Navigasyon işletimi fonksiyonu

Navigasyon sistemi, sürücüyü yolu bulurken desteklemek ve bilinmeyen bölgelerde sürüş güvenliğini arttırmak içindir.

Navigasyon sistemi fonksiyonları genel itibariyle şunlardır:

 Yer tayini

 Rota planlaması

 Rotanın hesaplanması

 Hedef kılavuzu

 Piktogramlara ve/veya harita gösterimlerine göre görsel sürüş talimatları

 Akustik sürüş talimatları

Navigasyon için gerekli tüm sistemler, GPS anteni (A2/93a6) hariç, COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesinde (A40/3) mevcuttur.

Tavan anten modülüne (A2/93) entegre edilen GPS anteni uyduların GPS sinyallerini alır ve bunları COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesine iletir.

Araca özgü veriler, örn.:

 Tekerlek impuls sinyali ve

 Geri vites sinyali

buna karşın dijital olarak Control Area Network veri yolu sınıf B
(iç mekan) (CAN-B) üzerinden COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesine iletilir.

P82.86-5130-09

Tam donanım blok diyagramı

1 Ses sistemli hoparlör sistemi

2 Ses sistemi olmayan hoparlör sistemiSystem

3 ZF-geri dönüş hattı (Diversity işlemcinin etkinleştirilmesi)

4 (AM/FM) için HF sinyali

5 Navigasyon için HF sinyali

6 FM2 veya FM3 HF sinyali

7 FM2/FM3 geçiş sinyali

CAN-B Control Area Network-veri yolu sınıf B (iç mekan)

CAN-C Control Area Network-veri yolu sınıf C (motor bölmesi)

LIN Local Interconnect Network

MFL Çok fonksiyonlu direksiyon

MOST Media Oriented System Transport

A1 Kombine gösterge

A2/6 CD değiştiricisi

A2/19 Arka cam anteni FM güçlendiricisi

A2/93 Tavan anten modülü

A40/3 COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesi

N40/3 Ses sistemi amplifikatörü

N80 Muhafaza borusu modülü

N93 Merkezi arabirim kumanda kutusu

N123/1 UHI kumanda kutusu (üniversal cep telefonu arabirimi)

Fonksiyon ön koşulları

 İlk çalıştırma

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesi uç 15R ile etkinleştirilir. Navigasyon DVD'si COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesinin sürücü bölmesine yerleştirildikten sonra, navigasyon ünitesi kurulu olan yazılım versiyonunu DVD üzerindeki yazılımla karşılaştırır. DVD güncel bir yazılım içeriyorsa, bu navigasyon ünitesi tarafından yüklenir.

Aynı zamanda arka planda GPS alıcısı kurulur. Bu işlemler yakl. 15 dakika sürebilir

-----------------------------------------------------------------------------------------

GPS alıcısı başarılı kurulduktan sonra, seyir sırasında navigasyon ünitesi otomatik kalibrasyona başlar.

Lastik parametrelerinin girilmesi veya kalibrasyon sürüşlerinin gerçekleştirilmesi artık gerekmemektedir. Birkaç dönüş manevralı yakl. bir kilometrelik sürüş mesafesinden sonra navigasyon ünitesi otomatik olarak ayarlanmıştır. İlk çalıştırma başarılı geçtikten sonra araçtaki navigasyon sistemi etkin uç 30 ile etkindir. Navigasyon DVD'si artık çıkarılabilir veya yerleşik kalabilir. Navigasyon DVD'si ancak sistem başlatıldıktan sonra okunur.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Navigasyonun kapatılması

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesi kapatılırsa (kontak KAPALI), navigasyon ünitesi yeniden bir kurulum sürecine gerek kalmaması için örn. son pozisyon, yön vs. gibi önemli verileri bir geçici hafızaya kaydeder. Ardından COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesi en fazla 72 saat için uyku moduna (Sleep-mode) geçer.

Bu süre zarfında navigasyon bilgisayarının belleğindeki navigasyon verileri muhafaza edilir. 72 saat içerisinde COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesi açılmazsa, emniyet nedenlerinden dolayı (araç şebekesi için) neredeyse komple kapatılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Navigasyon için olan tüm veriler kaybolur.

