GF49.10-P-2010V | Üç yollu katalizatörün yapı parçası tanımlaması | 16.10.06 |
MOTOR 272.920 TİP içinde 203 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.922 TİP içinde 211
MOTOR 272.940 TİP içinde 203 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.941 TİP içinde 203 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.942 TİP içinde 171 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.943 TİP içinde 211, 219
MOTOR 272.944 TİP içinde 211
MOTOR 272.945 TİP içinde 251 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.946 TİP içinde 221 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.960 TİP içinde 203 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.963 TİP içinde 171 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.964 TİP içinde 211, 219
MOTOR 272.965 TİP içinde 221 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.966 TİP içinde 230 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.967 TİP içinde 164, 251 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.970 TİP içinde 203 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.972 TİP içinde 211
MOTOR 272.975 TİP içinde 221 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.985 TİP içinde 211, 219
MOTOR 273.922 TİP içinde 221 Model yılına kadar 8
MOTOR 273.923 TİP içinde 164 Model yılına kadar 8
MOTOR 273.924 TİP içinde 221 Model yılına kadar 8
MOTOR 273.960 TİP içinde 211, 219
MOTOR 273.961 TİP içinde 216, 221 Model yılına kadar 8
MOTOR 273.962 TİP içinde 211
MOTOR 273.963 TİP içinde 164, 251 Model yılına kadar 8
MOTOR 273.965 TİP içinde 230 Model yılına kadar 8
MOTOR 273.967 TİP içinde 209
MOTOR 273.968 TİP içinde 221 Model yılına kadar 8
MOTOR 272.940 TİP içinde 209
MOTOR 272.960 TİP içinde 209
P49.10-2426-81
Motor 272.963 sağ silindir sırasında gösterilmiştir
158 Katalizatör
G3/4 Katalizatör öncesi sağdaki O2 sondası
G3/6 Katalizatör sonrası sağdaki O2-sondası
Düzeni
Egzoz sisteminin ön parçasında motora yakın şekilde takılıdır.
Görevi
Aşağıdaki zararlı maddelerin egzoz gazında azaltılması:
Karbonmonoksit (CO)
Hidrokarbon (HC)
Azot oksit (NOx)
P49.10-2419-76
Katalizatörün yapısı (şematik)
1 Seramik monolit
2 Tel örgü (yerleştirme)
3 Çift duvarlı gövde (izolasyon)
4 Platin ve rodyum katmanlı taşıyıcı tabaka (Washcoat)
Her katalizatörde, her biri yakl. 600 hücreli ikişer adet seramik monolit bulunur. Bunlar, egzoz gazından sevkedilir. Seramik, yüksek ısıya dayanıklı magnezyum-alüminyum-silikattan oluşur.
Gerilimlere aşırı hassas reaksiyon gösteren monolitler, yüksek alaşımlı çelik telli elastik yapılı metal örgü içine yerleştirilmiştir ve çift duvarlı paslanmaz çelik gövdeye sabitlenmiştir.
Seramik monolitler için katalizatörün etkili katman 7000 faktör artıran, "Washcoat" olarak tanımlanan alüminyum oksit taşıyıcı bir tabaka (Al2O3) gereklidir.
Taşıyıcı tabaka üzerinde bulunan, katalizatörün etkili katmanı, üç yollu katalizatörlerde esas olarak platin ve rodyumdan oluşurlar.
Platin, hidrokarbonun (HC) ve karbon monoksitin (CO) oksidasyonunu ve rodyum, azot oksitin (NOx) redüksiyonunu hızlandırır.
Üç zararlı madde bileşenini aynı anda azaltması niteliğinden dolayı, "üç yollu katalizatör" tanımı kullanılır.
P49.10-2420-76
A Temizlenmemiş egzoz gazı
B Temizlenmiş egzoz gazı
F Zengin karışım
M Fakir karışım
λ Lambda (yakıt hava oranı)
Egzoz gazı bileşenleri:
CO Karbonmonoksit
CO2 Karbondioksit
H2O Su
HC Hidrokarbon
N2 Azot
NOX Azot oksit
Fonksiyon
Egzozlar katalizatörün içinden geçerler ve bu esnada soy metal platini ve rodyum ile temas ederler.
Oksidasyondan ile karbon monoksitler (CO) karbondioksite (CO2) ve hidrokarbonlar (HC) su (H2O) + karbondioksite (CO2) dönüştürülürler.
Redüksiyon ile azot oksitler (NOx) azota (N2) + karbondioksite (CO2) dönüştürülürler.
Zararlı maddelerin dönüştürülmesinde belirleyici olan egzozdaki artık oksijen oranıdır. Bir lambda-kumandası ile belirlenir ve normal işletimde λ=1'de tutulur.
İşletim Koşulları
O2-sondasında olduğu gibi katalizatörde de işletim sıcaklığının önemli bir etkisi var. Zararlı maddelerin gerçek anlamda konversiyonu (dönüşümü), yakl. 250 °C işletim sıcaklığında devreye girer. Motora yakın düzenlenmiş olmasından, hava aralığı izolasyonlu egzoz manifoldundan ve karışım zenginliğinden dolayı sıcaklığa, starttan sonra hızla ulaşılır.
Dönüştürme oranları için ideal işletim koşulları ve uzun ömür için sıcaklık alanı
yakl. 400 ila 800 °C olmalıdır.
Motorun arızalı fonksiyonundan dolayı, örn. ateşleme esnasında tekleme, katalizatörün sıcaklığı 1400 °C üzerine çıkabilir. Bu türlü sıcaklıklar, seramik monolitin erimesiyle katalizatörün arızalanmasına yol açar.
Güvenli bir uzun ömür için başka bir ön koşul ise kurşunsuz yakıt kullanımıdır. Kurşun bileşimleri, aktif üst yüzeyi örterler ve bu şekilde egzoz gazlarının katalitik tabakayla temasını önlerler.
Kademeli işletimde direk püskürtmede hava fazlasıyla yapılan sürüşlerde katalizatör, azot oksiti yeteri ölçüde dönüştüremez. Ek olarak azot oksit katalizatörü gereklidir.