Pozisyon belirleme ve hedef kılavuzu

P82.61-3381-01

P82.61-3382-01

P82.61-3383-01

Standart pozisyon belirleme

Küresel konum belirleme sistemi (GPS)-uydu-pozisyon belirleme

Harita destekli pozisyon belirleme

"Sürekli pozisyon belirleme" fonksiyonu

Sürekli pozisyon belirleme, aracın güncel pozisyonunun hesaplanmasıdır. Kontak açıkken (uç 15R AÇIK) etkindir ve COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin (A40/3) navigasyon bilgisayarı tarafından gerçekleştirilmektedir. Çalıştırma aşaması (yazılım yükleniyor) esnasında sadece standart pozisyon belirlemesi mevcuttur. Kontak kapatıldıktan
(uç 15 KAPALI) sonra tüm önemli yer tayini parametreleri ilave çalışma süresi (yakl. 30 dak.) boyunca kaydedilir. İlave çalışma süresi bittikten sonra, COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi komple kapanır.

Hedef kılavuzunun Son uygulamasından sonra
(hedefe ulaşıldı) pozisyon haritası tekrar COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi ekranında gösterilir.

Sürekli pozisyon belirleme, birbirini tamamlayan ve bu nedenle çok hassas ve güvenilir pozisyon belirleme sağlayan 3 yöntem kullanır. Bunlar:

 Standart pozisyon belirleme (hesapla mevki tayini)

 GPS-pozisyon belirleme

 Harita destekli pozisyon belirleme

Aracın bulunduğu pozisyonun manüel girilmesi

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminde "Navigation" (navigasyon) menüsünde aracın bulunduğu pozisyonu manüel olarak girme imkanı vardır. Bu aşağıdaki durumlarda faydalı olabilir:

 Aracın taşınmasından sonra (örneğin feribot veya tren)

 Sürüşe başlamada henüz GPS alımı oluşmadıysa

P82.61-3381-01

Standart pozisyon belirleme işlemi

"Standart pozisyon belirleme" fonksiyonu

Standart pozisyon belirleme (hesapla mevki tayini) sürekli pozisyon belirlemenin ana fonksiyonudur. COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı tarafından kontak açıkken sürekli gerçekleştirilir ve Digital Versatile Disk (DVD) haritasından bağımsızdır. Kontağı kapattıktan sonra güncel pozisyon kaydedilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Standart pozisyon belirleme işlemi (hesapla mevki tayini) yardımı ile aşağıdaki bilgiler hesaplanır:

 Kat edilen (geride bırakılan) yol

 Seyir yönü (ileri veya geri)

 Araç yönü

 Standart pozisyon belirleme işlemi (hesapla mevki tayini) yakl. 1/s gerçekleştirilmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Kat edilen (geride bırakılan) yol

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı ESP kumanda kutusundan (N47-5) Control Area Network veri yolu sınıf C (motor bölümü) (CAN-C) üzerinden tekerlek devir sayılarının sinyallerini alır. Tekerlek devir sayısı sinyallerinin değerlendirmesi kat edilen yolu verir.

Seyir yönü

ESP kumanda kutusu tarafından gönderilen ve merkezi arabirim kumanda kutusu (N93) tarafından Control Area Network veri yolu sınıf B'ye (iç mekan) (CAN-B) aktarılan tekerlek dönme yönü sinyali ile COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı seyir yönünü (ileri veya geri) tespit eder.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Araç yönü

Dönme oranı sensöründen (cayro sensörü) COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı GPS'in yardımıyla tespit edilen sürüş seyrini dikkate alarak aracın yönünü hesaplar.

Standart pozisyon belirleme işleminde (hesapla mevki tayini) yer tayini hataları

Geri vites takılı olmadan geriye doğru hareket ileri doğru hareket olarak değerlendirilir ve pozisyon belirleme işleminde geçici bir hatanın oluşmasına neden olabilir. Kontak kapalı durumdayken aracın hareket etmesi veya aracın taşınması da pozisyon belirleme işleminde hata oluşmasına yol açar.

