Elektro araç fonksiyonu iklimlendirmesi

D83.00-A002-79

Elektrikli araç klimatizasyonu genel fonksiyon ön koşulları

 Kumanda fonksiyonları: Kl. 15 AÇIK

 Otomatik iklimlendirme etkinleştirildi

 Tahrik aksamı işletime hazır (durum "READY")

Elektrikli araç klimatizasyonu genel bilgileri

Elektronik kontak kilidi (EZS) kumanda cihazı (N73/8) Klemens  15'in klemens durumunu klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına (N22/2) gönderir.

Tahrik aksamı kumanda cihazı (N127) "Elektrikli tahrik READY" sinyalini klima totomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderir.

Isıtma (kalorifer) regülasyonu ve havalandırma işlemi klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı vasıtasıyla gerçekleşir.

Termik yönetim sistemi, sistemin çalıştırılmasından sonra araç iç mekanının ve ayrıca yüksek voltaj aküsünün ve elektrik bileşenlerinin sıcaklığını otomatik olarak kontrol eder. Belirlenen sıcaklık değerleri ve bu sistemin özel fonksiyonu ile, suyun ısıtılması için bir "Isı pompası fonksiyonu" kullanılabilir.

"Isı pompası" sisteminin ayarı, yüksek voltajlı akülerin atık ısısı veya ayar işletiminde ortamın mevcut enerjisi kullanılarak 1,5 ve 2,5 arasında bir ısı değerine ulaşılacak şekilde tasarlanmıştır.

Bu sayede araç iç mekanının ve yüksek voltaj akülerinin temperlenmesi için yüksek voltaj akülerinin enerji tüketimi azaltılır ve böylece aracın kat edebileceği mesafe artar.

 Isıtma katsayısı ("Coefficient of Performance") atılan ısı kapasitesinin ısı pompasının aldığı elektrik gücüne oranını tanımlar.

Sistemin temel elemanı motor bölmesindeki elektrikli klima gazı kompresörüdür (A9/6). Bir içten yanmalı motorun eksik olan motor gürültü sesleri sayesinde, belirli şartlar altında yan gürültü sesleri (arka plan sesleri), örneğin klima gazı kompresürünün sesi gibi, belirgin olarak duyulabilir.

 Soğutma ve termik yönetim sistemiyle ilgili detaylı bilgileri, "yüksek voltaj araç şebekesinin soğutulması fonksiyonu" ayrı fonksiyon açıklamasından alabilirsiniz

Klimatizasyon fonksiyonu aşağıdaki kısmi fonksiyonları kapsamaktadır:

 Havalandırma fonksiyonu

 Klima gazı devresinin fonksiyonu

 Klimatizasyon ayarlaması

D83.10-A008-79

İlave havalandırma üfleçleri
Code FJ6 (2-DIN eşya gözlerine ve hava üflecine sahip orta bölge) gösterge panosunun orta bölgesinde, iyileştirilmiş bir hava dağılımı için iki-DIN eşya gözünü ve ilave iki hava üflecini içermektedir. Donanım opsiyonel olarak mevcuttur.

D68.10-A000-80

Havalandırma fonksiyonu

ÖN havalandırma öndeki araç iç mekanının havalandırılmasını (hava sirkülasyonu) ve ilave olarak aşağıdaki durumların oluşturulmasını sağlar:

 Camların buğulanmasının önlenmesi

 Araç içindeki yolcular için oksijen sağlanması

 Araç içinde ön tarafta eşit ve rahat sıcaklıklara hızlı ulaşılması

Havalandırma işlemi aşağıdaki işletim türlerinden birinde gerçekleşebilir:

 Taze hava kullanımı

 Dahili hava sirkülasyonu işletimi

Temiz hava veya dahili hava sirkülasyonu işletiminin seçimi aşağıdaki tuşlar tarafından kumanda edilir:

 Devirdaim havası tuşu (N22/2s8)

 Hava dağılımı tuşu (N22/2s5)

Tuşlar klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına entegre edilmiştir.