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesini başlatırken navigasyon işletim sistemini yeniden yüklemeli, eksik GPS verilerini almalı ve bunları güncel yol ağı ile karşılaştırmalıdır. Bu nedenle kullanıcı ilk sürüş önerilerini alana kadar dört dakika sürebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Standart navigasyon

 Konum belirlemesi

Navigasyon ünitesi, sistem başlatıldığında GPS anteni tarafından verilen GPS verilerini, kaydedilen araç pozisyonu, yön verileri ve ayrıca harita verileri ile karşılaştırır. Aracın pozisyonu bu işlemle yakl. 10 m'lik hassasiyetle belirlenir.

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesi üzerinden araç pozisyonu talep edilirse, pozisyon renkli ekranın haritası üzerinde gösterilir. Enlem ve boylam şeklinde bir gösterim de mümkündür.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Rota hesaplaması için hedef adres girişi

Giriş için aşağıdaki bilgiler kullanılabilir:

- Yer adı

- Sokak

- Kavşak

- Bina numarası (veri mevcudiyetine göre)

- Şehir merkezleri

- Sokak indeksine sahip mahalleler (veri mevcudiyetine göre)

- Ülke

- Harita üzerinden varış yeri girişi
(8 taraflı ayarlayıcı ile hareket ettirilebilen çapraz kıl)

- Posta kodu

-----------------------------------------------------------------------------------------

Bir akıllı giriş yardımı (Speller) (harf ve rakam alanı) üzerinden giriş, sistem tarafından desteklenmektedir. Giriş adımlarına göre sadece sıradaki, girilebilen işaretler sunulmaktadır. Kesin adlar otomatik olarak, mümkün olduğu sürece, tamamlanabilir.

İşaret seçme imkanlarının azaltılması özel işaretler için de geçerlidir. Bina numarası girişinde doğrudan bir numara girişi mümkündür. Dijitalleştirmeye bağlı olarak numara veya ilgili bina numarası alanı seçilir.

Mahalle sınırı olmadan ilçe merkezleri girildiğinde ilgili ilçe bilgi olarak sunulur.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Rotanın hesaplanması

Bir hedef yer girildikten veya sorgulandıktan sonra rota hesaplaması başlar ve akustik bir bilgi çıkışı gerçekleşir:
"Die Route wird berechnet" (rota hesaplanıyor). İlave olarak devam eden rota hesaplaması sırasında animasyonlu bir CD/DVD sembolü gösterilir.

Navigasyon bilgisayarında güncel araç pozisyonu ve hedef yer arasındaki sürüş mesafesi hesaplanmaktadır.

Üç hesaplama modeli

- Hızlı rota,

- Kısa rota ve

- Dinamik rota

arasında seçim yapılabilir.

İlave olarak kullanıcı tarafından "kullanmama opsiyonları" seçilebilir. Bunlar rota hesaplamasına dahil edilir. Bunların örn. feribotların, tünellerin ve paralı yolların kullanılmaması içindir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Bir VIA noktasının ve/veya bir ara hedefin/ara stopun girilmesiyle rota hesaplaması ayrıca etkilenebilir.

Başarılı hesaplamadan sonra CD/DVD sembolü söner ve rota haritada gösterilir.

 Rota hesaplaması gerçekleştikten sonra navigasyon DVD'si sürücü bölmesinden çıkarılabilir. Bu sayede, navigasyon süreci sırasında bir Audio-CD dinlenebilir. Bu durumda kombine göstergedeki ekranda piktogramlar gösterilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Hesaplanan rotada seyretmek

Periyodik olarak navigasyon bilgisayarında gerçek pozisyon önceden hesaplanan pozisyonla karşılaştırılır. Giriş parametreleri COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesine entegre edilen dönme oranı sensörünün (CAYRO) verileri ve araçtan gelen yol verileridir. Araç önceden hesaplanan rota üzerinde hareket ediyorsa, tüm gerekli bilgiler görsel olarak ekranda gösterilir ve kısmen akustik olarak hoparlörler üzerinden aktarılır.