Sapma COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı tarafından GPS verileri alınırken her iki durumda otomatik olarak düzeltilir.

 Seyir yönü sinyali (ileri veya geri) tekerlek devir sayısı sensörleri tarafından oluşturulur. Bu sayede yol mesafesi tam olarak tespit edilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Sonradan kalibrasyon

DVD haritası yardımıyla tespit edilen 2 dönme noktası arasında hesaplanan ve gerçekten kat edilen yol arasındaki fark, lastik çevresinin otomatik olarak sonradan kalibrasyonu için kullanılır (lastik aşınması nedeniyle gerekli).

Kalibrasyon

Lastik değişiminden sonra bir tekerlek kalibrasyonu gereklidir. Bunun için lastik ebadının ve yeni lastiklerin
(profil derinliği yakl. 5 - 10 mm) veya kullanılmış lastiklerin
(profil derinliği yakl. 3 - 5 mm) takılmasıyla ilgili kodlamanın girilmesi gerekir.

Giriş STAR DIAGNOSIS üzerinden veya doğrudan COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminde gerçekleşir. Özel bir kalibrasyon sürüşü gerekli değildir.

P82.61-3383-01

GPS-pozisyon belirleme işlemi

"GPS üzerinden pozisyon belirleme" fonksiyonu

GPS, Amerikan Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilmiş olan uydu destekli bir yer tayini sistemidir. Bu hizmet vergiden muaftır ve dünya çapında hizmete açıktır. Çeşitli GPS-uyduları sürekli olarak zaman ve konum verileri göndermektedir. İlk pozisyon hesaplaması için en az 4 uydunun alınması gerekir, ardından
3 uydunun alınması yeterlidir.

GPS-yer tayini, özellikle dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki seyirlerde ve aracın taşınmasından sonra (örn. tren, feribot ve çekici taşımaları) vazgeçilmezdir. Yeni bir GPS yer tayini işlemi (uydu bağlantısının kesintiye uğramasından sonra) birkaç dakika sürebilir (ilk kez çalıştırıldığında 20 dakikaya kadar).

 Her dakika pozisyon için yakl. 50 yeni GPS hesaplaması gerçekleşir.

-------------------------------------------------------------------------------------------

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı GPS anteni (A2/49a2) tarafından alınan ve güçlendirilen uydu sinyallerinden aracın bulunduğu pozisyonu ve yer tayini hassasiyetini hesaplar.

Asıl hesaplama, farklı uydular tarafından eş zamanlı olarak gönderilen sinyallerin geçiş süresi ölçümüne dayanmaktadır. Önemli bir ön koşul uydulardaki ve alıcıdaki saatlerin senkron olmasıdır. Bunun için alıcı yine uydu sinyallerinin yardımıyla mümkün olan otomatik bir zaman düzeltmesine sahiptir. Navigasyon bilgisayarı, standart pozisyon belirleme işleminin GPS pozisyon belirleme işleminden daha düşük bir kesinlik gösterdiğini belirlediğinde, güncel olarak hesaplanmış olan pozisyon, GPS verileri yardımıyla düzeltilir. Bunun haricinde, GPS ile hesaplanmış olan pozisyonların sıralamasından aracın sürüş seyri belirlenir.

-------------------------------------------------------------------------------------------

GPS sinyallerini alırken olası hatalar

GPS, gigahertz (GHz)-alanında (mikro dalgalar) çalıştığı ve sinyaller zayıf olduğu için, aşağıda yer alan olaylar nedeniyle alım parazitleri meydana gelebilir:

 Atmosferden kaynaklanan arızalar,

Örneğin kötü hava, su buharı, sis

 Sinyallerin yansımasından dolayı çoklu alım,

Örneğin bina duvarlarında

 Sinyallerin engellenmesi,

Örneğin üstü kapalı bölgelerde ve tünellerde, yüksek binalar nedeniyle, ağaçlar nedeniyle

GPS alımı için gökyüzüne açık görüş olmalıdır. Yer tayini hassasiyeti yakl. 10 m'dedir.

