ESP fren momenti ayar devresinin fonksiyonu

P42.45-2496-09

CAN-C Control Area Network-veri yolu Sınıf C (motor bölmesi)

CAN-B Control Area Network-veri yolu Sınıf B (araç içi)

LIN Local Interconnect Network

1 Fren lambası "açık"

2 Sensör B24/15 için özel CAN-veri hattı (Dynamics-CAN)

B34 ESP fren basıncı sensörü

B37 Gaz pedalı değer vericisi

L6/1 Sol ön devir sayısı vericisi

L6/2 Sağ ön devir sayısı vericisi

L6/3 Sol arka devir sayısı vericisi

L6/4 Sağ arka devir sayısı vericisi

N3/10 ME kumanda kutusu

N10 Ön SAM kumanda kutusu

N10/8 Arka SAM kumanda kutusu

N15/7 Dağıtıcı dişli kutusu kumanda kutusu

A1 Kombine gösterge

A1e17 ABS kontrol lambası

A1e41 ESP ikaz lambası

A1p13 Çok fonksiyonlu ekran

A7/7 BAS fren gücü kuvvetlendiricisi

A7/7b1 BAS diyaframlı hareket mesafesi sensörü

A7/7s1 BAS çözme şalteri

A7/7y1 BAS manyetik valfı

B24/15 Mikro mekanik dönme oranı sensörü AY vericisi

N15/9 Arka aks diferansiyel kilidi kumanda kutusu

N47-5 ESP kumanda kutusu

N49 Direksiyon açısı sensörü

N51 ADS'li AIRmatic kumanda kutusu

N72 Alt kumanda alanı kumanda kutusu

N72/1 Üst kumanda alanı kumanda kutusu

N72s33 Alçak seviye regülasyonu şalteri

N72s34 Diferansiyel kilidi ayar çarkı

N80 Muhafaza borusu modülü

N93 Merkezi arabirim kumanda kutusu

S11 Fren hidroliği kontrol şalteri

S12 El freni kontrol şalteri

Y3/8 Elektrikli kumanda ünitesi (VGS)

N72/1s1 ESP OFF şalteri

N72e4 Seviye regülasyonu fonksiyon göstergesi

N72s30 Downhill Speed Regulation şalteri

N72s31 Low Range (düşük vites grubu) şalteri

N72s32 Yüksek seviye regülasyonu şalteri

Elektronik stabilite programı
(Electronic-Stability-Program) (ESP) şunları düzenlemektedir:

 Virajlı sürüşlerde (araç virajın iç veya dış kenarına doğru savruluyor)

 Düz istikamette seyir (araç yol durumunun düzensiz olması nedeniyle rotasından sapıyor)

Bu ayar müdahalelerini yapabilmek için, anti patinaj sistemiyle (ASR) kıyaslanacak olursa daha fazla geliştirilmiş bir sensorik gereklidir.

Genel olarak şu şekilde ayrım yapılıyor:

 Sürücü isteğini bildirilen sinyaller

 Direksiyon açısı sensörü (N49) sinyali

 Gaz pedalı değer vericisi (B37) sinyali

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Gerçek araç tutumunu bildiren sinyaller

 Mikro mekanik dönme oranı sensörü -AY-vericisi (B24/15) sinyalleri (dönme hızı ve enlemesine ivme)

 Fren basıncı sensörü (B34) sinyali (fren basıncı)

 Sol ön devir sayısı vericisi (L6/1), sağ ön devir sayısı vericisi (L6/2), sol arka devir sayısı vericisi (L6/3), sağ arka devir sayısı vericisi (L6/4) sinyalleri (tekerlek devir sayıları)

 Elektrikli kumanda ünitesi (VGS) (Y3/8) sinyalleri (şanzıman vites kademeleri)

ESP kumanda kutusunda (N47-5) münferit tekerleklerin tekerlek devir sayıları, direksiyon açısı, araç dönme hızı, enlemesine ivmesi ve fren basıncı tespit edilir ve işlenir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

ESP kumanda kutusu Control Area Network-veri yolu Sınıf C (motor bölümü) (CAN-C) üzerinden motor-şanzıman yönetiminin kumanda kutularına bağlıdır. Bu dijital hat bağlantısı ESP kumanda kutusu, ME kumanda kutusu (N3/10) ve elektrikli kumanda ünitesi (VGS) arasında daha hızlı bir veri alışverişi sağlamaktadır.

