motorun frenlenme etkisi gaz kesme esnasında arttırılır ve yakıt tüketimi azaltılır.

ME kumanda cihazı, gaz kesme esnasında yakıt enjeksiyon valflarını sıcaklığa ve devir sayısına bağlı olarak kapatır.

Yakıt püskürtme valfları şu durumlarda tekrar devreye girer,

gaz pedalına basılır veya rölanti devir sayısına ulaşılırsa ve gaz kesme artık mevcut değil ise.

Anti vuruntu ayarı

Anti vuruntu ayarı ile tüm motor devir sayılarında, değişik yakıt kalitelerinde ve tüm çalışma durumlarında motorun vuruntusuz çalışması sağlanır. Bunun için kontrolsüz yanmada (vuruntu yapması) ateşleme zamanı "Geç" konuma alınır. Fonksiyon, ME kumanda cihazına entegre edilmiştir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Vuruntu tekrar tespit edildiğinde, ateşleme zamanı (motor devir sayısına bağlı olarak) adım adım maksimum geç ayarı hesaplanana kadar "geç"e ayarlanır.

Vuruntu olmadan gerçekleşen yanmada, birkaç ateşlemeden sonra (motor devir sayısına bağlı olarak), geç ayarlaması, tekrar normal karakteristik alan değerine ulaşılana kadar ya da yeni bir vuruntu ortaya çıkana kadar adım adım geri alınır.

Anti vuruntu ayarı giriş sinyalleri

 Vuruntu sensörü

 Eksantrik mili hall vericisi

 Soğutma maddesi sıcaklık algılayıcısı

 Gaz pedalı vericisi

 Krank mili konum vericisi

 Şarj basıncı vericisi (Motor 132.930'da)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Eksantrik mili ayarı

Eksantrik mili ayarı elektro hidrolikli olarak eksantrik mili kumandası ayar manyetiği ve eksantrik mili ayarlayıcısı üzerinden gerçekleşir. Eksantrik mili kumandası ayar manyetiğindeki bir kumanda pistonu, mevcut motor yağı basıncının eksantrik mili ayarlayıcısındaki ilgili bağlantıya gönderilmesini sağlar.

Emme eksantrik mili, ayarlayıcının "erken" (büyük supap kesişmesi) veya "geç" (düşük supap kesişmesi) konumuna çevrilmesiyle ayarlanabilir.

Ayar zamanı ayarlayıcıdaki motor yağı basıncına, yağ akışkanlığına ve yağ sıcaklığına bağlıdır.

Eksantrik mili ayarlaması egzoz gazındaki zararlı maddelerin azaltılmasına ve motorun güç artırımına hizmet eder.

 Eksantrik mili hall vericisi devre dışı kaldığında eksantrik mili ayarlayıcısı devre dışı bırakılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Fan kumandası

ME kumanda cihazı, tanıma alanına bağlı olarak soğutma suyu fan motorunun açılıp açılmamasına karar verir. Soğutma maddesi sıcaklığına ya da klima sistemi işletimine (Code (I01) Klima sistemi Plus'ta) bağlı olarak fan motoru devreye alınır. Kumanda işlemi, SSKM kumanda kutusu üzerinden gerçekleşir.

Motor azami devir sayısı sınırlaması

Krank mili pozisyon vericisi sinyali üzerinden ME kumanda cihazı motor devir sayısını tespit eder. Motorun ve tahrik aksamın korunması için ateşleme zamanı geç konumuna alınarak ve yakıt enjektör valfleri devre dışı bırakılarak sınırlandırılır.

ME kumanda cihazı ayrıca gerektiğinde vites yükseltmek için otomatikleştirilmiş düz şanzıman kumanda cihazına güncel sürüş kademesini sorar. Gaz kelebeği ayar elemanı arızalı olduğunda veya uygun olmayan sinyallerde motor devir sayısı da sınırlandırılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Harici miktar müdahalesi

Harici miktar müdahalesinde ME kumanda cihazı tarafından motor torku azaltılır (örn. vites değiştirme işleminde veya elektronik stabilite programı

(Electronic-Stability-Program) (ESP) ayarlanarak). Motor torkunun azaltılması püskürtme miktarının düşürülmesiyle gerçekleşir.

ME kumanda cihazı bunun için CAN üzerinden ilgili sinyali aşağıdakilerden alır:

 Otomatikleştirilmiş düz şanzıman kumanda cihazı

― Vites değiştirme işlemi

 ESP kumanda cihazı

―ESP ayarı

-----------------------------------------------------------------------------------------

O2 sonda ısıtması

KAT sonrası O2 sondası ve KAT öncesi O2 sondası ancak yakl.
300 °C'lik çalışma sıcaklığından sonra Lambda ayarına izin vermektedir. Bu sıcaklığa mümkün olduğu kadar hızlı şekilde ulaşmak için O2 sondaları entegre ısıtıcılara sahiptir. O2 sonda ısıtması ME kumanda cihazı tarafından kumanda edilir. Sondaların hızlı ısınmasıyla düşük egzoz gazı sıcaklığında da yüksek ayar kalitesine ulaşılır.

