Pozisyon belirleme ve hedef kılavuzu fonksiyonu

Pozisyon belirleme, aracın güncel pozisyon hesaplamasıdır. Sürücü kapısını açarak veya kontağı açarak etkinleşir ve navigasyon bilgisayarı (N41/1) tarafından gerçekleştirilir. Çalıştırma aşaması (yazılım yükleniyor) esnasında sadece standart pozisyon belirlemesi mevcuttur. Kontağı kapattıktan sonra tüm önemli yer tayini parametreleri t = 30 dakikalık ilave çalışma süresi boyunca kaydedilir.

Pozisyon belirleme, birbirini tamamlayan ve bu nedenle çok hassas ve güvenilir pozisyon belirleme sağlayan 3 yöntem kullanır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Bu yöntemler:

 Standart pozisyon belirleme

 Harita destekli pozisyon belirleme

 Küresel konum belirleme sistemi (GPS)-pozisyon belirleme

Aracın bulunduğu pozisyonun manüel girilmesi

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi üzerinden (A40/3) aracın bulunduğu pozisyonu manüel olarak girme imkanı vardır. Bu aşağıdaki durumlarda faydalı olabilir:

 Aracın taşınmasından sonra (örneğin feribot veya tren)

 Sürüşe başlamada henüz GPS alımı oluşmadıysa

-----------------------------------------------------------------------------------------

Standart pozisyon belirleme

Standart pozisyon belirleme sürekli pozisyon belirlemenin ana fonksiyonudur. Navigasyon bilgisayarı tarafından "uç 15R AÇIK" konumunda sürekli gerçekleştirilir ve Digital Versatile Disk (DVD)-ROM-haritasından bağımsızdır. "Uç 15R KAPALI" konumundan sonra güncel pozisyon hafızaya alınır. Standart pozisyon belirlemenin yardımı ile aşağıdaki bilgiler hesaplanır:

 Kat edilen (geride bırakılan) yol

 Seyir yönü (ileri veya geri)

 Araç yönü

 Standart pozisyon belirleme yakl. 1/s gerçekleştirilmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kat edilen (geride bırakılan) yol

ESP kumanda kutusu (N47-5) aşağıdaki sensörlerin devir sayısı sinyallerini okur ve bu devir sayısı sinyallerini Control Area Network veri yolu sınıf C'ye (motor bölümü) (CAN-C) aktarır:

 Sol ön devir sayısı vericisi (L6/1)

 Sağ ön devir sayısı vericisi (L6/2)

 Sol arka devir sayısı vericisi (L6/3)

 Sağ arka devir sayısı vericisi (L6/4)

Merkezi arabirim kumanda kutusu (N93) bu devir sayısı sinyallerini alır ve Control Area Network veri yolu sınıf B'ye (iç mekan)
(CAN-B) aktarır. Audiogateway kumanda kutusu (N93/1) bunları Media Oriented System Transport'e (MOST) aktarır. Bu sayede MOST katılımcısı olan navigasyon bilgisayarı, kat edilen mesafeyi hesaplayabilir.

----------------------------------------------------------------------------------------

Seyir yönü

Audiogateway kumanda kutusu tarafından MOST aracılığıyla navigasyon bilgisayarına aktarılan tekerlek dönüş yönü sinyali sayesinde, navigasyon bilgisayarı seyir yönünü (ileri veya geri) tespit edebilir.

Araç yönü

Dönme oranı sensörünün (cayro sensörü) verilerinden ve GPS ile hesaplanmış olan pozisyonların sıralamasından navigasyon bilgisayarı aracın yönünü hesaplar.

Standart pozisyon belirleme işleminde yer tayini hataları

Kontak kapalı durumdayken aracın hareket etmesi veya aracın taşınması da pozisyon belirleme işleminde hata oluşmasına yol açar. Sapma navigasyon bilgisayarı tarafından GPS verileri alınırken her iki durumda da otomatik olarak düzeltilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kalibrasyon

Lastik değişiminden sonra bir tekerlek kalibrasyonu gereklidir. Bunun için lastik ebadının örn. 225/60/16 ve yeni
(profil derinliği yakl. 5 - 10 mm) veya kullanılmış lastiklerin
(profil derinliği yakl. 3 - 5 mm) takılmasıyla ilgili kodlamanın girilmesi gerekir. Giriş STAR DIAGNOSIS üzerinden veya doğrudan COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminde (A40/3) gerçekleşir. Özel bir kalibrasyon sürüşü gerekli değildir.