ESP kumanda kutusu güncel motor torku, gaz pedalı konumu ve şanzıman tahvil oranı ile ilgili bilgilendirilir. Mikro mekanik dönme oranı sensörü -AY-vericisi üzerinden, aracı ağırlık noktası etrafında döndürmek isteyen kuvvetler tespit edilir.

Sunulan değer saptamasıyla tekerleklerdeki boyuna ve enine kuvvetler hesaplanabilir. Bu değerler belirli ayar eşiklerini aşacak olursa, bir veya birden fazla tekerlekte amacına uygun tanımlı fren basıncını ayarlamak için ESP kumanda kutusu tarafından ilgili ayar valfları kumanda edilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

CAN-C üzerinden ME kumanda kutusuna ve elektrikli kumanda ünitesine (VGS) aktarılan tork değerleri komutları bir tahrik momenti azaltımına yol açar, ayrıca gerekirse vites küçültme elektrikli kumanda ünitesi (VGS) tarafından önlenmektedir. Amacına uygun ve tam dozajlanan müdahale birkaç salise içerisinde gerçekleşir. ESP'nin aktif fren müdahalesi ve tahrik momenti azaltımı en uygun araç stabilizasyonunu sağlar.

Bu esnada şu süreçler gerçekleşir:

İlk hareket yardımı

Sürücü fren pedalından gaz pedalına geçerse, araç belirli bir eğimden (yokuş veya iniş) itibaren takılı vites kademesine karşı kayabilir. Takılı bir eğim sensörü belirlenen bir eğimin (yokuş veya iniş) geçildiğini tespit eder. Bir Booster yardımıyla fren basıncı gaz pedalına basılana kadar tutulur.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Anti blokaj sistemi (ABS)

Örneğin bir tekerlek frenleme sırasında kilitlenme eğilimi gösteriyorsa, söz konusu tekerlek frenindeki fren basıncı ayarlanır. Traksiyon sistemi hidrolik ünitesindeki (A7/3) ayar, ayar valfları üzerinden basınç oluşturma, basınç tutma ve basınç düşürme ayar aşamaları vasıtasıyla yapılır.

Elektronik traksiyon sistemi (ETS)

Boşa dönen tekerleğin (kaygan zemin) frenlenmesi için traksiyon sistemi hidrolik ünitesi basınç sistemi üzerinden boşa dönen tekerleğin fren kaliperine fren basıncı iletilir (basınç oluşturma). Bu sayede diğer tekerlek tekrar tahrik gücünü aktarabilir (diferansiyel kilidi etkisi).

Traksiyon sistemi hidrolik ünitesindeki ayar valfları üzerinden basınç oluşturma, basınç tutma ve basınç düşürme fonksiyonlarıyla fren momenti ayarlanır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Anti patinaj sistemi (ASR)

Tahrikli (çekişli) tekerleklerin zemin için çok yükek tahrik momenti nedeniyle boşa dönmesini önlemek, ME kumanda kutusu üzerinden tahrik momenti azaltılır. ESP kumanda kutusu bu durumu tekerlek sensörü sinyallerini değerlendirerek tespit eder ve bunu CAN-C üzerinden motor kumanda kutusuna bildirir.

ESP kumanda kutusunda, örneğin yol yüzey şartlarının birden iyileşmesi sonucunda, sürücü tarafından gaz pedalı üzerinden verilen tahrik momentinin mümkün olduğunca erken tekrar verilmesi için ayar fonksiyonunun kaldırılıp kaldırılamayacağını sürekli olarak kontrol edilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Motor çekiş torku regülasyonu (MSR)

Ayağınızı gaz pedalından geri çektiğinizde, motorun fren momenti nedeniyle, tahrikli (çekişli) tekerlekler yapılan frenlemeden dolayı patinaj yapıyorsa, bu durum da ESP kumanda kutusunda tespit edilir. Sinyal, CAN-C üzerinden ME kumanda kutusuna iletilir. Bu bilgiyle tahrik momenti yükseltilerek frenlemeden dolayı tekerleklerin patinaj yapması azaltılır ve bu sayede aracın yan kılavuz gücü yükselir. Bu işlem sürücü bilgisi (ESP ikaz lambası (A1e41)) olmadan gerçekleştirilir.

