Elektronik Stabilite Programının (ESP) fonksiyonu

P42.45-2536-09

A1 Kombine gösterge

A7/7 BAS fren kuvveti artırıcısı

B37 Gaz pedalı değer vericisi

L6/1 Sol ön devir sayısı vericisi

N80 Muhafaza borusu modülü

S12 El freni kontrol şalteri

Y3/8 Elektrikli kumanda ünitesi (VGS)

L6/3 Sol arka devir sayısı vericisi

N47-5 ESP Kumanda kutusu

N49 Direksiyon açısı sensörü

P42.45-2538-09

B24/15 Mikro mekanik dönme oranı sensörü AY vericisi

L6/2 Sağ ön devir sayısı vericisi

L6/4 Sağ arka devir sayısı vericisi

N51 ADS'li AIRmatic kumanda kutusu

N72/1 Üst kumanda alanı kumanda kutusu

N93 Merkezi arabirim kumanda kutusu

N3/10 ME kumanda kutusu

N10 Ön SAM kumanda kutusu

N10/8 Arka SAM kumanda kutusu

Elektronik stabilite programının (Electronic-Stability-Program) (ESP) avantajları

 Özellikle değişik yol yüzey şartlarında ve virajlarda yükseltilmiş traksiyon nedeniyle kalkış ve hızlanma özelliğinin iyileştirilmesinde avantaj sağlar.

 Aktif sürüş dinamiği emniyetini arttırır, çünkü sadece bir patinaj yapmayan tekerlek, yan kılavuzda herhangi bir kayıp olmadan en iyi ileri hareketi sağlar.

 Sürücü fazla gaz verdiğinde motor torkunu otomatik olarak tekerleklerin ilgili aktarma imkanlarını yol şartlarına uyarlar.

 Tüm yol ve sürüş durumlarında otomatik stabilizasyonla savrulma tehlikesini azaltır

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Aracın manevralı sürüşte şerit stabilitesini iyileştirir, sınır alana kadar.

 Fren mesafesini kısaltır.

 Kombine göstergedeki yanıp sönen bir ikaz lambası sürücüye anti blokaj sistemi (ABS) veya ESP ayar işletimine işaret eder ve aracın fiziksel sınırlara yaklaştığı konusunda bilgi verir.

 ESP OFF şalteri (N72/1s1) üzerinden kombine göstergede sürekli yanan ikaz lambasıyla tespit edilen bir ESP ve anti patinaj ayarı (ASR) kapaması gerçekleşebilir. Kalın kar olması durumunda veya kar zincirleri takılı iken bu sayede daha iyi bir traksiyon elde edilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

ESP

ESP, aracın tüm seyir durumlarında araç stabilitesini düzeltmek için aktif bir emniyet sistemidir. Sürüş tutumunu boyuna ve enine dinamik bakımından denetler.

Sürücünün verdiği yönlendirme isteği, fren basıncı, direksiyon konumu veya tahrik dönme momenti gibi olması gereken değer avansları ESP kumanda kutusu tarafından okunur ve araç stabilizasyonu için işlenmeye devam edilir.

Ön ve arka aksın bir veya birden fazla tekerleğine fren müdahalesi yaparak çalışır.

 İşletme talimatındaki araç çekme talimatlarını dikkate alınız.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Tahrik momenti ayarı

Tahrik momentinin ayarlanması için ESP kumanda kutusu ME kumanda kutusu ile iletişime geçer. ESP tahrik momenti ayarının hesaplanması için vites kademesi de elektrikli kumanda ünitesi (VGS) tarafından değerlendirilir.

Control Area Network-veri yolu sınıf C (motor bölümü) (CAN-C) üzerinden elektrikli kumanda ünitesi (VGS), ME kumanda kutusu ve ESP kumanda kutusu arasındaki veri alış verişi gerçekleşir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Aşağıdaki sistem fonksiyonları ESP kumanda kutusuna entegre edilmiştir:

ABS Anti blokaj sistemi tekerleklerin frenlenme esnasında bloke olmasını önler ve bu esnada aracın yavaşlaması sırasında manevra kabiliyetini ve sürüş stabilitesini korur.

