P49.10-2681-04
1 Motora yakın katalizatör
2 Taban altı katalizatörü
Yerleşim düzeni
Egzoz tertibatının ön kısmında egzoz turbo şarjından hemen sonra motora yakın bir katalizatör ve ön aksın arkasında taban altı katalizatörü bulunmaktadır.
P49.10-2419-76
Katalizatörün yapısı (şematik)
1 Seramik monolit
2 Tel örgü (gömülü)
3 Çift duvarlı gövde (izolasyon)
4 Taşıyıcı tabaka (Washcoat) platin ve rodyum kaplamalı
Yapısı
Seramik monolitler birkaç bin küçük kanalın geçtiği seramik gövdelerdir. Bunların içinden egzoz gazı geçer. Seramik yüksek ısıya dayanıklı magnezyum-alüminyum-silikattan oluşmaktadır.
Gerilimlere karşı son derece hassas tepki veren monolit, yüksek alaşımlı çelik tellerden oluşan elastik bir tel örgüsüne gömülmüştür ve çift duvarlı bir çelik gövdeye tespit edilmiştir.
Seramik monolitler için katalizatörün etkili katmanını 7000 faktör artıran, alüminyum oksit taşıyıcı bir tabaka gereklidir.
Taşıyıcı tabaka üzerine yapılan etkili katalitik tabaka üç yollu katalizatörlerde genellikle platin ve rodyumdan oluşmaktadır.
Platin, hidrokarbonların (HC) ve karbon monoksitin oksidasyonunu hızlandırır.
Rodyum azot oksitin redüksiyonunu hızlandırır.
P49.10-2420-76
Fonksiyon
A Egzoz gazı temizlenmemiş
B Egzoz gazı temizlenmiş
F Zengin karışım
M Fakir karışım
λ Lambda (yakıt-hava oranı)
CO Karbonmonoksit
CO2 Karbondioksit
HC Hidrokarbon
H2O Su
N2 Azot
NOX Azot oksit
Fonksiyon
Gazlar katalizatörlerden geçer ve bu esnada platin ve rodyum soy metalleriyle temas meydana gelir.
Oksidasyon vasıtasıyla karbon monoksit karbondioksite ve hidrokarbon suya ve karbondioksite dönüştürülür.
Redüksiyonla azot oksitler azota ve karbondioksite dönüştürülür.
Zararlı maddelerin dönüştürülmesinde egzoz gazında kalan oksijen oranı önemlidir.
Bir lambda-kumandası ile belirlenir ve normal işletimde λ=1'de tutulur.
Üç zararlı madde bileşeninin aynı anda azaltılması özelliği dolayısıyla "Üç yollu katalizatör" tanımlaması kullanılmaktadır.