Akış miktarının kumandası temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motoru (M2/5) ve karışım havası kelebeği ayar motorları (M2/6, M2/7) tarafından elektronik fan regülatörü (N29) üzerinden arttırılır ve azaltılır.

Emilen temiz hava veya dahili sirkülasyon havasının aracın içinde ön tarafta dağılımı bu durumda, hava dağılım talebine göre aşağıdaki hava çıkış üfleçleri üzerinden gerçekleştirilir:

 Sol ve sağ yan camların buz çözme üfleci

 Sol ve sağdaki çevrilebilir yan hava üfleçleri

 Sol ve sağ çevrilebilir orta üfleşler (Code FJ6 (2-DIN eşya gözlerine ve hava üflecine sahip orta bölge) ile)

 Sol ve sağ ayak bölümü üfleçleri

 Ön cam buz çözme üfleçleri

Havalandırma fonksiyonu aşağıdaki kısmi fonksiyonları kapsamaktadır:

 Taze hava kullanımı

 Dahili hava sirkülasyonu işletimi

 Hava yönlendirme kapaklarının kumanda edilmesi

Taze hava kullanımı

Devirdaim havası tuşundaki LED yanmıyorsa temiz hava işletimi etkindir. Temiz hava/dahili hava sirkülasyonu kapağı ayar motoru (M2/5), temiz hava ve dahili hava sirkülasyonu kapağını "Temiz hava açık" konumuna ayarlar. Bu konumda temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motoru ve karışım havası kelebeği ayar motorları (M2/6, M2/7) motor bölmesi sağ hava giriş ızgarası, araç iç mekan filtresi ve temiz hava ve devirdaim havası kelebeği üzerinden çevre havasını klima kasası içine emerler.

Dahili hava sirkülasyonu işletimi

Eğer dahili hava sirkülasyonu işletim tuşundaki LED yanıyorsa, dahili hava sirkülasyonu işletimi devrededir. Temiz hava/dahili hava sirkülasyonu kelebeği ayar motoru, temiz hava ve dahili hava sirkülasyonu kelebeğini "Temiz hava sirkülasyonu kapalı" konumuna ayarlar. Bu konumda temiz hava/dahili hava sirkülasyonu kelebeği ayar motoru ve karışım havası kelebeği ayar motorları dahili sirkülasyon havasını araç iç mekanının önünden klima kasasının içine emerler. Fan kademesi varyantlarının ayarına göre ve ayrıca sıcaklık seçme varyantlarının ve hava dağılım varyantlarının ayar durumuna göre dahili hava, hava kanallarından ve hava çıkış üfleşlerinden tekrar araç iç mekanının ön tarafına ulaşır.

Isıtma işletiminde temiz hava işletimi devresine geçilir. Buna karşılık geçiş bölgesinde (hafif ısıtma/soğutma işletimi) ayarlanabilir karışım havası ile işletim yapılır. Soğutma işletiminde ("MAX COOL") dahili hava sirkülasyonu işletimi devresine geçilir. Temiz hava ile otomatik bir sirkülasyonlu yıkama işlemi, klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına kayıtlı bir süre boyunca gerçekleşir.

Hava yönlendirme kapaklarının kumanda edilmesi

Klima kasasındaki hava yönlendirme kapaklarının ayarlanmasıyla araç içindeki hava dağılımı kumanda edilmektedir.

Aşağıdaki hava yönlendirme kapakları kumanda edilmektedir:

 Buz çözme üfleçlerinin, ayak bölmesi üfleçlerinin, yan hava üfleçlerinin ve orta hava üfleçlerinin kelebekleri (Code FJ6 (2-DIN eşya gözlerine ve hava üflecine sahip orta bölge) ile) elektronik fan regülatörü (N29) (Havalandırma regülasyonu) üzerinden

 Karışım havası kelebekleri sol karışım havası kelebeği ayar motoru (M2/6) ve sağ karışım havası kelebeği ayar motoru (M2/7) (sıcaklık ayar sistemi) üzerinden

 Temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motoru (M2/5) üzerinden temiz hava/devir daim havası kelebeği (temiz hava/ hava devir daim ayarı)

 Temiz hava/dahili hava sirkülasyonu kapağı bir kazadan sonra (çarpışma sinyali gönderildiğinde) kapatılır.