Bu bilgiler şöyledir:

- Hedef

- Hesaplanan varış zamanı ve sürüş süresi

- Rota modu (hızlı rota, kısa rota, dinamik rota)

- Rota listesi

- Trafik bilgisi (TMC) (sadece ECE için)

Varış yerine ulaşılması ile birlikte fonksiyon sonlanır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Hesaplanmış olan rota terkedilirken

Araç önceden hesaplanan rota üzerinde artık hareket etmiyorsa, rota yeniden hesaplanır.

Yeni hesaplanan değerler uygun ise, değiştirilen rota gösterilir:

- Araç dijital ortama aktarılmış, ama örn. tek yönlü yol, otoban vs. gibi ek bilgilerin olmadığı bir yolun üzerinde ise "OFF ROAD" göstergesi görüntülenir.

- Araç, dijital ortama aktarılmış haritanın dışında ise
"OFF MAP" göstergesi görüntülenir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Özel hedefler, POI (Points of Interest)

Özel hedefler aşağıdaki kriterlere göre seçilebilir:

 Pozisyon çevresi

 Son hedef çevresi

 Herhangi bir yer merkez çevresi (başka yer)

 Ulusal hedefler

Bir kategoriye ait POI için arama yarıçapı normalde
yakl. 20 km'dir, fakat özel kategoriler, örn. havaalanları ülke çapında bir arama yarıçapına sahiptir.

 Aşağıda yer alan POI kategorileri tanımlanmıştır (dijitalleştirme durumuna ve ülke modeline göre):

- Fuar alanı

- Otoban çıkışı

- Otoban kavşayı

- Otoban servisi

- Dinlenme bölgesi

-----------------------------------------------------------------------------------------

- Oto kiralama

- Tren garı

- Banka

- Bowling merkezi

- Otobüs garı

- Alışveriş merkezi

- Feribot

- Havaalanı

- Golf sahası

- Sınır geçişi

- Otel

- Sinema

- Hastane

- MB sözleşmeli atölye

- Müze

- Gece hayatı (Nightlife)

-----------------------------------------------------------------------------------------

- Kamu kurumu

- Park yeri

- Polis

- Posta

- Otoyolu lokantası

- Restoran

- Görülmeye değer yer

- Diğer hedefler

- Spor kurumu

- Spor havaalanı

- Spor tesisi

- Benzin istasyonu

- Tiyatro

- Kapalı garaj

- Tourist Information

- Şarap imalathanesi (bağ)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Varış yeri belleği

Girilen hedefler manüel olarak bir adres defterine kaydedilebilir.

Dil seçimi nedeniyle varış yeri ayrıca bir dil-tag'i donatılmışsa, bu da adres rehberine kaydedilir ve tekrar kullanılır.

Hafızanın kullanılması için giriş hedefinin çeşitli yöntemleri mevcuttur.

En fazla 200 giriş kaydedilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Son varış yerleri

Navigasyonun ana menüsünde kullanıcı en son gidilen hedefler ve Memory Points ile ilgili bir listeye erişebilir. Memory Points, bir rota boyunca geçilen noktalardır.

Hedef kılavuzunun başlatılmasıyla hedef adres otomatik olarak "Letzte Ziele" (son hedefler) belleğine kaydedilir. Bellek en fazla elli kayıt içerebilir. Bellek dolu ise, kayıtlar "first-come-first-delete" prensibine göre otomatik silinir. Yani ellinci kayıt ilk önce silinecektir. Kayıtların manüel olarak kullanıcı tarafından silinmesi de mümkündür.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Ses çıkışı

 Aşağıdaki diller sunulmaktadır:

- Almanca

- İngiliz İngilizcesi

- Fransızca

- İspanyolca

- İtalyanca

- Felemenkçe

 Ses çıkışı şu durumlarda gerçekleşir:

- Sapma önerileri

- Numaralı yollar
(Avrupa'daki otoban ve karayolları ile sınırlı)

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Bölgelerle ilgili özel uyarı şu durumlarda gerçekleşir:

- Hedef kullanılmayan bölgede

- Hedef sınırlı kullanılabilir bölgede

- Rota feribot üzerinden

- Rota paralı yol üzerinden

 Başka mesajlar:

- Rota hesaplamasının başlaması

- Hedefe, ara hedefe ulaşıldı

- Genel (Trafik bildirimleri nedeniyle rotanın etkilenmesi)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Pusula

Pusula görüntüsünde aşağıdaki durumlar gösterilir:

 Pusula gülü üzerinden yön

 Araç gösterimi üzerinden direksiyon dönüş açısı

 Yükseklik skalası üzerinden yükseklik

-----------------------------------------------------------------------------------------

Rotanın hesaplanması

Rota kriterleri ve rota opsiyonları

Rota hesaplanması için aşağıdaki kriterler mevcuttur:

 Kısa rota

 Hızlı rota

 Dinamik rota (trafik bildirimleri dikkate alınarak hızlı rotaya denk düşmektedir)

Bu kriterler aşağıdaki opsiyonlarla sınırlandırılabilir:

 Otobandan kaçın

 Paralı yoldan kaçın

 Feribot, araç yüklemesi kullanma

 Tünel kullanma (görsel olarak bildirildi)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Rota hesaplaması ayarlanan opsiyonlara mümkün olduğunca uyularak gerçekleşir.

Opsiyonlara uymak mümkün değilse, ayarlanan opsiyonlar ilgili yol bölümleri için dikkate alınmaz.

Ayarlanan kriterler ve opsiyonlar her zaman gösterilebilir ve değiştirilebilir.

Sistem tarafından bir kullanmama opsiyonu yerine getirilemezse, bu kullanıcıya COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesi ekranındaki bir Pop-Up ile görsel olarak bildirilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Rota planlaması

Navigasyon bir turun ana hedefleri ve ara stopları arasında ayrım yapmaktadır.

Bir sonraki hedef için rota hesaplaması gerçekleşmeden ana hedeflere tam ulaşılır. Buna karşın bir ana hedef bir ara hedef ile birlikte girilirse, navigasyon rotayı ikiye böler ve kullanıcıyı önce ara hedefe (veya ara stopa) ve ardından otomatik olarak istenen ana hedefe yönlendirir.

VIA hedeflerini navigasyon asıl rota boyunca "yumuşak" hedefler olarak alır. Yani VIA hedefleri asıl ana hedef rota hesaplamasına dahil edilmektedir ve ikinci rota olarak alınmamaktadır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kalan zaman ve kalan mesafe

Araç konumundan bir sonraki hedefe olan mesafe ve öngörülen seyir süresi belirtilir.

Seyir süresi, kat edilmesi gereken yol bölümlerine düzenlenen hızdan meydana gelir.

Ayrıca trafik bildiriminin kapsadığı bölümler kat edildiğinde, ilave olarak ek bir seyir süresi hesaplanır.

Dinamik hedef kılavuzu için verici seçimi

Dinamik hedef kılavuzu için veri taşıyıcısında mevcut ülkenin bir TMC-Location tablosu (TMC = Traffic Massage Channel) kullanılır. Ön koşul, bu ülkenin ilgili bilgileri mevcut olmasıdır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

TMC-Location tablolarının mevcut olup olmadığı bilgisi, bir verici kaynağı seçiminin yapılabilmesi ve trafik bildirimleri filtrelemesi kaynağa mümkün olduğunca yakın gerçekleşmesi için TMC veri kaynağına sunulmaktadır.

Dinamize eden trafik bildirimleri haritada bir simge olarak ve ilave olarak metin bildirimi olarak gösterilebilir.

Metin gösteriminde bildirimler ülke ve ilgili otobana göre düzenlenerek gösterilir.

Rotaya bağlı trafik bilgileri için örnekler:

 Yolun trafiğe kapatılması

 Trafik tıkanıklığı

 Aksayan trafik

 Yoğun trafik

-----------------------------------------------------------------------------------------

Manüel blokaj

Manüel blokajlar trafik tıkanıklığı başlangıcına
(trafik tıkanıklığı ileride) en fazla 10 km mesafede girilebilir.

Hedefe olan mesafeye bağlı olarak tüm rota bloke edilemez, sadece güncel pozisyon etrafındaki yakın bölgede sadece bir bölüm bloke edilebilir.

