Otomatikleştirilmiş şanzıman (Automated Manual Transmission), fonksiyon

P26.00-2105-78

1 Vites çatalı vites manşonu 5/6

2 Geri vites kayar dişlisi vites çatalı

3 Vites çatalı vites manşonu 1/3

8 Giriş mili

M17/3 Şanzıman motoru 1

M17/4 Dişli kutulu motor 2

4 Vites çatalı vites manşonu 2/4

5 Ana mil

6 Vites mili 1/3, 5/6

7 Vites mili 2/4, R

Otomatik şanzıman "normal" şanzıman üzerine kurulmuştur. Vites değiştirme işlemleri şanzıman motoru 1 ve şanzıman motoru 2 tarafından ayarlanan 2 vites değiştirme tamburu tarafından gerçekleştirilmektedir. Güncel konum, entegre artımsal kodlayıcılar ve vites pozisyonu vericisi (B43) tarafından tespit edilir. Gerekli debriyaj işlemleri debriyaj motoru (M18) tarafından gerçekleştirilir.

Kumanda işlemi elektronik vites seçme kolu modülü kumanda kutusu (N15/5) ile gerçekleşmektedir.

Vites değiştirme ve debriyaj işlemlerinin tüm kumandası benzinli motorda motor elektroniği kumanda kutusu (N3/10) veya dizel motorda EDG kumanda kutusu (N3/9) ile gerçekleştirilmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Takılı olan vites ve vites değiştirme tavsiyesi kombine göstergede (A1) gösterilir.

Aşağıda yer alan vites değiştirme fonksiyonları mevcuttur:

 "softip modu"
Vitesler manuel seçilebilir ve gerekirse o anki duruma uygun vites değiştirme tavsiyesi verilir

 "softouch modu"
Vitesler o anki duruma bağlı olarak otomatik geçirilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Motorun çalıştırılması

Motoru çalıştırmak için vites değiştirme kolu "N" konumunda olmalıdır:

 Kontağı açın,

 Ayak frenine basın ve

 Vites kolunu "N" konumuna getirin

Ancak bu durumda motor elektroniği kumanda kutusu veya EDG kumanda kutusu motorun start onayını verir.

Vites değiştirme fonksiyonlarının seçilmesi

Vites değiştirme kolunun "A" konumuna kısaca basılarak iki vites değiştirme fonksiyonu arasında geçiş yapılabilir.

"softip modu"

"softip modunda" vites değişimini sürücü belirler.

 Vites değiştirme kolu öne doğru "+": Bir vites büyütülür

 Vites değiştirme kolu arkaya doğru "–": Bir vites küçültülür

Takılı olan vites, kombine göstergenin ekranında gösterilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Motor elektroniği kumanda kutusu veya EDG kumanda kutusu, güncel motor devir sayısında, yükte, gaz pedalı pozisyonunda ve seyir hızında başka bir vitesin daha uygun olacağını tespit ederse ekranda vites değişimi önerir:

 Yukarı doğru ok: Vitesi büyütün

 Aşağı doğru ok: Vitesi küçültün

 Vites değiştirme tavsiyeleri tüketim odaklı sürüş şeklini baz alır.

Zorunlu vites büyütme / vites küçültme

"softip modunda" da otomatik vites değiştirme işlemleri gerçekleşebilir:

 Motorun azami devir sayısına ulaşmadan hemen önce vites büyütme

 Motorun rölanti devir sayısına yaklaşıldığında vites küçültme

 Kickdown'da vites küçültme

 Araç durduğunda birinci vitesin takılması (debriyaj açık)

-----------------------------------------------------------------------------------------

"softouch modu"

"softouch modunda" vites değişimini motor elektroniği kumanda kutusu veya EDG kumanda kutusu belirler. Vites değiştirme işlemleri otomatik olarak o anki yüke (gaz pedalı konumu) ve seyir hızına göre gerçekleşir.

Ekrandaki vites göstergesi tüm ileri viteslerde "A" (otomatik) gösterir.

