GF14.00-S-2008A | Isıtmalı O2 sondasının yerleşim düzeni/görevi/yapısı/fonksiyonu | 27.4.99 |
MOTOR 111 TİP 638'de
S14.00-3000-12
Yerleşim düzeni
O2 sondası (R22) egzoz sisteminde katalizatör önünde takılıdır.
Görevi
Egzoz gazındaki kalan oksijen oranını tespit eder ve PMK kumanda kutusuna bilgi verir.
Yapısı
Etkin sonda seramiği (3) sirkonyum dioksitten yapılmış gaz geçiren bir seramik gövdeden oluşmaktadır. Birçok yarığa sahip bir koruma borusu (8) seramik gövdeyi mekanik zorlamaya ve ısıdan kaynaklanan çatlamalara karşı korur.
Egzoz tarafındaki platin elektrotu (5) küçük bir katalizatör gibi etki yapar, yani ortaya çıkan egzoz orada katalitik olarak işlenir ve stökiyometrik dengeye getirilir. İç taraftaki, açık oda (7) dış hava ile bağlantı halindedir.
1 Elektrik bağlantısı
2 Sonda gövdesi
3 Aktif sonda seramiği
4 Elektrot (iç)
5 Elektrot (dış)
6 Isıtma elemanı
7 İç taraftaki, açık oda
8 Koruma borusu
R22 O2 sondası
S14.00-3001-01
Fonksiyon
Etki durumu, bir sabit gövde elektrolitine sahip galvanizli oksijen konsantrasyon hücresi prensibine dayanmaktadır.
Kullanılan seramik malzemesi yaklaşık 300 °C den itibaren oksijen iyonları için iletken hale gelmektedir. O2 sondasının (R22) her iki elektrotundaki (4, 5) oksijen oranı farklı büyüklükte ise, bir elektriksel gerilimi oluşur. O2 sondasından (R22), egzoz gazındaki kalan oksijen oranını göre verilen gazlara aşağıdaki durumlarda ulaşılır:
– zengin yakıt hava karışımında (λ<1) 800–1000 mV
– fakir yakıt hava karışımında (λ>1) yakl. 100 mV
zengin yakıt hava karışımında
fakir yakıt hava karışımında
Egzozda kalan oksijen oranının yanısıra, aktif sonda seramiğinin (3) ısısı da önemli bir rol oynar, çünkü burada oksijen iyonlarının iletkenliği bunlara bağımlıdır. Böylelikle verilen gerilimin seyri hava sayısına λ bağlı olarak sıcaklıktan önemli ölçüde etkilenir. Belirtilen değerler bu nedenle yaklaşık 600 °C daki işletim sıcaklığı için geçerlidir. Ancak karışım bileşeninin değişikliğinde bir gerilim değişimi için tepki süresi de önemli ölçüde ısıya bağlıdır.
Bu tepki süreleri 300 °C altındaki sıcaklıklarda saniye bölgesinde duruyorlarsa, o zaman sonda 600 °C civarındaki optimal işletim sıcaklığında bir süreden sonra <50 ms tepki verirler.
Motor çalıştırıldıktan sonra, bu nedenle O2-sondasının (R22)
yaklaşık 300 °C asgari işletim sıcaklığına erişene kadar
Lambda ayarı kilitlenir (kumanda işletimi).
O2-sondasının (R22) işletim sıcaklığına mümkün olduğunca
çabuk erişmek için, yani sabit tutmak için, bu elektriksel olarak ısıtılmıştır. O2 sondasının (R22) ısıtma elemanı (6) tüm sürüş zamanı boyunca kumanda cihazı (PMK) tarafından gerilimle beslenir, bir diğer ifadeyle O2 sondası tüm sürüş zamanı boyunca ısıtılır.