Sonradan kalibrasyon

Lastik aşınması nedeniyle lastik çevresi sürekli olarak sonradan kalibre edilmelidir. Bu otomatik olarak gerçekleşir ve harita destekli pozisyon belirleme işlemi yardımıyla tespit edilen farkı kullanır. Bu fark 2 dönme noktası arasında hesaplanan ve gerçekten kat edilen yol arasındaki farktan meydana gelmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

GPS pozisyon belirleme işlemi

GPS, Amerikan Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilmiş olan uydu destekli bir yer tayini sistemidir. Bu hizmet vergiden muaftır ve dünya çapında hizmete açıktır. Çeşitli GPS-uyduları sürekli olarak zaman ve konum verileri göndermektedir. İlk konum hesaplaması için 4 tane uydu gereklidir, daha sonra 3 uydu da yeterlidir. GPS-yer tayini, özellikle dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki seyirlerde ve aracın taşınmasından sonra (örn. tren, feribot ve çekici taşımaları) vazgeçilmezdir. Bir GPS-yeni yer tayini işlemi (uydu bağlantısının kesintiye uğramasından sonra) birkaç dakika sürebilir (cihaz ilk kez çalıştırıldığında 20 dakikaya kadar).

Navigasyon bilgisayarı GPS anteninden (A2/49a2) alınan ve güçlendirilen uydu sinyallerinden araç pozisyonunu ve yer tayini hassasiyetini hesaplar.

Asıl hesaplama, farklı uydular tarafından eş zamanlı olarak gönderilen sinyallerin geçiş süresi ölçümüne dayanmaktadır. Önemli bir ön koşul uydulardaki ve alıcıdaki saatlerin senkron olmasıdır.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Bunun için alıcı yine uydu sinyallerinin yardımıyla mümkün olan otomatik bir zaman düzeltmesine sahiptir. Navigasyon bilgisayarı, standart pozisyon belirleme işleminin GPS pozisyon belirleme işleminden daha düşük bir kesinlik gösterdiğini belirlediğinde, güncel olarak hesaplanmış olan pozisyon, GPS verileri yardımıyla düzeltilir. Bunun haricinde, GPS ile hesaplanmış olan pozisyonların sıralamasından aracın sürüş seyri belirlenir.

 Her dakika pozisyon için yakl. 50 yeni GPS hesaplaması gerçekleşir.

GPS sinyallerini alırken olası hatalar

GPS, gigahertz (GHz)-alanında (mikro dalgalar) çalıştığı ve sinyaller zayıf olduğu için, aşağıda yer alan olaylar nedeniyle alım parazitleri meydana gelebilir:

 Atmosferden kaynaklanan arızalar,

Örneğin kötü hava, su buharı, sis

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Sinyallerin yansımasından dolayı çoklu alım,

Örneğin bina duvarlarında

 Sinyallerin engellenmesi,

Örneğin üstü kapalı bölgelerde ve tünellerde, yüksek binalar nedeniyle, ağaçlar nedeniyle

GPS alımı için bu nedenle gökyüzüne açık görüş olmalıdır. Yer tayini hassasiyeti yakl. 10 m'dedir.

Harita destekli pozisyon belirleme

Harita destekli pozisyon belirleme sadece dijital ortama aktarılmış DVD-ROM harita alanında mevcuttur. DVD-ROM haritasıyla aracın hesaplanmış olan konumu karşılaştırıldığında sapma tespit edilebilir ve otomatik olarak düzeltilebilir.

Fonksiyon

Aracın pozisyonu navigasyon bilgisayarı tarafından DVD-ROM haritasında sürekli takip edilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Sürüş esnasındaki hesaplanmış olan rotadan sapmalarda gerekirse standart pozisyon belirleme pozisyon koordinatları düzeltilir.

Rotanın hesaplanması

Rota, COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi üzerinden hedef girildikten sonra navigasyon bilgisayarı tarafından hesaplanır ve sürekli güncellenir. Rota sadece dijital ortama aktarılmış harita alanları içinde hesaplanabilir. Hesaplanmış olan rota hedef kılavuzunun ön koşuludur.

Navigasyon bilgisayarı kart verileri yardımıyla girilen hedefin ve o anki konumun seyir rotasını hesaplar. Navigasyon bilgisayarı, hesaplarken haritadan okunan yolları ve tek yönlü yollar, dönüş yasakları, yol sınıfları vs. gibi uzantılarını (mevcut ise) dikkate alır.

Bu esnada kullanıcı, aşağıda belirtilen türler doğrultusunda rotanın hesaplanması belirleyebilir:

 En hızlı rota

 Kısa rota

-----------------------------------------------------------------------------------------

İlave olarak belli rota bölümlerinden seçim sırasında kaçınılabilir.

