Motorun arkadan görünümü |
5 | Üç yollu katalizatör |
P49.10-3121-76
Yerleşim düzeni
Üç yollu katalizatör (5) motorun arkasına yerleştirilmiştir.
Görevi
Zararlı azot oksit (NOx), hidrokarbon (HC) ve karbon monoksit (CO) maddelerinin konversiyonu ile egzoz emisyonlarının azaltılması.
Üst yapı |
1 | Seramik monolit |
2 | Tel örgü (gömülü) |
3 | Çift duvarlı gövde (izolasyon) |
4 | Taşıyıcı tabaka (Washcoat) |
P49.10-2419-76
Seramik monolitler (1) birkaç bin küçük kanalın geçtiği seramik gövdelerdir. Bunların içinden egzoz gazı geçer. Seramik yüksek ısıya dayanaklı magnezyum-alüminyum-silikattan oluşmaktadır. Gerilime aşırı hassas reaksiyon gösteren seramik monolit (1), yüksek alaşımlı çelik tellerden oluşan bir elastik tel örgü (2) içine gömülmüştür ve çift duvarlı bir gövde (3) içine sabitlenmiştir.
Seramik monolitler (1), üç yollu katalizatörün (5) etkili yüzeyini yakl. faktör 7000 kadar büyüten alüminyum oksitten (Al2O3) yapılmış bir taşıyıcı tabakaya (4) ihtiyaç duyarlar.
Taşıyıcı tabaka (4) üzerine yapılan soy metalden oluşan etkili katalitik tabaka platin, rodyum ve paladyumdan oluşmaktadır.
Platin ve paladyum hidrokarbonların (HC) ve karbon monoksidin (CO) oksidasyonunu hızlandırır. Rodyum, azot oksitlerin (NOx) redüksiyonunda yardımcı olur.
Şematik görünüm fonksiyonu |
A | Temizlenmemiş egzoz gazları |
B | Temizlenmemiş egzoz gazları |
F | Zengin karışım |
M | Fakir karışım |
CO | Karbon monoksit |
CO2 | Karbondioksit |
HC | Hidrokarbon |
H2O | Su |
N2 | Azot |
NOX | Azot oksit |
λ | Lambda (yakma havası oranı) |
P49.10-2420-76
Temizlenmemiş egoz gazları (A) üç yollu katalizatörden (5) geçer ve bu esnada platin, rodyum ve paladyum soy metallerle temas meydana gelir.
Oksidasyonla karbon monoksit (CO) karbondioksite (CO2) ve hidrokarbon (HC) suya (H2O) ve karbondioksite (CO2) dönüştürülür
Redüksyon yoluyla azot oksitlar (NOx) azota (N2) ve karbondioksite (CO2) dönüştürülür
Zararlı maddelerin dönüştürülmesinde egzoz gazında kalan oksijen oranı belirleyicidir. En iyi zararlı madde dönüşümü λ=1'de sağlanır.
İşletim Koşulları
Üç yollu katalizatörde (5) işletim sıcaklığı belirleyicidir. Kayda değer zararlı madde dönüşümü ancak çalışma sıcaklığı yakl. 250 °C'den itibaren sağlanır.
Yüksek dönüşüm oranları ve uzun bir kullanım süresi için ideal işletme koşulları yakl. 400 ila 800 °C arası bir sıcaklık aralığında mevcuttur.
Ateşleme teklemeleri sırasında oluşabilen 850 °C'nin üzerindeki bir sıcaklık, üç yollu katalizatörün (5) termik olarak zarar görmesine (seramil monolitlarin (1) erimesi) neden olur.
Üç zararlı madde bileşeninin aynı anda azaltılması özelliği dolayısıyla, üç yollu katalizatör (5) tanımlaması kullanılmaktadır.