Düşük soğutma maddesi sıcaklıklarında ve yüksek motor devir sayılarında O2 sonda ısıtması, sonda seramiğinin aşırı ısınmasını (termo şok) önlenmek için kapatılmıştır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

İkili sonda regülasyonu

ME kumanda cihazı katalizatör sonrası O2 sondası ve katalizatör öncesi O2 sondası sinyallerinden Lambda ortalama değerini tespit eder. Bu değer optimum egzoz gazı için kayıtlı bir değer ile karşılaştırılır.

Birçok ölçümde sapma fazla büyükse lambda regülasyonu için bir düzeltme değeri belirlenir.

Düzeltme değeri ile KAT öncesi O2 sondasının yıpranması belirli sınırlarda dengelenmektedir. Düzeltme değeri sınır değerini aşıyorsa, katalizatör öncesi O2-sondası yenilenmelidir.

Düzeltme değerleri karakteristiktir ve ME kumanda cihazı tarafından yakıt püskürtmesi uyarlanarak gerçekleştirilir. Sınır değerler aşılırsa veya KAT sonrası O2 sondası ve KAT öncesi O2 sondası sinyalinin uygunluk kontrolü negatif sonuçlanırsa kombine göstergedeki CHECK ENGINE kontrol lambası (A1e26) yanar.

 Katalizatör sonrası O2 sondası ve katalizatör öncesi O2 sondası sinyalleri ile katalizatörün etkisi de denetlenir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Yakıt rejenerasyonu

Yakıt buharlaşma sistemi yakıt buharlarının atmosfere sızmasını önler. Yakıt buharları aktif karbon haznesinde tutulur ve ardından yanma için motora gönderilir.

Yakıt deposundaki yakıt buharları yakıt buharını geri kazandırma hattından geçer ve aktif karbon haznesinde depolanır. Sürüş işletiminde depo hava tahliye valfi açılır ve yakıt buharları yanmaya gönderilir. Motor soğukken veya hava yoğunluğu az olduğunda (örn. rölantide) depo hava tahliye valfi ME kumanda cihazı tarafından kapatılır ve yakıt buharlarının yanması kesilir. Bu, motorun kısmi yük işletiminde daha iyi çalışmasını sağlar.

ME kumanda cihazı depo hava tahliye valfini kumanda etmek için aşağıdakiler üzerinden gelen bilgilere ihtiyaç duyar:

 Soğutma maddesi sıcaklığı

 Emiş borusu basıncı

 Şarj basıncı (Motor 132.930'da)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Emniyetli yakıt kesme devresi

ME kumanda cihazı CAN üzerinden araç içi emniyet sistemi kumanda cihazından bir çarpışma sinyali alırsa depo vericili yakıt pompasını devre dışı bırakır ve yakıt enjeksiyon valflerini kısa süreli kumanda eder. Bu şekilde yakıt sistemi basınçsız hale getirilir.

Katalizatör ısıtması

Katalizatör ısıtması katalizatörü çok çabuk çalışma sıcaklığına getirir. Bu sayede soğuk çalıştırma sonrası egzoz emisyonları ciddi oranda azaltılır. Katalizatör ısıtmasının kumandası ME kumanda cihazı tarafından gerçekleştirilir.

Rölantide, egzoz gazı sıcaklığını arttırmak için soğutma maddesi sıcaklığına bağlı olarak ateşleme zamanı "Geç" konumuna ayarlanır. Ateşleme zamanının geç ayarlanması ile ve buna bağlı sonuçlanan egzoz hattı içine yanma sayesinde hızlı katalizatör ısıtması sağlanır.

Soğutma maddesi sıcaklığına bağlı olarak ayrıca rölanti devir sayısı yükseltilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Ateşleme sistemi

Bujilerde (R4) üç tekli kıvılcım ateşleme bobini kullanılmaktadır. Ateşleme bobini kumandası ME kumanda cihazı tarafından gerçekleştirilir.

Durağan yüksek gerilim dağılımı distribütör olmadan doğrudan bujilere şeklinde gerçekleşir.

Durağan gerçekleşen yüksek gerilim dağılımının avantajları:

 Önemli ölçüde daha az elektro manyetik arıza
(açık kıvılcımın olmaması)

 Dönen parçalar yok (aşınma yok)

 Sesin azalması

 Ateşleme kablosunun iptal edilmesi

-----------------------------------------------------------------------------------------

ME kumanda cihazı ateşleme bobinlerin kumandası için aşağıdaki yapı parçalarının sinyallerini değerlendirir:

 Vuruntu sensörü

 Eksantrik mili hall vericisi

 Soğutma maddesi sıcaklık algılayıcısı

 Emme manifoldu basınç sensörü

 Gaz pedalı vericisi

 Şarj basıncı vericisi (Motor 132.930'da)

 Krank mili konum vericisi

 Gaz kelebeği ayar elemanı