ASR Anti patinaj sistemi tahrik momentini uyarlayarak tahrikli tekerleklerin boşa dönmesini önler. Yüksek traksiyon kapasitelerinde bütün hız aralıkları esnasında daha iyi ilave sürüş stabilitesi sağlar.

BAS Brake Assist, sürücüyü panik frenlemede destekler.

EBV Elektronik fren kuvveti dağılımı fren kuvvetini ön ve arka aksta dağıtarak arka tekerleklerin aşırı frenlenmesini önler.

ETS Elektronik traksiyon sistemi, amacına uygun fren müdahalesi ile kilit etkisi yaratır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

HSA Kalkış yardımı boyuna eğimde (yokuş) frendeki basınç düşüşünü geciktirir.

MSR Motor çekiş torku ayarı tahrikli tekerlerin gaz kesme esnasında frenlemeden dolayı meydana gelen patinajı azaltır ve sürüş stabilitesi sağlar.

PML Parametre direksiyonu, yönlendirme desteğini araç hızına uygun olarak değiştirir.

RDW Lastik basınç kaybı uyarısı, tekerlek devir sayılarını (sol ön ve sağ arka ya da sağ ön ve sol arka) karşılaştırarak tekerlek patlamadan önce tekerleğin basınç kaybını tespit eder.

 Sensörlerin sinyal değerlendirmesi ve denetlenmesi

 Kapama stratejili emniyet devresi

-----------------------------------------------------------------------------------------

ESP kumanda kutusu işlev açısından şu şekilde düzenlenmiştir:

 Sinyal hazırlama

 Fonksiyon-mantık bölümü

 Emniyet devresi

 İlave fonksiyonlar

Sinyal hazırlama

Aşağıdaki giriş sinyalleri fonksiyon mantık bölümü tarafından hesaplama için veya bilgi olarak işlenmektedir:

 Araç hızı/patinaj hesaplaması
- Tekerleklerdeki 4 devir sayısı vericisinin sinyalleri

 Enine kuvvet hesaplaması

- CAN-C üzerinden direksiyon açısı sensörü sinyali

- Mikro mekanik dönme oranı sensörünün AY vericisi sinyali

- BAS membran mesafe sensörü sinyali (A7/7b1)

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Boyuna kuvvet hesaplaması

- Motor torku CAN-C bilgisi

- Güncel şanzıman vitesi CAN-C bilgisi

- ESP fren basınç sensörü sinyali (B34)

 Bilgi sinyalleri (kullanım)

- ESP fren basıncı sensörü sinyali

- CAN-C üzerinden el freni kontrol şalteri sinyali

- ESP OFF şalteri sinyali

- BAS çözme şalteri sinyali (A7/7s1)

- BAS membran mesafe sensörü sinyali

-----------------------------------------------------------------------------------------

Fonksiyon-mantık bölümü

Hazırlanan giriş sinyalleri mantık bölümünde işlenmektedir ve çıkış sinyallerine dönüştürülmektedir. Hazırlanan 4 tekerlek devir sayısı sinyali kendi aralarında ve ön ve arka aksta öngörülen patinaj sınırlarıyla araç hızına bağlı olarak sürekli karşılaştırılmaktadır.

Aşağıdaki değerler ve büyüklükler belirlenir:

 Sürüş hızı

 Hızlanma/yavaşlama

 Fren patinajı (ABS)

 Tahrik patinajı (ASR)

 İtme patinajı (MSR)

Direksiyon açısı sensörü

Direksiyon açısı sensörü sinyali ve ön tekerleklerin farklı tekerlek devir sayıları ile seyir yönü değişikliği veya virajlı yol tespit edilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Direksiyon açısı sensörü sinyali, seyir hızı ile bağlantılı olarak ESP kumanda kutusuna sürücü isteği tutumunu belirleme imkanı sağlamaktadır.