D83.00-A008-79

Klima gazı devresinin fonksiyonu

Klima gazı devresi araç iç mekanının iklimlendirilmesi için gerekli soğukluğu, klima gazının agrega durumunu (fiziksel durumunu) değiştirerek sıvı halden gaz haline dönüştürerek üretir. Aynı şekilde klima gazı devresi üzerinden, yüksek voltaj akülerinin soğutma maddesi devresinin soğutma maddesi sıcaklığı düşürülebilir (düşük sıcaklık devresi 2.

 Yüksek voltaj akülerinin soğutulmasıyla ilgili detaylı bilgilerini, "yüksek voltaj araç şebekesinin soğutulması fonksiyonu" ayrı fonksiyon açıklamasından alabilirsiniz.

Klima gazı devresinin ayar işlemi tahrik aksamı kumanda cihazı (N127) tarafından gerçekleştiriir. Genleşme valfinin elektrikli kumandası (Y140/1) klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı (N22/2) üzerinden gerçekleştirilir. Araç iç mekanının iklimlendirmesinin ayarlanması için, araç yolcularının talepleri de klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı tarafından okunur.

Araç içinin klimatizasyonu için klima gazı devresi esas olarak aşağıdaki yapı parçalarından oluşur:

 Elektrikli klima gazı kompresörü (A9/6)

 Genleşme valfi (Y140/1)

 Yüksek voltaj aküsü soğutma sistemi evaporatör kesme valfı (Y19/19)

 Evaporatör (araç iç mekanı) (1)

 Evaporatör/ısı değiştiricisi (2)

 Kondenser (3)

 İç ısı değiştiricisi  (4)

 Sıvı kabı (kurutucu)

Klima gazı devresinin münferit bileşenleri hortum ve boru hatları ile birbirlerine bağlıdır ve kapalı bir sistem oluştururlar.

Klima gazı devresi aşağıdaki bölümlere ayrılır:

 Yüksek basınç tarafı

 Alçak basınç tarafı

Yüksek basınç tarafı

Elektrikli klima gazı kompresörü (A9/6) gaz halindeki soğuk klima gazını emer, sıkıştırır (yoğunlaştırır) ve bu esnada klima gazı ısınır ve buradan da kondensere sevk eder. Sıkıştırılmış (yoğunlaştırılmış) sıcak klima gazı kondenserde çevreden akan dış hava tarafından soğutulur.

Klima gazı, agrega durumunu gaz halinden sıvı hale değiştirir. Ardından klima gazı sıvı kabına akar. Sıvı kabının içinden akarken soğutma (klima gazı) maddesinin nemliliği alınır, daha sonraki bileşenlerin korunması için buhar kabarcıkları arındırılır ve mekanik kirler filtre edilir. Temizlenen klima gazı genleşme valfine akar ve orada yüksek basınç altında bulunan sıvı haldeki klima gazı evaporatörün içine püskürtülür.

Alçak basınç tarafı

Sıvı haldeki klima gazı evaporatörde genleşir ve agrega durumu (fiziksel durumu) sıvı halden gaz haline değişir. Buharlaştırma işlemi için gerekli buharlaştırma ısısı evaporatör lamellerinin etrafından akan havadan alınır ve bu esnada hava soğur. Artık tamamen gaz halindeki klima gazı elektrikli klima gazı kompresörü tarafından tekrar emilir ve sıkıştırılır (yoğunlaştırılır).

Soğutulmuş olan hava temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motorunun ve karışım havası kelebeği ayar motorlarının kumanda edilmesiyle araç iç mekanına yönlendirilir.