Elektronik stabilite programı (Electronic-Stability-Program) (ESP)

Araç arka kısmının dış viraj kenarına veya iç viraj kenarına savrulması veya kayması tespit edilirse, ESP kumanda kutusu üzerinden ön ve arka aksta hesaplanmış bir fren müdahalesinde bulunulur. Bu fren müdahalesi istenmeyen sürüş durumuna karşı etki etmektedir.

ME kumanda kutusuna CAN-C üzerinden giden bir sinyal sayesinde ihtiyaca uygun tahrik momenti azaltımına, motor torkunun geri alınmasıyla ulaşılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Elektronik fren gücü dağılımı (EBV)

Frenleme ile dinamik bir ağırlık merkezi kayması meydana gelir, aracın ağırlık merkezi öne doğru kayar. Arka aks tekerleklerinin yükü alınır ve bu nedenle aşırı frenlemeye eğilimlidirler. Arka tekerleklerin yan kılavuz eksikliği nedeniyle stabil olmayan bir sürüş durumu oluşurdu. Bu durum ESP kumanda kutusunun tekerlek sensörleri tarafından tespit edilir. ESP kumanda kutusu arka tekerleklerin fren basıncını azaltır ve bu sayede arka tekerleklerin aşırı frenlenmesini önler.

Offroad işletimi

Offroad işletiminde ESP kumanda kutusunun bazı ayar parametreleri değiştirilmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Offroad-ABS

30 km/h altındaki hızlarda ve Low Range (düşük vites grubu) şalteri (N72s31) basılı iken Offroad-ABS fonksiyonu geliştirildi. Burada kötü yol şartlarında fren yolunu %50'ye kadar azaltmak için tekerleklerin kilitlenmesine müsaade edilir.

Offroad işletiminde ASR regülasyonu

ASR regülasyonunda düşük sürtünme değerine sahip yollar tespit edilir. Traksiyon özelliklerinin iyileştirilmesi için ASR aktivasyon eşikleri lastik karakteristiğine bağlı olarak değişmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Downhill Speed Regulation

Offroad işletiminde yokuş aşağı inerken bu sistem ile önemli bir emniyet kazancı sağlanabilir. 30 km/h altındaki hızlarda bu sistem Speed Regulation şalterine (N72s30) basarak etkinleştirilebilir. Artık sürücü talebine uygun belirlenen, yavaş bir seyir hızına (6 km/h ve 18 km/h arasında) uyulur. Bu, ilgili motor ve şanzıman kumandası ve ayrıca frenlerin otomatik olarak kullanılması ile gerçekleşir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Offroad paketi

Offroad paketi aşağıdaki ek bileşenlere sahip özel bir donanımdır:

 İki kademeli dağıtıcı dişli kutusu maks. %100 boyuna kilit ile

 Güçlendirilmiş arka aks diferansiyeli maks. % 100 enine kilit ile

 Arka aks diferansiyel kilidi kumanda kutusu

 Dağıtıcı dişli kutusu kumanda kutusu

 Alt kumanda alanı kumanda kutusu (N72)

Offroad paketindeki iki kademeli dağıtıcı dişli kutusu sürücünün bir Onroad tahvili (1:1) ve bir arazi tahvili (2,93:1) arasında seçim yapmasına imkan vermektedir.

Bu sayede mümkün olan yüksek tahrik momenti, diferensiyal kilitleri ile bağlantılı olarak, Offroad özelliklerini önemli derecede düzeltir.

ESP traksiyon regülasyonu özelliklere uyarlandı.

Diferansiyel kilitleri etkin ise, bunlar ESP fren mühalesinde
(hıza bağlı), veya ABS regülasyonunda (hız < 15 km/h), veya sürücü frenleme yaptığında (hız > 15 km/h) hemen açılır. Kilitlerin açılmasıyla ilgili sinyal ESP kumanda kutusu tarafından verilir.