"Özel seçim" altında aşağıda yer alan yol bölümleri rota hesaplamasından çıkarılabilir:

 Otoban

 Feribot

 Paralı yol

 Tünel

 Araç yüklemesi

Navigasyon bilgisayarı rota hesaplamasından sonra hedefe ulaşana kadar gidilecek olan yolların ve sapmaların bir listesini oluşturur. Bu rota listesi, hedef kılavuzu için kullanılır. Rota listesi "Rota bilgisi" menüsü üzerinden çağrılarak gösterilebilir.

Dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki seyirler

Araç dijital ortama aktarılmış harita alanından
(örneğin kapalı garajda seyirde) çıkarsa, rota hesaplanamaz veya güncellenemez. COMAND-ekranında "OFF ROAD" gösterilir. Harita alanı
(örneğin yurt dışı) terk edilirken "OFF MAP" gösterilir. Dijital ortama aktarılmış harita alanının dışında kalan hedefler rota hesaplanmasında dikkate alınamaz.

P82.61-2929-11

Dijital ortama aktarılmış ve aktarılmamış DVD-ROM harita alanlarına genel bakış

1 Dijital ortama aktarılmış DVD-ROM harita alanı içerisinde araç pozisyonu

2 Araç pozisyonu DVD-ROM harita sınırları dahilinde, fakat dijital ortama aktarılmış harita alanı dışında
(OFF ROAD, firma alanı, arazi yolu)

3 Araç pozisyonu DVD-ROM harita sınırları dışında
(OFF MAP, yurtdışı)

Hedef kılavuzu

Hedef kılavuzu sürücüyü istenilen hedefe ulaştırabilmek için sürüş tavsiyeleri oluşturulmasını ve verilmesini sağlar. Hedef kılavuzu için olan ön koşullar:

 Sürekli pozisyon belirleme çalışıyor.

 Sürüş hedefi girildi.

 Rota hesaplaması gerçekleşti.

Navigasyon bilgisayarı sürekli olarak rota hesaplamasının verilerini pozisyon belirleme verileri ile karşılaştırır ve hedef kılavuzu için olan tedbirleri buradan çıkarır.

Aracın konumuna bağlı olarak hedef kılavuzu 2 işletim şekliyle ayırt edilir:

 Dijital ortama aktarılmış DVD-ROM harita alanı içindeki hedef kılavuzu

 Dijital ortama aktarılmış DVD-ROM harita alanı dışındaki sınırlandırılmış hedef kılavuzu

-----------------------------------------------------------------------------------------

Dijital ortama aktarılmış harita alanı içerisindeki seyirlerde kullanıcıya şu bilgiler sunulur:

 Aracın dijital ortama aktarılmış ülke haritası üzerinde güncel pozisyonu ve rotası (grafiksel gösterim)

 Rota listesi

 Hedefe olan mesafe ve varışa kadar olan muhtemel süre

 Seyir yönü tavsiyesi

 Sürüş yönü oku

 Şu anda kullanılan yolun adı

 Dönülecek olan yolun adı

 Bir dahaki dönüş noktasına olan mesafe (bilgiler uzunluk birimleri veya çubuk diyagramı olarak)

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kuzey, güney, doğu veya batı yönü grafiksel gösterim ve ses çıkışı ile belirtilir. Yön sadece numaralandırılmış yollarda gösterilir. Bir isim ile tanımlanan yollarda (örn. şehir içerisinde) yön belirtilmez ve gösterilmez.

Hedef kılavuzu için 3 gösterim şekli mümkündür:

 Harita

 Harita ve dönme noktası öncesi sembol gösterimi

 Sembol gösterimi (yol gösterici semboller)

Harita ölçeği kademeli olarak değiştirilebilir. Ayrıca haritanın seyir yönünde veya kuzeye doğru gösterilmesi seçilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

DVD tipi (en güncel hassas geometri ile) otomatik olarak tespit edilir ve grafik, optimize edilmiş 2. çizgi kalınlığı grubu halinde gösterilir.

Asıl hedef kılavuzu esasen ses çıkışı ile desteklenmektedir.

Dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki (örneğin şirket alanı, kapalı garajlar, arazi yolları), ama hâlâ DVD-ROM harita sınırları içerisindeki seyirlerde, navigasyon bilgisayarı "Zielführung im nicht digitalisierten Kartenbereich" (dijital ortama aktarılmamış harita alanında hedef kılavuzu) konumuna geçiş yapar.