P82.61-3382-01

Harita destekli pozisyon belirleme

Fonksiyon

Aracın pozisyonu COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimindeki navigasyon bilgisayarı tarafından DVD haritasında sürekli takip edilir. Sürüş esnasındaki hesaplanmış olan yoldan sapmalarda standart pozisyon belirleme (hesapla mevki tayini) pozisyon koordinatları düzeltilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Harita destekli pozisyon belirleme sadece dijital ortama aktarılmış DVD harita alanında mevcuttur. DVD haritasıyla aracın hesaplanmış olan konumu karşılaştırıldığında sapma tespit edilebilir ve otomatik olarak düzeltilebilir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

P82.61-2929-11

Dijital ortama aktarılmış DVD harita alanı

1 Dijital ortama aktarılmış DVD harita alanı içerisinde araç pozisyonu

Dijital ortama aktarılmamış DVD harita alanları

2 DVD harita sınırları içinde olan, ama dijital ortama aktarılmış harita alanının dışında kalan araç konumu

("OFF ROAD", şirket arazisi, arazi yolu)

3 DVD harita sınırları dışında kalan araç konumu ("OFF MAP")

"Hedef kılavuzu" fonksiyonu

Hedef kılavuzu sürücüyü istenilen hedefe ulaştırabilmek için sürüş tavsiyeleri oluşturulmasını ve verilmesini sağlar. Hedef kılavuzu için olan ön koşullar:

 Sürekli pozisyon belirleme devrede
(otomatik olarak gerçekleşir).

 Seyir hedefi girilmiş.

 Rota hesaplaması gerçekleşti.

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimindeki navigasyon bilgisayarı sürekli olarak rota hesaplamasının verilerini sürekli pozisyon belirlemenin verileri ile karşılaştırır. Bunun sonucunda daha sonraki hedef kılavuzu için önlemler türetilir. Aracın konumuna bağlı olarak hedef kılavuzu 2 işletim şekliyle ayırt edilir:

 Dijital ortama aktarılmış DVD harita alanı içindeki hedef kılavuzu

 Dijital ortama aktarılmamış DVD harita alanı içindeki hedef kılavuzu

-------------------------------------------------------------------------------------------

"Dijital ortama aktarılmış DVD harita alanındaki hedef kılavuzu" fonksiyonu

Dijital ortama aktarılmış harita alanı içerisindeki seyirlerde kullanıcıya COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı tarafından hesaplanan ve aşağıda yer alan bilgiler sunulmaktadır:

 Dijital ülke haritası üzerinde aracın güncel konumu ve rotası

 Rota listesi

 Hedefe olan mesafe ve varışa kadar olan muhtemel süre

 Seyir yönü tavsiyesi

 Sürüş yönü oku

 Şu anda kullanılan yolun adı

 Dönülecek olan yolun adı

 Bir dahaki dönüş noktasına olan mesafe
(bilgiler uzunluk birimleri veya çubuk diyagramı olarak)

-------------------------------------------------------------------------------------------

Hedef kılavuzu için 3 gösterim şekli mümkündür:

 Harita ile

 Harita ve dönme noktası öncesi sembol gösterimi ile

 Sembol gösterimi ile (yol gösterici semboller)

Harita ölçeği kademe kademe değiştirilebilir
(ekranda 50 m/cm - 500 km/cm). Ayrıca haritanın seyir yönünde (ileri) veya kuzey yönde (kuzeye doğru) gösterilmesi seçilebilir.

Blaupunkt Travelpilot DX navigasyon DVD

Bu DVD ile ayrı yön şeritleri (hassas geometri) otomatik olarak gösterilir.