Mikro mekanik dönme oranı sensörü AY vericisi

ESP kumanda kutusu sensörün sinyalinden virajlı yolda meydana gelen enine kuvvetleri ve dik akstaki dönme hızını tespit eder. ESP kumanda kutusundaki sürüş durumu ayarlayıcısı enine savrulma sinyalinden, dönme hızı sinyalinden ve direksiyon açısı sensörünün sinyalinden aracın aşırı veya düşük kumandalı olup olmadığını tespit eder.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Motor torku CAN-C bilgisi

ESP kumanda kutusu CAN-C üzerinden ME kumanda kutusu tarafından motor torku konusunda bilgilendirilir. ESP ayar işletiminde fonksiyon mantık bölümü motor kumanda kutusundan azaltılmış motor momenti ayarını talep eder.

Güncel şanzıman vitesi CAN-C bilgisi

CAN-C üzerinden fonksiyon mantık bölümü sürekli olarak elektrikli kumanda ünitesi (VGS) tarafından güncel şanzıman vitesi konusunda bilgilendirilir. ME kumanda kutusundan gelen güncel şanzıman vitesi ve motor torku sinyali üzerinden tahrikli tekerleklerde etkili olan tahrik momentleri hesaplanır ve tahrik momenti ayarı için kullanılır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

ESP OFF şalteri sinyali

Şalterin sinyali mevcut ise, tahrik momenti ayar devresi kapatılır ve ESP ikaz lambası (A1e41) sürekli kumanda edilir.

ESP fren basıncı sensörü sinyali

Sensör ile fren basıncı tespit edilir ve fonksiyon mantık bölümü tarafından tekerlek fren kuvvetleri (boyuna kuvvet) hesaplaması için kullanılır. Ayrıca frene basıldığı sürücü tarafından tespit edilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

ESP ayarı gerektiğinde, mevcut tekerlek freni kuvvetleri (boyuna kuvvet) yan kılavuz kuvvetleri (enine kuvvetler) hesaplamasına dahil edilir.

El freni kontrol şalteri sinyali

Bu şalterden sinyal gelmişse, motor çekiş torku ayarına müsaade edilmez.

BAS membran mesafe sensörü sinyali

Sinyal yardımıyla BAS kullanımı için gerekli olan fren pedalının pedal hızı hesaplanır.

Emniyet devresi

Emniyet devresinin görevi, sensörlerin hatalı sinyallerini, kumanda kutusundaki ve elektrikli hat sistemindeki hataları tespit etmektir. Ayar işlemleri esnasında yüksek basınç ve geri gönderme pompasının (A7/3m1) kumandası denetlenir. Manyetik valfların denetimi sürekli gerçekleşir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Bir hata tespit edildiğinde sistem kapatılır ve bu durum çok fonksiyonlu gösterge (A1p13) üzerinden sürücüye gösterilir. İlave olarak kumanda kutusuna bir hata kodu kaydedilir. Emniyet devresi ayrıca sürekli olarak akü gerilimini denetlemektedir.
10,5 V'luk gerilimin altına düşüldüğünde veya 17,5 V'luk gerilim aşıldığında, gerilim tekrar öngörülen alan içerisinde yer alana kadar sistem de kapatılır.

Parametreli direksiyon (PML) kısmi fonksiyonu

Kumanda kutusu mevcut olan seyir hızı ve durum sinyalinden PML manyetik valfının kumanda edilmesi için gerekli nominal akımı hesaplar.

Fren destek sistemi (BAS) kısmi fonksiyonu

Hazırlanan giriş sinyalleri fonksiyon mantık bölümünde işlenir ve gerektiğinde BAS frenlemesi devreye sokulur.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Tekerlek devir sayıları ve devir sayısı durum sinyali çıkışları

 Tekerlek devir sayıları çıkışı

Tekerlek devir sayısı sinyaline ihtiyaç duyan sistemler için ESP kumanda kutusu her tekerleğin güncel tekerlek devir sayısını sunar.

 Devir sayısı surum sinyali çıkışı

Güncel araç durumu (araç duruyor, araç seyir halinde, devir sayısı vericisi arızalı) bilgisine ihtiyaç duyan sistemler için ESP kumanda kutusu devir sayısı durum sinyalini sunar.