Klimatizasyon ayarlaması

Klimatizasyon işlemi, klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı tarafından algılanan sinyaller (örn.  araç içi sıcaklığı, dış sıcaklık, soğutma maddesi sıcaklığı, araç hızı) üzerinden ve klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazında seçilen ayarlara bağlı olarak gerçekleşrir.

Klima sistemi ayar fonksiyonu aşağıdaki kısmi fonksiyonları içermektedir:

 Sinyallerin algılanması ve değerlendirilmesi fonksiyon akışı

 Klima bileşenlerinin kumanda işlemi fonksiyon akışı

 Buz çözme fonksiyonu fonksiyon akışı

 Evaporatör kurutması fonksiyon akışı

 Isıtma devresinin fonksiyon akışı

Sinyallerin algılanması ve değerlendirilmesi fonksiyon akışı

Aşağıdaki sinyaller algılanır ve değerlendirilir:

 Dış sıcaklık

 Araç içi sıcaklığı

 Ön camda sıcaklık ve nem

 Soğutma maddesi sıcaklığı

 Evaporatör sıcaklığı

 Klima gazı basıncı

 Güneş ışığı

 Araç hızı

 Kapı durumu

Dış sıcaklık

SAM kumanda cihazı (N10) dış sıcaklık sensörünün (B14) sinyalini doğrudan okur, dış hava sıcaklığını hesaplar ve bu bilgiyi klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderir. Klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı, hava karışım kapaklarının ilgili ayarlaması ile istenilen iç mekan sıcaklığına ulaşmak için bu değere ihtiyaç duyar.

 Araç dururken ölçülen sıcaklık dış hava sıcaklığından önemli derecede sapabilir. Bu nedenle dış hava sıcaklığı sadece, araç hızı en az 30 saniyelik bir süre için  30 km/h ise regülasyona dahil edilmektedir. Araç hızı < 30 km/h olduğunda ve ayrıca kontak kapatılıp açıldığında en son ölçülen sıcaklık değeri kullanılır.

Araç içi sıcaklığı

Araç içi sıcaklığı araç içi sıcaklık sensörü (B10/4) tarafından algılanır ve doğrudan SAM kumanda cihazı tarafından okunur. Klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı bir talebi elektronik fan regülatörüne (N29) gönderir. Bunun üzerine temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motoru ve karışım havası kelebeği ayar motorları kumanda edilir ve havayı sıcaklık ölçümü için araç iç mekanından emerler.

Ön camda sıcaklık ve nem

Ön camın iç tarafındaki sıcaklık ve relatif hava nemi (yoğuşma noktası sıcaklığı) yağmur ve ışık sensörü (B38/2) tarafından algılanır.

Yağmur ve ışık sensörü sinyali SAM kumanda cihazına gönderir. SAM kumanda cihazı yoğuşma noktası sıcaklığını hesaplar ve sinyali klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderir. Yoğuşma noktası sıcaklığından klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı relatif hava nemini ve ön camın iç tarafındaki sıcaklığı hesaplar.

Ön canım buğulanması bu şekilde algılanabilir veya ön camın tehdit edici şekilde buğulanması durumunda, örn. elektrikli klima gazı kompresörünün (/) devreye alınması gibi uygun karşı önlemler uygulanır.

Soğutma maddesi sıcaklığı

Düşük sıcaklık devresi 2'nin soğutma maddesi sıcaklığı düşük sıcaklık soğutma maddesi devresi 2 sıcaklık sensörü (B11/7) tarafından algılanır. Sinyal doğrudan tahrik aksamı kumanda cihazı tarafından okunur ve değerlendirilir. Tahrik aksamı kumanda cihazı "Soğutma maddesi sıcaklığı" sinyalini klima totomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderir. Bu değer, karışım havası kelebeklerinin kumanda edilmesinde ve elektrikli klima kompresörünün kumanda edilmesinde kullanılır.