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin ekranında "OFF ROAD" mesajı görüntülenir. Araç DVD-ROM harita sınırı dışında bulunuyorsa (ülke dışında), "OFF MAP" mesajı gösterilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Her iki durumda sadece standart pozisyon belirleme işlemi GPS-verileri üzerinden düzeltme ile gerçekleşir. Sınırlandırılmış hedef kılavuzu artık sadece aşağıdaki bilgiler aracılığıyla gerçekleşir:

 Hedefe olan hava hattı mesafesi

 Hedefe olan yön (ok olarak)

Dijital ortama aktarılmış harita alanına yeniden girildiğinde "Zielführung im digitalisierten Kartenbereich"
(dijital ortama aktarılmış harita alanında hedef kılavuzu) ile otomatik olarak devam edilir.

GPS pozisyonu yardımıyla aracın bulunabileceği olası yollar belirlenir. Fakat bu sırada hedef kılavuzunda geçici olarak aksaklıklar meydana gelebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 "OFF MAP" mesajı görüntülendiğinde ilgili yurtdışı-DVD-ROM'u yerleştirdikten sonra bütün hedef kılavuzu devam ettirilebilir.

 COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi ve kombine gösterge (A1) arasındaki zaman senkronizasyonu başka "saat dilimlerine" (zaman farkı, saat ileri/geri alma) seyirlerde gerçekleştirilmelidir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Code (527) tekli DVD sürücüsü olan COMAND APS (navigasyonlu) ile dinamik rota kılavuzu

Dinamik rota kılavuzunda güncel trafik durumu dikkate alınmaktadır. Trafik durumu ile ilgili gelen bilgiler radyo veri sistemi/trafik bilgi kanalı (RDS/TMC) fonksiyonu sayesinde Audiogateway kumanda kutusundaki FM alıcısı ile alınabilir. Güncel trafik durumu ile ilgili bilgiler, özel olarak donatılan bir radyo kurumu tarafından bölgeye özel olarak UKW üzerinden gönderilir. Bunun için ilgili bir UKW/RDS-istasyonu ayarlanmış olmalıdır. FM alıcısı, trafik bildirimlerini sol anten kuvvetlendirici modülünden (A2/64) alır ve trafik bilgisi hafızasına aktarır.

Trafik bildirimleri COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimindeki trafik bilgisi hafızasına kaydedilir ve navigasyon bilgisayarının hizmetine sunulur.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Trafik bilgi kanalı (TMC) hizmetleri kodlanmış, yani alım için bir dekoder gereklidir (ücretli, ama daha yüksek kaliteli), veya kodlanmamış (ücretsiz) olarak sunulmaktadır.

TMC-bildirimleri sırasında araç ile radyo kurumu arasında herhangi bir iletişim bulunmadığı için trafik bilgisi hafızası, o anda üzerinde bulunulan yol kesitini ve aynı şekilde çevresini ilgilendiren trafik bildirimlerini seçer.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Code (527) Tekli DVD sürücüsüne sahip COMAND APS (navigasyonlu) ile trafik bilgilerinin değerlendirilmesi

Trafik veri hafızası trafik bilgilerini çözer ve bunları talep üzerine dahili olarak navigasyon bilgisayarına aktarır. Rotanın değiştirilip değiştirilmeyeceği ile ilgili kararı navigasyon bilgisayarı verir. Gerekirse rotanın değiştirildiğine dair bir bildirim araç hoparlörleri üzerinden gerçekleşir. Senkronizasyon için trafik bilgisi hafızasının navigasyon bilgisayarından verilecek güncel bir "lokalizasyon listesine" ihtiyacı vardır. Bu listede, tespit edilmiş yol ağındaki her bir yol kesiti ve her belirli nokta
(örn. otoyol çıkışı) bir numara ile belirlenmiştir. Bu liste daha önceden DVD-ROM'a kaydedilmiştir.

Liste ihtiyaç halinde (örneğin DVD-ROM değiştirildiğinde) otomatik olarak trafik bilgisi hafızasına yüklenir. Trafik bilgisi hafızasında kayıtlı trafik bilgileri yarım saat sonra otomatik olarak silinir, en fazla 100 bildirim kaydedilebilir.

Çözümlenmiş trafik bildirimleri harita üzerinde ilgili sembollerle belirginleştirilir. Trafik bildirimleri metin olarak da gösterilebilir. Bunun için "STAU" (trafik tıkanıklığı) tuşuna basılmalıdır.

Rota için önemli trafik bildirimleri örn.:

 Yolun trafiğe kapatılması

 Trafik tıkanıklığı

 Aksayan trafik

 Yoğun trafik

 Az trafik

 Yol çalışmaları

 Sorunsuz trafik

 "Navigasyon" menüsünde "TMC-Meldeanzeigen"
(TMC-bildirim göstergeleri) tuşuna basarak trafik bilgilerinin listesi sorgulanabilir.