Bir karakteristik alandaki güncel çalışma durumu (yük, seyir hızı) başka bir viteste daha uygun olacaksa, vites değiştirilir. Buna uygun olarak vites büyütülür veya küçültülür.

Tüm vites değiştirme işlemlerinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
 Sınır bölgelerde sallantıları önlemek için aynı çalışma alanında vites büyütme ve küçültme yapılmaz.

 Vites küçültmelerde birden fazla vites de küçültülür (örneğin 5'den 3'e).

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Manuel vites büyütme ve küçültme işlemleri "softouch modunu" sona erdirir

 Geri vitesin takılması veya boş konum "softouch modunu" sona erdirmez

Kickdown fonksiyonu

Otomatik vites küçültme gerçekleştirmek için, gaz pedalına sonuna kadar basılmalıdır (baskı noktasının bertaraf edilmesi).

Aşağıdaki işlemler gerçekleştirilir:

 Bir veya iki vites küçültme

 Ardından motorun azami devir sayısına ulaşmadan hemen önce vites büyütme

 Daha hızlı debriyaj işlemleri

 Kickdown fonksiyonu "softip modunda" ve "softouch modunda" kullanılabilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Çok düşük devir fonksiyonu

Çok düşük devir fonksiyonu, örneğin park ederken veya trafiğin sıkışık olduğu durumlarda yavaş gitme olanağı sunmaktadır.

Fonksiyonun gerçekleşmesi için gerekli ön koşul

 İleri veya geri vites takılı olmalı

 Gaz pedalına basılmamalı (motor rölantide)

Fonksiyon

Ayak freni bırakıldığında debriyaj, kayma alanında veya kapalı alanda çalıştırılır. Böylelikle araç çok düşük hızla kayar.

Ayak frenine, gaz pedalına basıldığında, el freni çekildiğinde veya > yakl. % 5 eğimlerde fonksiyon devre dışı kalır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Aracın durdurulması

Aracı güvenli şekilde durdurmak için ayak frenine basılmalı ve geri vites takılmalıdır. Ardından el frenini çekin ve kontak anahtarını çekin.

Bu durumda geri vites takılıdır ve debriyaj kapalıdır.

 Motor boş konumda durdurulurken herhangi bir vites takılı değildir. Araç itilebilir veya çekilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Vites değiştirme işlemi

İki vites değiştirme tamburu viteslere düzenlenmiştir:
 Vites değiştirme tamburu 1/3, 5/6: Vites 1, 3, 5 ve 6

 Vites değiştirme tamburu 2/4, R: Vites 2, 4 ve geri vites

Vites değiştirme tamburları uygun şekilde döndürülerek kanallarda hareket eden kaydırma parçaları sola veya sağa doğru hareket eder. Bunun sonucunda vites çatalları üzerinden ilgili vites manşonları kaydırılır ve böylece vitesler geçirilir.

Vites dişlileri 1 ve 3 ve vites dişlileri 2 ve 4 vites manşonlarına düzenlenerek beş alt vites arasındaki vites değişimleri için daima her iki vites değiştirme tamburunun kumanda edilmesi gerekmektedir:

 1. vitesten 2. vitese değiştirme:
Vites değiştirme tamburu 1/3, 5/6 1. vitesten çıkarır, vites değiştirme tamburu 2/4, R 2. vitesi takar.

 2. vitesten 3. vitese değiştirme:
Vites değiştirme tamburu 2/4, R 2. vitesten çıkarır, vites değiştirme tamburu 1/3, 5/6 3. vitesi takar.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 3. vitesten 4. vitese değiştirme:
Vites değiştirme tamburu 1/3, 5/6 3. vitesten çıkarır, vites değiştirme tamburu 2/4, R 4. vitesi takar.

 4. vitesten 5. vitese değiştirme:
Vites değiştirme tamburu 2/4, R 4. vitesten çıkarır, vites değiştirme tamburu 1/3, 5/6 5. vitesi takar.

