Turbo şarj fonksiyonu

Turbo şarj fonksiyonu ön koşullarına ilişkin genel bilgiler

 Klemens 87 M (Motor yönetimi AÇIK)

 Motor çalışır durumda olması

Turbo şarja ilişkin genel bilgiler

Turbo şarj sayesinde silindir dolum derecesi iyileşir. Bu sayede motor torku ve gücü artar.

Her bir silindir sırasına bir soğutma maddesi soğutmalı egzoz turbo şarjı takılıdr. Egzoz manifolduna olan doğrudan düzen nedeniyle en uygun tepki tutumuna ve böylece daha düşük devir sayılarında yüksek turboşarj basıncına ulaşılır.

Turbo şarj esnasında egzoz gazlarının akım enerjisi egzoz gazı turbo şarjının tahrik edilmesi için kullanılır. Egzoz turboşarjlar temiz havayı kompresör girişleri üzerinden emer ve bunu kompresör çıkışları üzerinden turboşarj hava soğutucusu önündeki turboşarj hava borusuna aktarır.

Kompresör çarklarının yüksek devir sayısı ve bunun sonucunda oluşan yüksek debi vasıtasıyla emiş havası turboşarj hava borusularında sıkıştırılır.

Sıkıştırılan ve bu sayede ısıtılan turboşarj havası turboşarj boruları üzerinden turboşarj soğutucularına akar. Bu soğutuclar turbo şarj havasını soğutur ve havayı Y bağlantı borusu ve gaz kapağı ayarlayıcısı (M16/6) üzerinden turbo şarj hava dağıtıcısına gönderir.

Egzoz turboşarjlar yakl. 1500 dev./dak.'dan itibaren turboşarj basıncı üretir. Azami turbo şarj basıncı yakl. 2300 dev./dak.'da ulaşılır. Azami turbo şarj basıncı yakl. 1,5 bar'dır.

Turbo şarj fonksiyon akışı

Fonksiyon akışı aşağıdaki kısmi fonksiyonlara ayrılmıştır:

 Turbo şarj basınç regülasyonu fonksiyon akışı

 Gaz kesme esnası hava sirkülasyonu fonksiyon akışı

 Turbo şarj soğutması fonksiyon akışı

Turbo şarj basınç regülasyonu fonksiyon akışı

Turbo şarj basınç ayarı elektro pnömatik olarak turbo şarj basınç ayarı basınç konvertörü (Y77/1) üzerinden gerçekleşir. ME kumanda cihazı (N3/10) karekteristiğe ve yüke bağlı olarak turboşarj basıncı ayarı basınç değiştiricisini bir impuls genişliği modülasyonlu sinyal üzerinden % 5 ila % 95 arası dokunma oranıyla kumanda eder. Bunun için ME kumanda cihazı motor yönetiminin aşağıdaki sensörlerini ve fonksiyonlarını değerlendirir:

 Turbo şarj havası sıcaklık sensörü (B17/8)

 Hava filtresi sonrası basınç sensörü, sol silindir sırası (B28/4), emme borusu basıncı

 Hava filtresi sonrası basınç sensörü, sağ silindir sırası (B28/5), emme borusu basıncı

 Gaz kelebeği öncesi basınç sensörü (B28/6), turbo şarj basıncı

 Gaz kelebeği sonrası basınç sensörü (B28/7), motor yükü

 Gaz pedalı sensörü (B37), sürücünün yük talebi

 Krank mil hall sensörü (B70), motor devir sayısı

 Vuruntu regülasyonu, şanzıman aşırı yük koruması, aşırı ısınma koruması

 ME kumanda cihazındaki atmosfer basıncı basınç sensörü, yükseklik adaptasyonu (yüksek durumlarda azami turboşarj basıncı kısıtlanır)

 Egzoz gazı sıcaklığı (model hesabı/karekteristik alan ile)

 Yakıt kalitesi (maksimum turboşarj basını sadece ROZ 98 ile (Research - Oktan sayısı))

Dokunma oranına uygun olarak sağ silindir sırası turboşarj soğutucusundan olan turboşarj basıncı tamamen veya kısmen basınç haznesine etki eder. Bunlar çubuklar üzerinden Bypass'ları kapatan turbo şarj basıncı ayar kapağını açar. Turboşarj basıncı ayar kapakları egzoz gazına türbin çarklarına etrafından akma imkanını (Bypass) verir ve bu sayede turboşarj basıncının ayarlanmasını ve türbin devir sayılarının sınırlanmasını sağlar. Güncel turbo şarj basıncının denetimi için gaz kelebeği öncesi basınç sensörü ME kumanda cihazına ilgili gerilim sinyalini iletir. Egzoz gazı turbo şarjlarının önündeki hava emiş borularında bulunan sol ve sağ silindir sırası hava filtresi sonrası basınç sensörleri ME kumanda cihazının turboşarj denetimini sağlarlar (hava filtreleri üzerinden basınç düşüşü). Turbo şarj hava sıcaklığı turbo şarj sıcaklık sensörü tarafından turbo şarj hava dağıtıcısında algılanır ve ME kumanda cihazına bir gerilim sinyali ile iletilir. Sadece 70 °C'den düşük bir turboşarj havası sıcaklığı olması durumunda azami turboşarj basıncına müsaade edilir. Motor yükün tespit edilmesi işlemi (gaz kelebeği açısına bağlı olarak) gaz kelebeği sonrasındaki basınç sensöründen gelen gerilim sinyaliyle yapılır.