Kontrol lambalarının kumandası

ESP kumanda kutusu el freni kontrol şalterinin sinyallerini ve fren balatası aşınma kontağının sinyallerini tespit eder. Çok fonksiyonlu gösterge, ABS kontrol lambası (A1e17) ve ESP ikaz lambası (A1e41) için olan sinyallerle birlikte CAN-C üzerinden kombine göstergeye iletilirler.

Fonksiyonlara genel bakış

Esas itibariyle dışarıdan araca etki eden bütün kuvvetler, aracı ağırlık noktası etrafında döndürmek ister, tek taraflı etki eden fren veya tahrik veya yan kuvvetler olup olmadığı fark etmez. ESP araç tutumunu tespit eder ve düzeltme için en uygun fren kuvvetlerini münferit tekerleklere verir.

P42.45-0204-02

P42.45-0203-02

a İstenilen sürüş yönü

b Frenlenen tekerlek

c Aracın elde edilen düzeltme torku

d Düşük kumandalı araç hareketi

e Aşırı kumandalı araç hareketi

Örnek A: Düşük kumandalı araç (sola virajda)

Araç ön tekerleklerden kendini dışarı doğru iter.

Sol arka tekerlekte tam olarak hesaplanan bir fren müdahalesinde bulunulur.

Örnek B: Aşırı kumandalı araç (sola virajda)

Aracın arka kısmı savrulur.

Sağ ön tekerlekte tam olarak hesaplanan bir fren müdahalesinde bulunulur.

P42.45-2495-11

A1 Kombine gösterge

A1e17 ABS kontrol lambası

A1e41 ESP ikaz lambası

A1p13 Çok fonksiyonlu gösterge

ESP için kombine göstergede farklı sembollerin bulunduğu göstergeler vardır.

Kontağın açılması ve motorun çalıştırılması

Kontağın açılmasıyla birlikte (kontak anahtarı konum "2") kombine göstergedeki (ampul kontrolü) ikaz ve kontrol lambaları yanmaya başlar ve motor çalışırken ve sistemler işletime hazır olduğunda söner.

ABS kontrol lambasının fonksiyonu

Kombine göstergedeki ABS kontrol lambası anahtar "Uç 15 AÇIK" konumuna çevrildiğinde yanar. Motor çalıştırıldıktan sonra ABS kontrol lambası söner. Bu, ABS'nin çalışmaya hazır olduğunu gösterir.

ABS kontrol lambası sürekli yanar

ABS/ESP/BAS bir hata nedeniyle kullanılamaz durumdaysa, kombine göstergeye olan CAN-iletişimi arızalı ise veya ESP arıza teşhisi veya egzoz testindeyse ABS kontrol lambası sürekli yanar.

ESP ikaz lambasının fonksiyonu

Kombine göstergedeki ESP ikaz lambası anahtar "Uç 15 AÇIK" konumuna çevrildiğinde yanar. Motor çalıştırıldıktan sonra ESP ikaz lambası söner. Bu, ESP'nin çalışmaya hazır olduğunu gösterir.

Sürüş işletiminde ESP ikaz lambasının fonksiyonu

ESP ikaz lambası söndükten sonra, ESP ayar işletimi aktif olmadığı sürece sönük kalır (hiçbir tekerlek yapışma sınırını aşmadığı için).

ESP ikaz lambası yanıp sönüyor.

ESP ikaz lambası ESP ayar işletimi etkinken yanıp söner (en az bir tekerlek yapışma sınırını aşmıştır). ESP ikaz lambası, kalkışta veya frenlemede en az bir tekerlek yapışma sınırını aştığında, yanıp söner.

ESP ikaz lambası sürekli yanıyor.

ESP kullanılamadığında ESP ikaz lambası sürekli yanar. Bu durum ESP sistem hatasında söz konusudur (örn. ESP kumanda kutusunda arıza olması).

Fren sistemi normal fonksiyonla kullanıma hazırdır.