Evaporatör sıcaklığı

Evaporatörün buzlanmasını önlemek için evaporatör sıcaklığı, evaporatör sıcaklık sensörü (B10/6) tarafından algılanır. Evaporatör sıcaklık sensörünün sinyalleri SAM kumanda cihazı tarafından doğrudan okunur. Evaporatör sıcaklığı yakl. 2 °C'ye düşerse, elektrikli klima gazı kompresörü kapatılır.

Klima gazı basıncı

Klima gazının basıncı radyatör basınç ve sıcaklık sensörü (B161/1) tarafından ve kondenser basınç ve sıcaklık sensörü (B161/2) tarafından algılanır. Basınç sensörlerinin sinyalleri SAM kumanda cihazı üzerinden klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına iletilir. Basınç, hafızaya kaydedilen bir sıcaklık-basınç-eğrisi ile karşılaştırılır.

Klima gazı basıncı < 0,8 bar ve > 30 bar olduğunda elektrikli klima kompresörü kapatılır veya devreye alınmaz.

0,8 ve 30 bar arasındaki klima gazı basıncında elektrikli klima gazı kompresörü tekrar açılır veya devre dışı bırakılır.

Güneş ışığı

Güneş ışığının araca geliş açısı ve yoğunluğu yağmur ve ışık sensörü (B38/2) tarafından algılanır. SAM kumanda cihazı sinyali okur, bunu değerlendirir ve sinyali klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderir. Güneş ışınları tek tarafa geldiğinde sol ve sağ ayar-nominal değer sıcaklığı arasında uygun bir sıcaklık farkı ayarlanır.

Araç hızı

Araç hızı ESP® kumanda cihazı (N30/4) tarafından klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderilir. Araç hızı dış hava sıcaklığının, örn.  durağan işletimde dahili olarak hesaplanarak ayaralanmasına yarar.

Kapı durumu

İlgili kapının durumu aşağıdaki kumanda kutuları tarafından tespit edilir:

 Sürücü kapısı kumanda cihazı (N69/1)

 Ön yolcu kapısı kumanda cihazı (N69/2)

İlgili kumanda cihazı durumu klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderir. Araç içi havası ve dış hava arasında büyük sıcaklık farkları olduğunda gereksiz sonradan ayarlama işlemini önlemek için klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı, kapı açıkken güncel fan kademesini sabit tutar.

Klima bileşenlerinin kumanda işlemi fonksiyon akışı

Klima elemanlarının kumanda işlemi fonksiyon akışı aşağıdaki alt fonksiyonları kapsar:

 Fan ayar motorlarının kumandası

 Hava yönlendirme kapaklarının kumanda edilmesi

 Elektrikli klima gazı kompresörünün kumanda edilmesi

 Yüksek voltaj PTC-ısıtıcısı kumanda cihazının kumanda edilmesi

 Devir daim pompasının kumandası

Fan ayar motorlarının kumandası

Havalandırma işlemi temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motoru ve karışım havası kelebeği ayar motorları tarafından sağlanır. Klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı talebi elektronik fan regülatörüne iletir.

 Elektronik fan regülatörü bir çarpışma durumunda ayar motorlarını (çarpışma sinyali gönderildiğinde) kapatır.

Hava yönlendirme kapaklarının kumanda edilmesi

Klima kasasındaki hava yönlendirme kapaklarının ayarlanmasıyla araç içindeki hava dağılımı kumanda edilmektedir.

Elektrikli klima gazı kompresörünün kumanda edilmesi

Elektrikli klima gazı kompresörü klima gazının emilmesinden ve sıkıştırılmasından (yoğunlaştırılmasından) sorumludur.

Klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı elektrikli klima kompresörünü kumanda eder.

 Elektrikli klima kompresörüi bir kaza durumunda Interlock devresi üzerinden devreden çıkarılır.