 Turbo şarj basıncı ayarının işlevi sadece, Xentry Diagnotics ile "Ladedruckregelung adaptiert" ("Turbo şarj basıncı ayarı uyarlandı") iletisi okunduğunda değerlendirilebilir. ME kumanda cihazının veya egzoz turbo şarjının değiştirilmesi durumunda belirli işletim koşulları eşliğinde ME kumanda cihazının bu adaptasyonu gerçekleştirilmesi için uzun bir yol mesafesinin kat edilmesi gereklidir.

 Sağ silindir sırası basınç hazneleri, turboşarj basıncı ayarı basınç değiştiricisi ve turboşarj soğutucusu arasındaki hortum hatları sızdırıyor ise, ME kumanda kutusunda "Ladedruck zu hoch" ("turboşarj basıncı çok yüksek") hatası kaydedilir.

 Temel turbo şarj havası basıncının altında hızlı yük talepleri, gaz kelebeği ayarlayıcısı üzerinden ayarlanır.

P09.40-2403-76

Gaz kesme esnası hava sirkülasyonu fonksiyon akışı

Egzoz turboşarjı millerinin, kompresör ve türbin çarklarının kütle taşıma özelliğiyle gaz kesme başlangıcında bir miktar çevirir ve kapalı olan gaz kelebeğine karşı kısa bir süre turboşarj basıncı üretmeye devam eder.

Egzoz turboşarjlarındaki bu baskı uçları (kısa uğultu sesi) gaz kesme esnası hava sirkülasyonu kumanda valfı (Y101) tarafından önlenir. ME kumanda kutusu sürüş pedalı vericisinden gelen sinyallerden, yükten gaz kesme işletimine geçişi saptaması durumunda gaz kesme esnası hava sirkülasyonu kumanda valfı şase sinyali ile kumanda edilir.

Bu sayede egzoz turboşarjlarındaki her iki baypas valfına da vakum haznesinden gelen vakum basıncı uygulanır. Baypas valfları (ilgili kompresör çarkının yanından) turboşarjı derhal tahliye eden bir baypass açar.

Gaz kesme esnası yönlendirme valfının kumandası olmadan (yükleme işletimidne) baypas valflarının diyafram odacıkları turboşarj hava dağıtıcısına bağlıdırlar. Baypas valfları entegre edilmiş yaylar vasıtası ile ve turbo şarj hava dağıtıcısındaki turbo şarj basıncı ile kapanırlar. Baypas valfı kapanmıyorsa, daha az turbo şarj basıncı oluşturlur.

 Alçak basınç haznesinde motorun emme ve gaz kesme işletimi sırasında alçak basınç oluşturulur. Bunun için çekvalf (vakum basıncında) turbo şarj hava dağıtıcısı ile vakum haznesi arasındaki hattı kapatır.

P09.41-2530-09

Turbo şarj soğutması fonksiyon akışı

Turboşarj soğutması ile turboşarj sıcaklığı <70 °C'de tutulur. Turbo şarj soğutucularından sonra soğutulan hava daha yüksek bir yoğunluğa sahiptir. Bundan dolayı silindir dolum derecesi yükseldiği için motor gücü de artar. Ayrıca vuruntu eğilimi ve daha düşük egzoz sıcaklıkları nedeniyle azot oksit (NOx) oluşumu azalır.

Turbo şarj havasının soğutulması dolaylı olarak, düşük sıcaklık radyatörü (14) ve düşük sıcaklık devresi devirdaim pompası 1 (M43/6) olan ayrı bir düşük sıcaklık devresinde bulunan su soğutmalı bir turbo şarj hava soğutucusu üzerinden gerçekleşir.

Silindir sırası başına bir turbo şarj hava soğutucusu takılı bulunmaktadır.

Turbo şarj hava sıcaklığı > 47 °C ise, düşük sıcaklık devresi devir daim pompası 1 ME kumanda cihazı tarafından, tahrik aksamı LIN (LIN C3) üzerinden kumanda edilir.

Turbo şarj sıcaklığı 35 °C'nin altına inerse, düşük sıcaklık devri devir daim pompası 1 tekrar kapatılır.

Turbo şarj hava sıcaklığı turbo şarj sıcaklık sensörü tarafından turbo şarj hava dağıtıcısında algılanır ve ME kumanda cihazına bir gerilim sinyali ile iletilir.

Düşük sıcaklık devresi sıcaklık sensörü (B10/13) düşük sıcaklık devresindeki soğutma maddesi sıcaklığını tespit eder ve uygun bir gerilim sinyalini tahrik aksamı kumanda cihazına (N127) verir.

 Turboşarj soğutucularının işlevi düşük sıcaklık devresinin hava kabarcıksız dolumuna bağlıdır. Dolum için özel bir el aleti (vakum pompası) gereklidir.

 Düşük sıcaklık devresi kapağı sadece motor soğukken (çevre sıcaklığında) açılmalıdır.

P09.41-2683-76