Blokajın bağımsız olarak kaldırılması mümkündür.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Hedef kılavuzu

Sürüş önerileri genel itibariyle aşağıdakiler dikkate alınarak verilir

 güncel hız,

 güncel yol sınıfı ve

 karar noktasına olan mesafe.

Duruma göre sürüş önerisi üç kademeye kadar gerçekleşir:

 Ön bildirim (güncel yol sınıfına bağlı)

 Yaklaşma

 Etkinlik

-----------------------------------------------------------------------------------------

Sembolik sürüş önerisi

Dönme durumlarına uygun piktogramın verilmesi mümkündür. Her bir karar noktası için sembolik bir sürüş tavsiyesi oluşturulur. Aşağıdaki durumları ayırt edilir:

 Yolun seyrine uyun ("Follow")

 Ön bildirimi ("Prepare")

 Bir kavşakta dönme (Kavşağın tüm yolları 30°'lik yön çözünürlüğü ile belirtilir ve gösterilir)

 Bir çıkışta ayrılma (90°'lik yön çözünürlüğü)

 Göbekli kavşak, sağdan ve soldan seyreden trafik
(Göbekli kavşağın tüm çıkışları sadece dijital ortama tam olarak geçirilmiş bölgelerde belirtilir.)

 İkiye ayrılma (30°'lik yön çözünürlüğü)

 Rotanın yeniden hesaplanması

 Dönüşler, sağdan ve soldan seyreden trafik

 Rota hesaplamasında hedef yönü
(Off-Road, Off-Map ve No-Route)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Uzunluk bilgisi

Etkinlik rota arama yakın bölgesi içerisinde ise ilgili dönüş noktasına kadar olan mesafe verilir. İlave olarak dönüş önerisi bir bar-graf (çubuk) ile gösterilir.

Yol adları ve levhalar

Aşağıdaki bilgiler mevcuttur:

 Güncel olarak kullanılan yolun adı

 Dönülecek olan yolun adı

 Otobanlarda: Çıkış numarası, yol numarası, ana yöndeki şehrin adı veya anayol ile ilgili bilgiler içeren yol göstericiler.

Hedef kılavuzu sırasında sürüş önerileri Split-Screen modunda görüntülenebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Split-Screen

Bu fonksiyonla kullanıcı sürüş önerilerini büyütülmüş ve detaya indirgenmiş harita gösteriminde görebilir. Güncel araç pozisyonu, rota ve dönüş noktaları gösterilir.

Dinamizasyon

Dinamizasyon RDS/TMC'nin fonksiyonuna dayanmaktadır.

Veri içerikleri TMC olaylarının tanımından alınmaktadır. TMC verilerinin kullanımı navigasyonda "Dynamische Route"

(dinamik rota) opsiyonu ile etkinleştirilebilir veya devre dışı bırakılabilir.

TMC verileri FM sinyallerinden (RDS/TMC ile radyo mesajları) alınır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesine entegre edilen Audio-Gateway bir 2-Tuner alıcısıdır. TMC alımı için ağırlıklı olarak bir arka plan-tuneri kullanılır. Sürekli alınan TMC yayınlarını tarar ve alınan TMC bildirimlerini, navigasyona aktarılan bir TMC tablosunda kaydeder.

Navigasyon tüm bildirimleri rota açısından önemli olup olmadığı yönünde kontrol eder. Bu sayede alınan tüm TMC kaynaklarının tüm TMC bildirimleri dikkate alınır. Aynı anda genelde iki olmak üzere birkaç TMC tablosu yüklenebilir.

Ülkeler arası rotalarda, rota açısından önemli yurtdışı TMC bildirimleri de dikkate alınıp gösterilebilir. Bu nedenle bildirimler ülkeye ve otobana göre sınıflandırılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

VIA noktaları

VIA noktasında bir sonraki hedefe olan rota hesaplaması bir geçiş noktası dikkate alınarak gerçekleşir.

VIA noktası gerçek bir hedef değildir ve doğrudan gidilmesi gerekmez. Rota kılavuzunda, rota hesaplaması için sadece referans noktasıdır.

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda ünitesinin VIA menüsünde kullanıcı istediği VIA noktasını VIA listesinden seçerek VIA noktası girilir.

Güncel konum ve bir sonraki hedef arasında birer VIA noktası belirlenebilir.