 DVD tipi (en güncel hassas geometri ile) otomatik olarak tespit edilir ve grafik, optimize edilmiş 2. çizgi kalınlığı grubu halinde gösterilir. Asıl hedef kılavuzu ses çıkışı ile desteklenmektedir.

-------------------------------------------------------------------------------------------

"Dijital ortama aktarılmamış DVD harita alanında hedef kılavuzu" fonksiyonu

Dijital ortama aktarılmış harita alanının dışındaki
(örneğin şirket alanı vs.), ama hâlâ DVD harita sınırları içerisindeki seyirlerde, COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı "dijital ortama aktarılmamış DVD harita alanında hedef kılavuzu" konumuna geçiş yapar. COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin ekranında "OFF ROAD" mesajı görüntülenir. Araç bunun haricinde DVD harita sınırları dışında bulunuyorsa (ülke dışında), "OFF MAP" mesajı gösterilir.

 OFF-ROAD-modülüne giriş yapıldığında yol haritası açılır ve bir rota bilgisi gösterilir.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Her iki durumda sadece standart pozisyon belirleme işlemi (hesapla mevki tayini), GPS-verileri üzerinden düzeltme ile gerçekleşir. Sınırlandırılmış hedef kılavuzu artık sadece aşağıdaki bilgiler aracılığıyla gerçekleşir:

 Hedefe olan hava hattı mesafesi

 Hedefe olan yön (ok olarak)

Dijital ortama aktarılmış harita alanına yeniden girildiğinde "dijital ortama aktarılmış DVD harita alanındaki hedef kılavuzu" ile otomatik olarak devam edilir. GPS pozisyonu yardımıyla aracın bulunabileceği olası yollar belirlenir. Fakat bu sırada hedef kılavuzunda geçici olarak aksaklıklar meydana gelebilir.

 "OFF MAP" mesajı görüntülendiğinde ilgili yurtdışı-DVD'sini yerleştirdikten sonra bütün hedef kılavuzu devam ettirilebilir.

-------------------------------------------------------------------------------------------

"Trafik bilgi kanalı" fonksiyonu

Yerel trafik istasyonlarının (sabit verici frekanslı) yola ve mevkiye bağlı olarak yollara ve otobanlara kurulan uyarı levhaları üzerinden trafik katılımcısına güncel trafik bilgileri aktarılmaktadır.

COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda birimi sürücüye, "Traffic Information (TI)" (trafik bilgisi) tuşuna basarak farklı bölgelerde yerel trafik bilgilerini dinleme imkanını vermektedir.

 Trafik bilgileri sadece yerel olarak yayınlanmaktadır, ulusal olarak değil. Bu nedenle trafik tıkanıklığı bilgileri ile ilgili kapsamlı ve güncel bir liste oluşturmak zordur. Dinamik bir rota kılavuzu bu nedenle daima mümkün değildir.

 Trafik bilgisi hafızasında kaydedilmiş olan bilgileri
t = 0,5 saat sonra otomatik olarak silinir. En fazla 100 mesaj kaydedilebilir.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Rotanın değiştirilip değiştirilmeyeceği ile ilgili kararı COMAND kullanım, görüntüleme ve kumanda biriminin navigasyon bilgisayarı vermektedir. Özellikle girilen rota seçimine bağlıdır. Rota düzeltmesi için trafik bilgisi hafızasının navigasyon bilgisayarından verilecek güncel "mevki listesine" ihtiyacı vardır. Bu listede, tespit edilmiş yol ağındaki her bir yol kesiti ve her belirli nokta (örn. otoyol çıkışı) bir numara ile belirlenmiştir.
"Mevki listesi" esasen navigasyon-DVD'sine kayıtlıdır.

Çözümlenmiş trafik bildirimleri harita üzerinde ilgili sembollerle belirginleştirilir. Trafik bildirimleri metin olarak da gösterilebilir. Rota için önemli trafik bildirimleri örn.:

 Yolun trafiğe kapatılması

 Trafik tıkanıklığı

 Aksayan trafik

 Yol çalışmaları