Yüksek voltaj PTC-ısıtıcısı kumanda cihazının kumanda edilmesi

Yüksek voltaj PTC-ısıtıcısı kumanda cihazı (N33/16) ihtiyaç durumunda klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı tarafından devreye alınır.

 Bir kaza durumunda yüksek voltaj PTC ilave ısıtıcısı kumanda cihazı devre dışı bırakılır.

Devir daim pompasının kumandası

Isıtılmış soğutma maddesi, ısıyı yandan geçen havaya aktaran kalorifer ısı değiştiricisinden geçirilir.

Etraftan akış yapan havanın ısıtılması için gerekli olan hacimsel akış debisinin yeterli olmasını sağlamak için, ilave olarak devirdaim pompası (M13/4) kumanda edilir. Devridaim pompası klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı tarafından kumanda edilir.

Buz çözme fonksiyonu fonksiyon akışı

Buz çözme tuşuna (N22/2s7) basılarak, buz çözme kelebekleri ile temiz hava/devirdaim havası kelebeği hariç, tüm hava kelebekleri kapatılır. Bunlar tam olarak açılır. Buz çözme kapakları, azami hava akımı ön cam ve öndeki yan camlara gelecek şekilde ayarlanmaktadır. Karışım havası kapakları, tam sıcak hava girişine ayarlanır.

Klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motorunu ve karışım havası kelebeği ayar motorlarını, çıkış havası sıcaklığına bağlı ideal bir buz çözme işletimi sağlanacak şekilde kumanda eder.

Elektrikli klima kompresörü, çıkış havasının kurumasını sağlamak için devreye alınır. Hava kurutulur ve daha sonra maksimum düzeyde ısıtılır.

Evaporatör kurutması ilave fonksiyon ön koşulu

 Klima sisteminin son aktivasyon döngüsü sırasında en az bir defa etkin durumda olmuş olması

 Dış sıcaklık > 20 °C

 Kapılar kapalı olmalıdır

 Kilometre durumu > 250 km

Evaporatör kurutması fonksiyon akışı

Klima sisteminin veya klima otomatiğinin çalıştırılması sırasında iç mekanda evaporatör kokularını ve camların buğulanmasını önlemek için bir evaporatör kurutma işlemi yürütülür.

Elektrikli aracın durdurulmasından sonra kombine göstergede (A1) bir zaman sayacı etkinleştirilir. "Elektrikli tahrik işletime hazır (READY)" durumu tahrik aksamı kumanda cihazı tarafından kombine göstergeye gönderilir.

Bir saatlik bekleme süresinden sonra kombine gösterge evaporatör kurutma talebini, evaporatör kurutma işlemini başlatan klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazına gönderir.

Klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı talebi elektronik fan regülatörüne gönderir. Elektronik fan regülatörü 30 dakika süreyle temiz hava/devirdaim havası kelebeği ayar motoru ve karışım havası kelebeği ayar motorlarını en düşük kademede kumanda eder. Hava girişi ile evaporatördeki kalan nem düşer.

Isıtma devresinin fonksiyon akışı

Devirdaim pompası tarafından tahrik edilir, soğutma maddesini ısıtma devresinde sirkülasyon yaptırır. Bu esnada işletim durumuna göre yüksek voltaj­PTC ısıtıcısı kumanda cihazının veya yüksek voltaj akülerinin ısısını alır.

Isıtılmış olan soğutma maddesi diğerlerinin yanısıra , ısıyı çevreden akış yapan havaya aktaran kalorifer ısı değiştiricisinden geçirilir.

Kondensat (yoğuşma suyu) önleme sistemi kumanda değiştirme valfi (Y16/9), eğer klima otomatiği kumanda ve kullanım cihazı tarafından kumanda edilirse, kalorifer ısı değiştiricisine veya düşük sıcaklık devresi 2'ye (yüksek voltaj akülerinin soğutma maddesi devresi) ve kalorifer ısı değiştiricisine giden soğutma maddesi akışını ayarlar.