 Vites küçültme işlemleri buna uygun şekilde gerçekleşir.

Kesişme

Bir vitesten çıkmak ve bir sonraki vitesi takmak için farklı vites değiştirme tamburları kullanıldığından, vites değiştirme işlemi kesişerek gerçekleşebilir:

 Şimdiye kadar kullanılan vitesten çıkılırken, yeni vites senkronizasyona kadar öne alınır.

 Vites manşonu şimdiye kadar kullanılan vitesi ayırdığında, yeni vites senkronize edilir ve takılır.

Kesişme vites değiştirme süresini önemli ölçüde azaltır, sadece bir vites değiştirme tamburu ile yapılan vites değiştirme işleminden daha kısadır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Şanzıman sıcaklığı

Yağ sıcaklığı şanzıman yağının viskozitesini ve dolayısıyla vites değiştirme işlemlerinin akışını etkiler. Şanzıman kumandası, ayar motorları kumanda edilirken yağ sıcaklığını dikkate aldığından, değişmeyen vites değiştirme kalitesi sağlanır.

Şanzımanın sıcaklığı hesaplanarak tespit edilir.

Millerin devir sayısından ve aktarılan dönme momentinden şanzımanda ısıya dönüştürülen sürtünme hesaplanır.

Çevre sıcaklığından ve seyir hızından, seyir esnasındaki rüzgarla gerçekleşen soğuma belirlenir.

Her iki unsur şanzıman sıcaklığını belirler.

Uzun süre durulduğunda çevre sıcaklığı şanzıman sıcaklığı için aynen alınır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Arıza reaksiyonları

Şanzımandaki iş akışları kumanda sinyalleri ve sensör sinyalleriyle denetlenir. Bu esnada normal işleyişten sapan olaylar meydana gelirse, bunlar kaydedilir ve motor elektroniği kumanda kutusunda veya EDG kumanda kutusunda hafızaya alınır. Kaydedilen olaylar, ardarda gerçekleşen sürüşlerde tekrar ortaya çıkmamaları halinde silinebilir.

Bu olaylar için üç sınıflandırma bulunmaktadır:

 Olay kaydedilir fakat sürüş işletiminde herhangi bir etkisi hissedilmez. Kontrol lambası yanmaz. Bu tür olay kayıtları sadece sebep analizi içindir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Kontrol lambası önemli arızalarda yanar:
Seyir sadece çok az etkilenir. Sınırlamalar çoğu zaman sürücü tarafından hissedilmez. Örneğin kesişmeler ve vites atlamaları yapılmaz. Vites değiştirme işlemlerinin süresi uzar.

 Kontrol lambası önemli arızalarda yanar. Şanzıman acil durum çalışmasına geçer.

Aşağıdaki reaksiyonlar olasıdır:
– Vites değiştirme işlemi gerçekleştirilmez, takılı olan viteste kalınır

– Durduktan sonra veya yeniden çalıştırmada sadece geri vites ve 1. vites kumanda edilir, motor gücü ve motor devir sayısı sınırlandırılmıştır

– Durduktan sonra veya yeniden çalıştırmada yeniden vites takılmaz

Tanımlama

Uç 15 açıkken artımsal kodlayıcıların kayıtlı konumu potansiyometrenin konumu ile karşılaştırılır. Sapma tespit edilirse, vites değiştirme tamburları vites değiştirme kanallarının başından sonuna kadar ayarlanır ve böylece artımsal kodlayıcılar ve potansiyometre yeniden ayarlanır.

Tanımlama STAR DIAGNOSIS ile aşağıdaki işlemlerden sonra yapılmalıdır:

 Şanzımanın sökülmesi, takılması veya yenilenmesi

 Vites pozisyon vericisinin (B43) sökülmesi, takılması veya yenilenmesi

 Bir veya iki şanzıman motorunun sökülmesi, takılması veya yenilenmesi

 Motor elektroniği kumanda kutusunun veya EDG kumanda kutusunun yenilenmesi